Американинг Гавайи штати Олий суди ҳукумат томонидан Гавайи оролидаги Мауна-Кеа тоғи ёнбағрида дунёдаги энг кучли телескоплардан бирининг қурилиши учун берилган рухсатномани қонуний эмас деб топди.

Суд қарорида келтирилишича, штатнинг ер ва табиий ресурслар департаменти маҳаллий аҳоли ўртасида муқаддас дея ҳисобланган тоғда 30 метрлик иншоот қурилишига мазкур лойиҳага қарши кишилар томонидан норозилик петициясини кўриб чиқмасдан туриб рухсат бермаслиги лозим эди. Ушбу объект қурилиши гавайиликларнинг эътиқодий туйғуларини топтаб, атроф-муҳитга зиён етказади.

Якунда суд штат ҳукумати қарорини бекор қилиб, департаментга телескоп иншоотини қуриш имкониятларини қайта кўриб чиқиш, бунда норозилигини билдирганларнинг эътрозларини инобатга олиш мажбуриятини юклади.
Ҳар бири 1,4 метр бўлган 492та қисмдан йиғилган ўзига хос ойнали тизимга эга кучли телескопни бунёд этиш лойиҳасининг қиймати 1 млрд долларни ташкил этади. Уни АҚШ, Канада, Хитой, Япония ва Ҳиндистон университетлари молиялаштиради.

Хабарларга кўра, ноёб астрономик ускуна ҳам оптик, ҳам инфрақизил диапазонда кузатувлар олиб бориб, йирик замонавий телескопларга қараганда 9 баробар кўпроқ ёруғлик маълумотларни қабул қила олади.
Сўнгги ойларда Мауна-Кеа тоғининг 4050 метр баландликдаги қиялигида 2014 йилдан буён олиб борилаётган қурилиш майдонида мунтазам равишда норозилик акциялари ўтказиб келинмоқда.

Охирги марта бўлиб ўтган намойишларда объект қурилаётган ҳудудга борадиган йўллар бекитилиб, ишчилар қурилишни тўхтатиб туришига тўғри келган эди.
Мауна-Кеа – гавайи тилида “Оқ тоғ” маъносини англатиб, уйқудаги вулқон ҳисобланади. Унинг баландлиги 4205 метрни ташкил этади. Гавайи асотирларига кўра, тоғ муқаддас ҳисобланиб, авваллари бу ерга фақат қабила раҳнамоларигина кела олган.