Марсдаги суюқлик оқими деярли сувсиз бўлиб чиқди

Технология 29 Август 2016 5801

NASA’нинг Реактив ҳаракат лабараторияси тадқиқотчилари Марс сайёрасининг юзасида қанча миқдордаги сув оқими борлигини ўрганиб чиқишди. Улар ажабтовур хулосага келишди: ердаги саҳроларда қумлар қанча бўлса, бу оқимлар таркибидаги сув миқдори ҳам улардан ортиқ эмаслиги аниқланди. Geophysical Research Letters’да шунга доир мақола чоп этилди.


Маълумки, 2011 йилда Марс сайёрасида қизиқ оқимлар – водий қияликларидан пастга қараб тушаётган, кўринишидан ерости сув оқимлари изларига ўхшаш тўқ рангдаги чизиқлар аниқланган. Улар Марс сайёраси баҳорида тахминан бир жойда пайдо бўлиб, кузда яна кўздан ғойиб бўлар эди. Спектографик тадқиқотлар оқимлар ҳосил бўладиган жойда муайян миқдордаги сув молекулалари билан боғлиқ тузлар мавжудлигини кўрсатди. Буларнинг барчаси оқимларни “сув” дея баҳолашга олиб келди. Замонавий Марсда сувнинг борлиги ҳақидаги тахминга ҳамма тадқиқотчилар ҳам ишонишмади. 

NASA тадқиқотчилари бу гипотезани тасдиқлаш ёки инкор этиш мақсадида “Одиссей” коинот қурилмасининг ИК-камераларини ўрганиб чиқишди. Олимлар тўқ рангли оқимлар бўлган жойлардаги қияликлар сатҳидаги ҳароратни оқимлар бўлмаган ерлардаги ҳарорат билан таққослашди. Маълум бўлишича, ҳароратлар ўртасида ҳеч қандай фарқ бўлмаган. Бу эса оқимларда ё сувнинг йўқлиги, ё бўлмаса унинг жуд ҳам кам миқдорда эканлигидан далолат беради. Гап шундаки, сув Марсни қоплаб олган қум ва қаттиқ тоғ жинсларига қараганда анча секин исийди. Агар оқимларда сув кўп бўлганида, уларнинг сатҳи кундузи салқин, кечаси эса илиқроқ бўларди. “Одиссея” маълумотларига кўра, бу оқимларда бўлиши мумкин бўлган сувнинг максимал миқдори бир килограмм қаттиқ жинсга 3 граммдан ортиқни ташкил қилмайди. Ҳақиқатда эса бу рақамлар бундан-да паст бўлиши мумкин. Намиб ёки Атакама каби ер саҳроларида тахминан шунча миқдордаги сув бор.

Янги тадқиқотчиларнинг оқимларда умуман сув бўлмаслиги ҳақидаги хулосаси илм аҳли орасида қўллаб-қувватланмаса керак. Марс водийларидаги қияликларда мавсумий оқимларни сувсиз, деб тан олиниши уларнинг пайдо бўлишига доир муқобил изоҳни талаб қилади. Бунинг учун Марс юзаси қатламларида эриш хусусиятига эга, тузли сувга яқин, аммо сув бўлмаган қандайдир суюқлик бўлиши керак. Бундай суюқликни топиш осон эмас. Боз устига Марснинг айрим ҳудудлари устида сув буғидан булутлар ва ҳаттоки туманлар ҳосил бўлади. Сув буғлари эса қаердандир буғланиши керак, яъни водийларда маълум бир миқдорда сув бўлиши муқаррар. 


 

Кун янгиликлари
«Qorako'l Ziyo-Nur» ўқув маркази ўқувчиларининг 92,6 % талабалар сафига қабул қилинди
08:17 6995 Lifestyle
Ҳафта дайжести: 50 минг сўмлик пул, мактаб формаси, бепарво МИБ, қотил ушланди, кирилл-лотин машмашаси, Барселонадаги теракт...
00:16 18873 Жаҳон
Ногиронлик ва мазлумлик исканжасида: бир аёл яхшилар саховатидан умидвор 
15:55 / 18.08.2017 44742 Жамият
Кун.uz офис изламоқда
15:48 / 06.08.2017 46461 Lifestyle
Балиқни саноат йўли билан овлаш учун қандай участка олиш мумкин?
11:18 477 Жамият
Россия Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистон билан ҳарбий машғулотлар ўтказади
10:45 2134 Жаҳон
Видео: АҚШда асосчи оталар монументини йўқ қилишни исташмоқда
10:40 2831 Жаҳон
Андижон вилоятида йирик миқдорда ўғирлик қилган аёл ушланди
10:33 3668 Жамият
Неймар: «Барселона»да шундай раҳбарият бор экани жуда қайғули
10:31 4720 Спорт
Жанубий Корея президенти: АҚШ билан машқлар кескинликни оширишга йўналтирилмаган 
10:23 1333 Жаҳон
Кўпроқ янгиликлар