Олимлар Ер атмосфераси аввал тахмин қилингандан 800 млн йил эртароқ пайдо бўлганини айтишмоқда

Жамият 25 Март 2016 563

Ер сайёрасида эркин кислород 3,8 млрд йил, яъни аввал баъзи олимлар тахмин қилгандан 800 млн йил аввал мавжуд бўлган. Бундай фикрга Копенгаген университети профессори Роберт Фрай бошчилигидаги бир гуруҳ олимлар келдилар, деб хабар бермоқда sciencenordic.com портали.

Фрай сайёрамиздаги энг қадимий тоғ жинслари – Гренландия ғарбидаги йўл-йўлсимон темир руда тошларини таҳлил қилиб шундай хулосага келди. Бу тошларнинг ёши 3,7-3,8 млрд йилни ташкил қилади. Олимнинг айтишича, уларда учрайдиган уран, айниқса хром изотоплари тури бу металлар ўша пайтдаёқ оксидланишга учраганидан дарак беради, бу ҳолатни атмосферада кислород бўлгани билан тушунтириш мумкин. Эҳтимол у жуда кам миқдорда бўлган бўлиши мумкин.

"Очиғини айтганда мен олинган натижаларни биринчи бор кўздан кечираётганимда улардан карахт ҳолга тушдим. Фан ҳамжамиятининг катта қисми ўша замонларда эркин кислород бўлиши мумкинлигига ишонмайди. Мен кўплаб танқидий фикрларни эшитдим, мақоламни чоп этиш учун эса бир йил вақт кетди. Бироқ мен бир қатор намуналарни ўрганиб, батафсил ҳисоб-китобларни амалга оширдим ва натижаларнинг аниқлигига ишончим комил", деб айтди Фрай.

Айни вақтда олим Гренландиядаги Исуа тузилмаларидаги чўкинди жинслар таркибидаги олтингурурт ва фосфор изотопларини ўрганмоқда. Унинг айтишича, бу иш натижалари 3,8 млрд йил аввал, Ер пайдо бўлганидан 750 млн йил ўтиб, архей даври бошида кислороднинг максимал концентрацияси қандай бўлгани ҳақидаги фаразни тузишга имкон беради. Олимларнинг хулосалари фаннинг сайёрамизнинг илк даврларида эволюцион жараёнлар қандай кечгани борасидаги тасаввурларига жиддий таъсир қилиши мумкин.

Айни ўша даврларда, Ер метеоритлар томонидан бомбардимон қилиниши якунланаётганда ер пўстлоғи шаклланган, сайёрамизда ҳаёт пайдо бўлган. Фрайнинг айтишича, илк бактериялар эволюциянинг асосий двигателларидан бўлган кислородга эҳтиёж сезган-сезмаганини ҳанузгача фанга номаълум. Кислороднинг 3,8 млрд йил аввал мавжуд бўлганини кислород ишлаб чиқарувчи фотосинтезловчи бактериялар фаолияти билан тушунтириш мумкин. Фрай ўша пайтдаёқ кислородга эҳтиёж сезувчи аэроб организмлар пайдо бўлган бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.

"Биз олган натижалар эволюция аввал тахмин қилингандек кечмагани ҳақида тасаввур қилишга имкон беради. Ҳамма ҳаёт қандай қилиб пайдо бўлгани, инсоният илдизи қандай эканлигини билишни истайди", деб таъкидлаб ўтди Фрай.

Фрайнинг тахмини унинг ҳамкасбларида бир қанча саволлар туғдирмоқда. Улардан асосийси шу бўлмоқдаки, агар фотосинтез қилувчи жонзотлар илк архейда мавжуд бўлган бўлса, унда атмосферанинг кислород билан тўйиниши учун нима учун бунчалик узоқ вақт талаб қилинган?

Кун янгиликлари
Қўшимча-контракт асосида ўқишни истайдиганлар нима қилиши керак?
11:30 / 18.08.2017 52885 Ўзбекистон
Судьянинг нохолислиги ёки давлат телеканалининг “шохи” борми?
19:21 / 17.08.2017 108281 Жамият
Parus оилавий марказида хоррор-квестлар, лазерли отишма ўйини ва бошқа янгиликлар тайёрланди. Марҳамат
10:14 / 17.08.2017 10411 Lifestyle
Давлат ва ОАВ: Ахборот майдонида монополияга чек қўйиш вақти келди
22:00 / 16.08.2017 20824 Ўзбекистон
Ҳиндистон, Непал ва Бангладешдаги кучли тошқинлар 500 кишининг умрини олиб кетди 
10:08 368 Жаҳон
ФИФА мусобақасида илк марта аёл ҳакамлар ишлайди
10:02 359 Спорт
Съёмка вақтида ҳаёт билан видолашишига сал қолган 6 актёр
09:59 2133 Lifestyle
Porsche 911 эгаси уни бошқа рангга бўятиш учун 100 минг доллар сарфлади
09:55 857 Lifestyle
ОАВ Трампнинг куёви ва Роман Абрамович алоқалари ҳақида хабар топди
09:50 2438 Жаҳон
Конгода ер кўчкиси 200 дан ортиқ кишининг умрига зомин бўлди
09:30 794 Жаҳон
Кўпроқ янгиликлар