Озарбайжонда шарқ маданияти ва мусиқасига эътибор жуда катта. Ҳайдар Алиев номидаги Фондининг асосий мақсадлари орасида Озарбайжонда миллий-маънавий қадриятларни сақлаб қолиш, озарий маданиятини бутун дунёда тарғиб-ташвиқ қилиш ҳам бор. Мана шу эзгу ишларни амалга ошириш мақсадида Бокуда Халқаро муғом маркази ташкил этилган. Маълумки, озарбайжон муғоми (мақоми) 2008 йилда ЮНЕСКО томонидан Инсониятнинг номоддий мероси дурдонаси рўйхатига киритилган.

2005 йилда Ҳайдар Алиев фонди президенти Меҳрибан хоним Алиева раҳбарлигида таниқли хонанда ва муғом билимдонлари иштирокида давра суҳбати ўтказилди. Давра суҳбати иштирокчилари бир овоздан Бокуда Халқаро муғом маркази ташкил этилишини қўллаб-қувватладилар.

2005 йилнинг 24 августида Илҳом Алиев, рафиқаси Меҳрибон хоним Алиева ва ЮНЕСКОнинг ўша вақтдаги Бош директори Коиширо Мацура Муғом марказининг пойдеворига биринчи тош қўйиш тадбирида иштирок этди. 2006 йилнинг 6 апрель куни мамлакат президенти Илҳом Алиев Бокуда Халқаро муғом маркази ташкил этилиши тўғрисидаги фармойишни имзолади. Халқаро Муғом маркази 2008 йилнинг 27 декабрь куни расман очилди.

Умумий майдони 7,5 минг квадрат метрни ташкил қилувчи марказ биноси шарқ мусиқа асбобларидан бири бўлмиш – торни эслатади. Уч қаватли бинода 350 томошабинга мўлжалланган концерт зали, клуб, овоз ёзиш студияси, репетициялар хонаси, 80 ўринли  “Уд” ресторани бор. Бино Италия, Австрия, Франция ва Туркиядан олиб келинган замонавий технологиялар билан жиҳозланган. Халқаро Муғом марказида ёш ижрочилар мақомнинг нозик сирларини ўрганишади. Марказда таниқли хонандалар иштирокида концертлар, халқаро конференция ва фестиваллар ўтказилади.  Халқаро Муғом марказида ташкил этилган музейга таниқли муғом ижрочиларининг бюстлари ўрнатилган. Бугунги кунда Озарбайжон муғоми (мақоми) дунёга танилмоқда. 2009 йилдан бошлаб ҳар йили Халқаро Муғом марказида Меҳрибон Алиева ташаббуси билан Ҳайдар Алиев жамғармаси кўмагида анъанавий Халқаро мақом фестивали ташкил этилмоқда. Ундан кўзланган мақсад бутун дунёни мақом билан таништириш ҳамда шарқ мусиқаси анъаналарини сақлаб қолишдан иборат. Йилдан йилга бу фестивалда иштирок этувчилар сони ошиб бормоқда.

2009 йилда ўтказилган “Муғом олами” халқаро фестивалида ўзбекистонлик иқтидорли хонанда ­ Юлдуз Турдиева ғолиб бўлди. Унинг ижросидаги “Қорабоғ шикастаси” қўшиғи барчани лол қолдирди. Юлдуз Турдиева ижро этган “Қорабоғ шикастаси” мақоми озарбайжонликлар қалбини забт этди¸ деб ëзди Боку газеталари.

Озарий пойтахтида бўлиб ўтган жаҳон мақом қўшиқчилари беллашувида¸ Бухоронинг чекка қишлоғидан келган талаба қиз Юлдуз Турдиева¸ мақомчиликдаги янги истеъдод, дея тан олинди. Ўшанда журналистлардан бирининг “Мукофот берилаëтган пайтда нега йиғладингиз?”, деган саволига Юлдуз Турдиева шундай жавоб берган эди: “Тўғриси, мен кутмаган эдим. Мен “Қорабоғ шикастаси” муғомини ўрганганимда жуда мураккаб эди. Мен ўзи Озарбайжон муғомини юракдан яхши кўраман. Биринчи ўрин деб эълон қилганларида йиғи ичимдан келди. Энди бу ерда Осиëнинг бошқа давлатларидан¸ Шарқ давлатларидан¸ Араб давлатларидан¸ Мисрдан иштирокчилар бор эди. Мен аввалига ҳаяжонландим, қўрқдим. Ўзбек мақомини қўрқиб айтдим. Лекин, бир қарсак бўлгандан кейин ўзимни тутиб олиб, “Қорабоғ шикастаси”ни бошқача кайфиятда айтдим. Мен учинчи ўринга ҳам хурсанд бўлардим. Шу конкурсга қатнашишнинг ўзи бир бахт. Бу ерда ҳамма давлатлардан танишлар орттирдим. Ҳамма менга “Ўзбекистондан келиб Озарбайжоннинг “Қорабоғ шикастаси”ни ижро қилдинг. Раҳмат сенга” деб айтиб¸ мени юракдан табриклашди”.

2013 йилнинг 21-24 октябрь кунлари Озарбайжон Республикасининг Боку шаҳрида бўлиб ўтган “Муғом” номли V халқаро қўшиқ фестивалида юртимиз ёшлари ҳам муносиб иштирок этди. Фестивалда “Баёти шероз” номли Озарбайжон халқ қўшиғини маромига етказиб ижро этган Рухсора Облоқулова III даражали дипломга муносиб деб топилди. Иштирокчилар орасида энг ёш маҳоратли ижрочи деб топилган Дониёрбек Жасурбеков фестивалнинг махсус дипломи билан тақдирланди. Фестивалда қатнашган Ойбек Мадраҳимов, Рухсора Облоқулова, Дилдора Абдусатторова, Жамшид Мўминов, Бахтиёр Неъматов, Дониёрбек Жасурбеков мухлису мутахассислар эътирофига сазовор бўлди.

Боку шаҳридаги халқаро муғом (мақом) марказида таниқли ўзбек хонандаси Севара Назархоннинг “Янги ипак йўли” деб номланган илк соло-концерти бўлиб ўтди. Caspian журнали ҳомийлигида ташкил қилинган ушбу концертга жуда кўп ҳақиқий мақом мухлислари тўпланди. Унда ўзбек миллий ашулалари ижрочиси Севара Назархон ўзбек ва рус тилларидаги қўшиқлари билан томошабинларга хуш кайфият улашди. Айниқса, унинг этно-композициялар воситасида ҳавола этган чиқишлари мухлислар олқишига сазовор бўлди. Концерт якунида Севара Назархон томошабинларга озарбайжонлик санъаткорлар - Равшан Гурбанов ва Элнур Зейналов жўрлигида ижро этган иккита янги қўшиқни ҳадя этди. Бу қўшиқлар Озарбайжон муғоми сифатида танилган “Баёти-Шероз” ҳамда ўзбек миллий куйлари уйғунлигида яратилган.

Шарофиддин Тўлаганов