Ваъда қарздир

Жамият 24 Июль 2016 17308
Иллюстратив сурат

Лафз, бошқача айтилса, тил билан берилган ваъда инсоннинг атрофдагилар орасида субутли ёки субутсиз эканини белгилайди. Агар у лафзида турса, демак, унга теварак атрофдагиларнинг ишончи ортиб боради. Тескариси бўлса, аксинча, ҳеч ким ишонмай қўяди. 

Бироқ ишончни сақлаш ҳам осон эмас. Баъзида бу анча қимматга тушиши ҳам мумкин. Лекин сақлай билиш керак. Чунки ҳадиси шарифда айтилган: “Ваъда қарздир”. Бу – жиддий гап. Бирор кишига ваъда беришдан олдин ўйлаб кўриш, кейин ваъдани бажаришнинг ҳаракатида бўлиш керак. Шундай қилинганидагина доимий, кўп йиллик ишонч ва обрўга эга бўлиб борилаверади. 
Дунё тажрибасига эътибор қиладиган бўлсак, оламга донғи кетган шундай ширкатлар ва концернлар борки, улар бу даражадаги обрў ҳамда муваффақиятларга эришувининг асосий сабабларидан бири лафзга масъулликдан, деб бемалол айтиш мумкин. Албатта, уларнинг фаолиятларида юқорида таъкидлаб ўтилган қоидаларнинг деярли ҳаммасини топиш мумкин.

Сут маҳсулотлари ва шарбатлар ишлаб чиқарувчи хорижий ширкатнинг юртимиздаги вакиллигида ишлайдиган Нодиржон исмли йигит ҳикоя қилишича, ширкат одамлари ниҳоятда тоза ишлайди; ноҳақликка умуман йўл қўйилмайди, кимнинг ғирром ёки ёлғончи экани сезилиб қолса, у ишдан четлатилади. Қишлоқлардан ва маҳаллалардан сутни йиғиб олишга махсус одамлар ҳамда хизмат машиналари тайинланади; сут одамлардан қиммат нархда сотиб олинади, ҳар бир жойнинг сути алоҳида идишга солиниб, бу ҳақда тегишли белги қўйилади. Сотиб олинган сутлардан таҳлил учун озгинадан намуна олинади ва то лаборатория натижалари чиққунча қолган сутнинг ҳаммаси совитгичларда сақланади, бир қанча соатдан кейин таҳлил натижаси тайёр бўлади: шунга кўра, агар сут яроқли бўлса, ишлаб чиқаришга киритилади, агар яроқсиз бўлса, махсус ажратилган жойга тўкилади; ўша сут олинган жойнинг одамлари ишончни оқламаган ҳисобланади ва бошқа улардан сут олинмайди. Сув ишлаб чиқариш ҳам шу даражадаги аниқлик ва ҳалоллик асосида ишлайди. Ишлаб чиқарилган сув ҳам, сут ҳам бирданига сотувга чиқарилмайди, балки катта катта қисмларга ажратилиб, махсус жойларда маълум бир вақтгача сақланади. Назорат вақти ўтиб бўлгач, ҳар бир қисм ичидан яна таҳлил учун намуналар олинади, худди аввалгидек, таҳлил натижаси чиққунича тайёр маҳсулот сотувга чиқарилмай тўхтатиб турилади. Натижа ижобий бўлсагина, шохобчаларга тарқатилади. Борди ю, таҳлил натижаси салбий бўлса, ўша қисм ҳеч ачинмасдан йўқ қилиб ташланади. Иш шу билан тугамайди. Сотув шохобчалари ҳам назорат қилинади. Агар улар маҳсулотни сақлаш қоидасига амал қилишмаётгани ёки нархни келишилганидан инсофсизларча ошириб юборгани аниқланса, ўша савдо ташкилоти билан, гарчи жуда кўп маҳсулот харид қилаётган бўлса ҳам, лафзсизлиги сабаб, иқтисодий алоқа тўхтатилади. 

Ана сизга лафзга масъуллик ва ҳалолликка муносабат. Эътибор қилган бўлсангиз, лаборатория натижаси салбий бўлганида, қанчалаб пул эвазига қўлга киритилган хом ашё ёки тайёр маҳсулот ташлаб юборилади, фойда зиёнга қарамай, ноинсофлиги маълум бўлиб қолган ҳамкорлар билан алоқа бутунлай узилади. Бу харажатлар пулга чақиб кўрилса, яхшигина камомад, йўқотиш бўлаётганини сезиш қийин эмас. Лекин ким сўзда ҳам, ишда ҳам ҳалол бўлса, Аллоҳ таоло баракот ато этади. Биз билмаймиз, ёлғиз Унинг Ўзи билади.

Раҳматуллоҳ Ҳабибуллоҳ ўғли
Тошкент шаҳридаги “Мирза Юсуф”
жомеъ масжиди имом хатиби.

Кун янгиликлари
Шавкат Мирзиёев экспорт соҳасидаги камчиликлар учун қатор раҳбарларни огоҳлантирди
21:49 / 27.06.2017 20609 Ўзбекистон
Ноқонуний интернет: турли мамлакатларда қандай хизматлар блокланган
19:00 / 27.06.2017 15677 Технология
Ўзбек футболига қарғиш текканми?
16:17 / 27.06.2017 38725 Спорт
Иқбол Мирзо: “Ҳар ерда Ўзбекистон биз билан!..”
JICA ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги янги лойиҳага қўл уришди
Мадҳияни астойдил айтмайдиган филиппинликларга жарима солинади
22:01 142 Жамият
Газ ва электр тўловлари Ўзбекистон аҳолиси ойлик маошининг 7,5 фоизини ташкил қилади
Германияда дунёдаги илк горизонтал ҳаракатланувчи лифт синовдан ўтказилди
Дайжест: коммунал қарздорлик муҳокамаси, вазирликнинг шубҳали танлови, “таслим этилган” Telegram ва куннинг бошқа хабарлари
21:46 2970 Жаҳон
Тишланган қулоқ воқеасига 20 йил бўлди (фотожамланма)
21:40 3938 Спорт
Кўпроқ янгиликлар