Ўзбек олимлари ишлаб чиққан заҳарли ем-хўрак «Ичан қалъа» давлат музей-қўриқхонасидаги термитларни батамом қириб ташлади

Ўзбекистон 01 Октябрь 2015 5086

Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг Ўсимлик ва ҳайвонот олами генофонди институтининг энтомология ва микология лабораторияси мутахассислари томонидан термитга қарши курашишга мўлжалланган заҳарли ем-хўрак учун иккита патент олинди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг Ўсимлик ва ҳайвонот олами генофонди институти директори ўринбосари Б.Холматов Ўзбекистон Миллий ахборот агентлигига тақдим мақоласида маълум қилди.

Мақолада келтирилишича, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг Ўсимлик ва ҳайвонот олами генофонди институтининг энтомология ва микология лабораторияси мутахассислари термитга қарши курашиш учун аралаш, яъни таркибида кимёвий модда ва патогенлар бўлган ем-хўракдан фойдаланди.

Термитоцид қўшимчалар жуда оз миқдорда, яъни бошқа инсектицидлар учун қабул қилинган нормадан бир неча юз баробар кам фойдаланилган. Мазкур услуб атроф-муҳит мусаффолигини асрашга ёрдам беришдан ташқари термитни ҳам аста-секин заҳарлайди. Бошқача айтганда, битта ишчи термит еган ёки олиб кетган овқат бошқа ишчи термитлар, нимфалар, солдат термитлар ва пировард натижада личинкалар ҳамда балоғатга етган зараркунандаларга таъсир кўрсатади.

Олимларимиз қўллаган ва фақат термитлар учун мўлжалланган, таркибида касаллик қўзғатувчи замбуруғ ва бактериялар мавжуд биологик агентлар экологик хавфсизлик нуқтаи назаридан у қадар заҳарли эмас. Улар бошқа турдаги ҳашаротларга таъсир кўрсатмайди, фақат термитларга қирон келтиради.

2014 йил Хивадаги ёғоч устунлари ва шифтларини термит емирган «Ичан қалъа» давлат музей-қўриқхонаси мачитида шундай ем-хўрак синаб кўрилгач, бу ерда термит ғумбаклари аста-секин камайди ва айни пайтда янги ғумбаклар пайдо бўлмаяпти. Пол остида ҳам термит йўқолди.

Кузатувлар бундай ем-хўрак дала шароитида ҳам самарали эканини тасдиқлади. Бундан ташқари, улар атроф-муҳитга зарар етказмайди. Негаки, қўлланилаётган агентлар термитга қарши юқори даражада таъсир кўрсатиш хусусиятига эга. Бундай ем-хўракдан фойдаланилганда қурилиш материалларига инсон саломатлигига таъсир қиладиган турли кимёвий препаратлар билан ишлов беришга ҳожат қолмайди.

Ўзбекистон Республикасида атроф-муҳит муҳофазаси бўйича ҳаракат дастурига мувофиқ, аҳоли пунктлари, маданий-тарихий обидалар, стратегик объектлар, ишлаб чиқариш ва бошқа бино ҳамда иншоотларга катта зарар етказадиган термитга қарши курашиш борасидаги ишлар давом эттирилмоқда.

Масалан, Ўсимлик ва ҳайвонот олами генофонди институтининг энтомология ва микология лабораториясида термитга қарши ем-хўракларнинг таъм берувчи таркиби такомиллаштирилмоқда, термитнинг ўзини тутишига таъсир қилувчи феромонсимон бирикмалар текширилмоқда, ҳашаротлар етилишини издан чиқарадиган ўсиш гормонлари тадқиқ этилаётир, термитни ўзига яқинлаштирмайдиган репеллент ўсимликлар аниқланди. Бу, ўз навбатида, иншоотларни ҳимоя қилиш бўйича профилактика асосларини яратиш имкониятларини кенгайтирмоқда.

Кун янгиликлари
«Qorako'l Ziyo-Nur» ўқув маркази ўқувчиларининг 92,6 % талабалар сафига қабул қилинди
08:17 12523 Lifestyle
Ҳафта дайжести: 50 минг сўмлик пул, мактаб формаси, бепарво МИБ, қотил ушланди, кирилл-лотин машмашаси, Барселонадаги теракт...
00:16 26640 Жаҳон
Ногиронлик ва мазлумлик исканжасида: бир аёл яхшилар саховатидан умидвор 
15:55 / 18.08.2017 46348 Жамият
Кун.uz офис изламоқда
15:48 / 06.08.2017 47380 Lifestyle
Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасида биринчи марта Ҳарбий ҳамкорлик режаси имзоланди
АҚШда ўлмайдиган бактериялар солинган ҳаво шарлари учирилади
15:18 518 Жаҳон
22 август куни Ўзбекистонда ҳаво ҳарорати юқори бўлади
АҚШ элчихонаси россияликларга виза беришни тўхтатади
14:53 2039 Жаҳон
Брюсселда автомобилни пиёдаларга қарата ҳайдаб боришга уринган ҳайдовчи ушланди
14:03 1876 Жаҳон
Комилов Деҳлида Ҳиндистон фан ва маданият арбоблари билан учрашди
Кўпроқ янгиликлар