Олимлар минглаб ифорларнинг сирини фош қилишди

Жамият 10 Май 2016 2013

Питтсбург университетига қарашли тиббиёт маркази биологлари қандай қилиб одамлар бир вақтнинг ўзида турли ҳидларни илғай олиши мумкинлигини англаб етишга муваффақ бўлишди. Бунинг сири кооперативлик деб номланган физика соҳасидаги принципга боғлиқ бўлиб чиқди. Мақола Proceedings of the National Academy of Sciences журналида чоп этилган. 

Нафас олишда молекулаларнинг мураккаб аралашмаси бўлган ҳид ташувчилар буруннинг орқа қисмига бориб тушади ва шу ерда махсус рецепторлар билан боғланади. Улар эса ўз ўрнида ҳид англашни амалга оширадиган бош мияга сигнал жўнатувчи миллионлаб ҳид билиш нейронларининг устида жойлашади.

Мураккаблик шундаки, айрим нейронлар фақат биргина рецептор турига эга, шунинг учун улар ўзига хос ҳид молекулаларини қабул қилади. Бироқ тадқиқотчилар нейронлар популяциясида тенг тақсимланган ҳид билиш рецепторларининг юзлаб турларини кашф қилишди, бу инсонга ҳидларнинг кенг кўламини қабул қилиш имконини беради. 

Рецепторнинг ҳар бир тури учун битта геннинг жавоб беришини ҳисобга олганда, бир нарса тушунарсиз қолар эди - қандай қилиб бир нейрон бошқа минглаб ҳид сезиш генлари фаоллигидан устун? Агар бир нейрон кўплаб турли рецепторларга эга бўлганда эди, инсон турли ифорларни ажрата олмасди. 

Тадқиқотчилар бу генлар фаолиятини тартибга солишда уч томонлама мураккаб механизм орқали таъминланишини фош қилишди. 

Принцип бир-бири билан мувофиқликда ҳаракатланувчи кўп сонли заррачалар иштирок этадиган кооператив жараёнларга ўхшашдир. Бундай мувофиқликка мисол сифатида энергия етказиб бера олувчи кўплаб молекулалардан иборат таналардаги иссиқлик ёки товуш узатишни кўрсатиш мумкин.

Кун янгиликлари
Ҳурматли абитуриентлар, сизнинг ҳали Олий ўқув юртига ўқишга кириш имкониятингиз бор!
09:55 8285 Lifestyle
Artel Technical School «Келажак мактаби» ўқув нархларини пасайтирмоқда!
20:02 / 21.08.2017 8992 Жамият
KUN.UZ хайрия акцияси: Жаҳонгирнинг бир оёғида операция ўтказилди, йигит барчадан миннатдор
19:03 / 21.08.2017 9785 Жамият
Ўзбекистон қачонгача ривожланаётган давлатлар қаторида қолади?
16:20 / 21.08.2017 34949 Ўзбекистон
Ногиронлик ва мазлумлик исканжасида: бир аёл яхшилар саховатидан умидвор 
15:55 / 18.08.2017 51612 Жамият
ОАВ: АҚШ Хитой фирмаларининг активларини музлатиб қўймоқда
12:24 10 Жаҳон
Ҳиндистон Олий суди мусулмон эркакларнинг «талоқ» сўзидан фойдаланишига вақтинчалик тақиқ қўйди
12:13 236 Жамият
Остона жараёни доирасидаги Сурия бўйича янги учрашув Остонада ўтказилмайди
12:10 182 Жаҳон
Тошкент вилояти аграрчилари қишлоқ хўжалиги техникаси билан таъминланади
Ўзбекистонлик йигит АҚШдаги фильмлар танловида ғолиб бўлди
Кўпроқ янгиликлар