200 йиллик тадқиқот ниҳоят натижа берди

Lifestyle 10 Декабрь 2016 19614
Фото: Getty Images

Барчага маълумки, сув электр токини жуда яхши ўтказади. Шу боис электрик жиҳозларни сув манбалари яқинида қўллаш ва момақалдироқ пайтида сувда сузиш тавсия қилинмайди. Бироқ бу қоиданинг оддийлигига қарамай, ҳали-ҳануз ҳеч ким қандай қилиб сув молекулалари мазкур жараён вақтида протонларни узатишини аниқ изоҳлаб бера олмаган. Science журнали шу мавзуда сўз юритди. 

Йель университетининг тадқиқотчилар гуруҳи кимё фанлари профессори Марк Жонсон раҳбарлиги остида биринчи марта спектроскопик таҳлил ёрдамида электронларни узатиш жараёнини муҳрлашнинг уддасидан чиқди. Жараённинг ўзи "Гротгус механизми" (немис кимёгари Теодор фон Гротгус) номини олган ва у 200 йилдан зиёд вақтдан бери олимларни ўйлантириб келади. 

"Ушбу фундаментал кимёвий ва биологик жараён аниқ изоҳларга эга бўлмаган", - дейди Вашингтон университети тадқиқотчиси Энни Маккой. 

Сув кимёсини молекуляр даражада ўрганиш йиллари охир-оқибат керакли кашфиётга олиб келди. Тадқиқот доирасида олимлар сув молекулаларини айнан ток узатилаётган пайтда музлатишга муваффақ бўлишди ва бу уларга Гротгус механизми доирасида рўй бераётган тузилмавий ўзгаришларни батафсил ўрганиш имконини берди. 

Узоқ йиллар айнан шу тасвир ушбу жараённинг қандай содир бўлиши ҳақидаги тасаввурларимизни акс эттирарди. Олимлар бу механизмнинг амалда қандай бўлишини англасалар-да, бунга ўз кўзлари билан ишонч ҳосил қилишмаган. 

Манбага кўра, тадқиқот натижалари инқилобий аҳамиятга эга. Сўнгги 200 йилда сув молекулаларидан электр токи ўтаётган пайтдаги тузилмавий ўзгаришларни кузатишнинг тажриба усулини топишга ҳаракат қилишган. Ушбу вазифа жуда қийин бўлиб чиқди. Олимлар охирги пайтларда жараён мониторингини инфрақизил сканерлаш орқали амалга оширишга ҳам уриниб кўришган. Натижалар жуда сифатсиз чиққан, шу боис бу борада аниқ маълумот олинмаган.

Бироқ олимларнинг музлатиш ғояси мисли кутилмаган ижобий натижаларни берди. 

Бундан ташқари, олимлар ўз кашфиётларида қўллаган техника ҳам қайсидир маънода инқилобий ҳисобланади. У бизга сувнинг бошқа хусусиятлари ҳақида билиб олишда ҳам ёрдам беради. 

 

Кун янгиликлари
Ғайриқонуний ҳукм ёхуд суд устидан кимга шикоят қилиш керак?
09:52 / 21.07.2017 29386 Жамият
Хайрия акцияси: 12 яшар Жамшиджон саховатпеша инсонлар кўмагига муҳтож
23:37 / 11.07.2017 91057 Жамият
Пентагондагилар Россия ва Эрон Сурияда рақобат бошлаши ҳақида айтишди
11:25 619 Жаҳон
АҚШ Сенати Москва, Теҳрон ва Пёнгянгга қарши ягона санкцияни қўллаб-қувватламаслиги мумкин
11:15 661 Жаҳон
Пентагон: Асад ҳарбийлари кимёвий қурол қўлламаяпти
11:00 1079 Жаҳон
Макрон французлар ишончини йўқотмоқда
10:45 2061 Жаҳон
Ўзбекистонда киберспорт йўналишида профессионал жамоалар тузиш учун саралаш турнирлари ўтказилади
10:30 1229 Спорт
Сурия армияси Фротнинг жанубий қирғоғига чиқди
10:15 1945 Жаҳон
Ўзбекистон ҳарбийлари Халқаро армия ўйинларида иштирок этиш учун Хитойга етиб борди
Ғазо секторидан Исроилга ракета учирилди
09:45 2590 Жаҳон
Кўпроқ янгиликлар