Масал – сўзларнинг тўғри юракка борадиган санъатидир. Уларни вақти-вақти билан ўқиб туриш ва энг муҳим нарсалар ҳақида фикр юритиш жуда фойдали.


Ҳар бир инсон  - кимнингдир муаммоси ечимидир.

- Ердаги ҳар бир инсон - бу кимнингдир муаммосининг ечимидир, деган эдилар менинг донишманд бувим.

- Мен уларнинг гапларига ҳайрон бўлиб турардим.

- Сен кимнингдир муамммосининг ечимисан, - дея қайтардилар.

Ва шундай деб тушунтиришни бошладилар:

- Сенга берилган инъом балки ҳаммага ҳам керак эмасдир, бироқ сўзсиз ким учундир зарур – сенинг табассуминг, мухаббатинг, кучинг.

 

Нимага буюртма берсанг, ўшани оласан...

Бир аёл аччиқланиб тролейбусда кетмоқда ва шундай ўйлаяпти:

- Йўловчилар безбет ва қўпол. Эрим – маст ҳайвон. Фарзандлар – иккичи ва безори. Мен эса шу қадар бечора ва бахтсизман...

Унинг орқасида эса фаришта қўлидага дафтарчага бирма-бир ёзиб боряпти:

- Йўловчилар безбет ва қўпол. Эр– маст ҳайвон ва ҳ.к.

Кейин эса қайтадан ўқиб ўйланиб қолди:

- Бу унга нима учун керак? Буюртма бердими, бажарамиз...

 

Одамлар нима учун бақиришади?

Бир куни устоз ўқувчиларидан сўради:

- Нима учун одамлар баҳсларда овозларини баландлатишади?

- Ҳотиржамликни йўқотишгани учундир, - деб жавоб беришди ўқувчилар.

- Бироқ иккинчи одам ёнингда турса овозни баландлатишнинг нима кераги бор? – деди ўқитувчи.

Ўқувчилар жавоб тополмай елкаларини қисишди. Бошларига ҳеч қандай фикр келмаётган эди. Шунда ўқитувчи деди:

- Одамлар жанжаллашганида улар оарсидаги норозилик ортади, уларнинг юраги бир-биридан узоқлашади. Шу билан бирга уларнинг руҳи ҳам узоқлашиб кетади. Бир-бирларини эшитиш учун овозларини баландлатишга тўғри келади. Хафагарчилик ва жаҳл кучайгани сари, улар янада баландроқ бақиришади. Севиб қолганларида нима содир бўлади? Улар овозларини баландлатишмайди, аксинча жуда паст гапирадилар. Уларнинг юраги жуда яқин бўлади, улар орасидаги масофа эса деярли бутунлай йўқолади.

- Одамларни муҳаббат бошқарганида нима содир бўлади? – сўради устоз. – Улар ҳатто сўзлашишмайди, фақат пичирлаб гаплашадилар. Баъзида эса сўз ҳам керак эмас, кўзлар барчасини намоён қилади. Ёдда тутинг, жанжал бир-бирингиздан узоқлаштиради, баланд овозда айтилган сўзлар эса масофани янада узайтиради. Уни ошириб юборманг, орангиздаги масофа бир кун келиб шу даражада узоқлашадики, орқага йўл тополмай қоласиз.

 

Буюк донишмандлик

Бир куни тунда ибодатхона жойлашган вилоятда қор қалин ёғди. Эрталаб ўқувчилар белгача келадиган қорли йўлни босиб ўтиб, медитациялар учун мўлжалланган залга йиғилдилар.

Ўқитувчи ўқувчиларини тўплаб сўради:  

- Айтингчи, биз ҳозир нима қилишимиз керак?

Биринчи ўқувчи деди:

- Ҳаво исишини сўраб, дуо қилиш зарур.

Иккинчи ўқувчи:

- Ўз уйимизга бориб кутиб туришимиз керак, қор эса ёғишда давом этаверсин.

Учинчи ўқувчи мана шундай фикр юритди:

- Ҳақиқатга эришган одамга фарқи йўқ - қор борми ёки йўқ.

Устоз эса шундай деди:

- Ана энди менга қулоқ солинг.

Ўқувчилар буюк донишманд сўзларга диққат билан қулоқ тутдилар.

Ўқитувчи уларга назар ташлаб, хўрсинди ва деди:

- Белкуракни олиб – олға!

Қиссадан ҳисса шуки, ҳаракат ҳақиқатан ҳам самара беради!

 

Хафагарчилик тўғрисида масал

Ўқувчи ўқитувчидан сўради:

- Сиз донишмандсиз. Ҳар доим яхши кайфиятда бўласиз, ҳеч қачон жаҳлингиз чиқмайди. Менга ҳам шундай бўлишга ёрдам беринг.

Ўқитувчи рози бўлди ва ўқувчисидан картошка ва шаффоф халтача (пакет) олиб келишни сўради.

- Агар кимдандир жаҳлинг чиқиб, хафагарчиликни ичингга беркитсанг – деди устоз, - у ҳолда картошкани олиб, унга можаро содир этган инсоннинг исимни ёзиб қўй, кейин эса картошкани халтачага солиб қўй.

- Бор йўғи шуми? – сўради ўқувчи охиригача англамай.

- Йўқ, - деб жавоб берди устоз. – Сен ушбу халтачани доим ўзинг билан олиб юришинг керак. Ҳар доим кимдандир жаҳлинг чиққанида, унга яна картошка қўшиб қўйишинг керак.

Ўқувчи рози бўлди. Орадан бирмунча вақт ўтди. Ўқувчининг халтачаси картошкалар билан тўлди ва оғирлашди. Уни ҳар доим ёнида олиб юриш ноқулайлик туғдирарди. Бундан ташқари, энг бошида солиб қўйган картошкаси айниб қолди. Картошканинг усти шилимшиқ модда билан қопланиб, баъзилари ириди, баъзилари чириб, бадбўй ҳид тарата бошлади.

Ўқувчи устозининг ёнига келиб деди:

- Буни энди ёнимда олиб юролмайман. Биринчидан, халтача жуда оғир, иккинчидан картошкалар айниб қолди. Бошқа ниманидир таклиф этиб кўринг.

Бироқ устоз ана шундай жавоб берди:

- Сен билан ҳам айнан шу нарса содир бўлади. Фақат сен буни дарҳол англолмайсан. Ҳаракатларинг одатга айланади, одатлар эса характерга, натижада бадбўй амаллар юзага келади. Мен сенга бу жараённи ташқаридан кузатиш учун имконият бердим. Ҳар сафар кимдандир ҳафа бўлиш ёки аксинча кимнингдир кўнглига озор беришга қарор қилганингда бу юкни кўтариб юриш ҳақида ўйлаб кўр.

 

“Изловчи” ҳақида масал

Бир донишманд чол болани ҳайвонот боғига олиб борди.

- Анави маймунларни кўряпсанми?

– Хм.

- Анави бошқа маймунлардан қурт-қумурсқа излаб, шошилиб юрган маймунничи?

- Ҳа.

– Бу маймун “изловчи”! У бошқаларни битлаган тўда деб ҳисоблайди ва ҳаммани “тозалашга” ҳаракат қилади.

– Бошқаларчи?

– Ҳеч нима, баъзида ўзини қашийди. Ёки қашимайди

– “Изловчи”ни ким тозалайди?

– Ҳеч ким. Шунинг учун у битлаб кетган...

Манба: Xabardor.uz интернет нашри