Болалар - бизнинг келажагимиз. Келажак эса ота-она ва устозлар қўлида шаклланиб, камол топади. Ҳар бир кишининг устоз деб билувчи яқин инсони бўлади. Бироқ айрим ҳолларда таълим тизимида қатор муаммоларга дуч келинаётганига, болаларнинг билим олиш кўрсаткичи пасайиб бораётганига гувоҳ бўлмоқдамиз. Бу вазиятда ким айбдор - устозларми, ота-оналарми ёки ўқувчиларнинг ўзими? 

"Acлида, ёмон ўқитувчилар бўлмайди, ўз устида ишламайдиган ўқитувчилар бўлади. Ёмон ўқувчилар ҳам бўлмайди, балки тушунмайдиган ўқувчилар бўлади". Иш фаолиятида айнан шу олтин қоидани шиор қилиб олган бугунги қаҳрамонимиз - педагогика соҳасида 25 йил тажрибага эга  Нилуфар Ҳайдаровадир. Қаҳрамонимиз 2008 йил Ўзбекистон бўйича "Йилнинг энг яхши инглиз тили ўқитувчиси" танловида иккинчи ўрин соҳибаси, Lily Education ўқув марказининг таъсисчиси, раҳбари саналади. Нилуфар Ҳайдарова ўзининг тажрибаси орқали касбида муаммо, қийинчиликларга дуч келаётган ўқитувчи-педагогларга махсус семинар-тренинглар ўтишни мақсад қилган. Яъни, ўқитувчилик соҳасидаги ўз "рецепт"ларини касбдошлари билан бўлишиш ниятидадир. 

Нилуфар Ҳайдарованинг ички олами, ҳаётий тажрибаларига назар ташлаймиз.

Ўкитувчилик касбига бўлган муҳаббатнинг пайдо бўлиши қандай кечган?


“Бу саволни ўзимга жуда кўп бора берганман. Мана, масалан, яқинда бир ўқувчимнинг онаси келиб, фарзандининг ўзгариб қолгани, яъни ўқишга бўлган қизиқиши сўниб бораётгани, бу эса уларни ташвишга солаётганини айтиб қолди. Ўқувчимнинг синфида устози соғлом, носоғлом инсонлар мавзусини тушунтираётиб, менинг кўзойнак тақадиган ўқувчимни носоғлом, унинг ёнидаги болани эса соғлом бола мисолида кўрсатган. Бу эса унинг руҳиятига қаттиқ таъсир қилган. Мен бу воқеани эшитиб, қанчадан қанча устозлар болаларнинг руҳини синдириб қўйишларини ўйлаб хафа бўлдим.

Уни ёнимга чақириб, “Нима деб ўйлайсан, иккимизда ўхшаш бўлган қандай нарса бор?” дедим. У жилмайиб, инглизчада "eyeglasses" яъни кўзойнак деди. Шунда мен унга: “Мен ҳам кўзойнак тақаман. Лекин ҳеч кимдан кам бўлмадим-ку. Ўз тажрибам, севимли касбимга эгаман. Ҳали мени айтди дейсан, сен жуда машҳур инсон бўласан. Сени барча шу кўзойнакларинг билан танийди”, - дея жавоб бердим. Шундай вазиятларда ёш авлодга таълим беришда кераклигимни ва касбимга бўлган кучли муҳаббатни ҳис қиламан”.  

Мен учун Ватан туйғуси нима?

“Мен уни 27 ёшимда ҳис этганман. У вақтгача мактабда, олийгоҳларда ватан ҳақида турли шеър-қўшиқлар куйлаб, уни ҳис қила олмасдим. Бир куни Парижда, боғда айланиб юрганимда, узоқдан шовқинли овозлар келди. Билсам, туркияликлар футбол бўйича чемпионатдаги ғалабасини катта хурсандчилик билан байроқларини баланд тутган ҳолда нишонлаётган экан. Ўша дамда билмасам, хасадми ёки ҳавасми, мен ҳам шу оломон ичида Ўзбекистонимнинг байроғини кўтаргим келди. Шу дамда мен Ватан аслида нима эканлигини тушуниб етганман.  Қанча кўп хориж сафарларида бўлсам, шунча кўп халқимни қиёслай бошладим, меҳрим-муҳаббатим ортаверди. Ватанимга кераклигимни ҳис этдим.

Калифорниянинг Montclair мактабидаги тажриба

АҚШга саёҳат – ўзгача таасуротларга бой бўлса керак, деб ўйлардим. Бироқ мен кутган нарса содир бўлмади. Калифорния, Нью-Йорк, Лос-Анжелес, Вашингтон, Дисней боғлари, Ҳолливуд, баланд-баланд бинолар – бари жуда қизиқарли, бироқ менинг қалбимда жиз этувчи учқун ёнмади. Наҳот, Америкага ташриф буюрсам-да, қалбимда бир чўғ ёнганини ҳис этмасам.
Калифорниянинг Montclair  мактабига келганимизда, бизларга гуруҳларда дарс ўтиш вазифаси топширилган эди. Дарс жарёнлари шу даражада қизиқ ўтдики, болалар билан маза қилиб ишладим. Учинчи кун синф хонасига кириб кетаётганимда бир қиз югуриб келиб, қўлимга оққуш ясалган қоғозни берди. Дарс ўтар эканман, тезроқ оққушли хатни ўқигим келди. Дарс тугаши билан қоғозни очиб ўқидим ва кўзимга беихтиёр ёш келди. Хатнинг ичида менга ташаккурлар айтиб, Ўзбекистон ҳақида илиқ таассуротлар олишгани ёзилган эди. Мен эса ватаним мадҳини хорижликларга бироз бўлса-да танита олганимдан қувондим. Шу хатни ҳали ҳам хонамда сақлайман. 
 

 

Қалбимда Нью-Йорк ёки Вашингтон эмас, балки шу қизнинг менга битган мактуби катта учқун ёқа олди.

Lily Education ўқув марказининг ташкил топиши

Мен доим ўз фикрларимни, ғояларимни бўлишишга ҳаракат қиламан. Кўп масканларда ишладим. Бир куни TEAM ўқув марказининг директори билан суҳбатлашиб ўтирганимизда, унга айрим раҳбарлар, ўқитувчилар, таълим тизимидаги камчиликлар юзасидан ўз эътирозларимни билдирдим. Шунда у менга жуда яхши бир маслаҳатни берди: “Нилуфар опа, нега сиз ўзингизни ўқув марказингизни очмайсиз? Агар ўзингиз раҳбар бўлиб, ўқув даргоҳи очсангиз, барча ғояларингизни амалга ошира оласиз”. Ана шунда катта мақсадни олдимга қўйган ҳолда, аввалам бор, инсонларга фойдам тегиши, ўқув тизимида янгиликлар киритиш ҳамда севимли касбим билан чин дилдан шуғулланиш учун 2013 йилда Lily Education ўқув марказига асос солдим. Чиндан ҳам, ўзим хоҳлаган таълим даргоҳи пайдо бўлди. Бу маскан менинг ҳаётим, менинг катта бир оилам, ундаги болалар эса – менинг фарзандларим, издошларим. Ўқув марказимизнинг барча ўқувчилари миннатдор бўлиб, битириб кетишади. 
Куни кеча бир ўқувчим шундай деди: “Нилуфар опа, Lily Education менга жуда кўп нарсани ўргатди. Раҳмат сизларга. Бу ерда мен фақат инглиз тилини эмас, балки ҳаётда зарур бўлган уч сўз: раҳмат, илтимос, кечирасизни айтишни ўргандим”. Мен эса ўқув марказимиз нафақат билим, балки ҳаётий кўникмалар бераётганидан, ёшларни тарбиялаётганидан мамнунман.

Ёшларга таълим беришда психологиянинг ўрни

Психология таълим билан узвий боғлиқ бўлиши керак. Lily Education ҳар бир болани нафақат тилни мукаммал билиши учун, балки инсон сифатида шаклланишга ҳам ҳисса қўшаётганини кўриб, севиниб кетаман. Иш фаолиятимда жисмонан, ақлан дарс ўтиш эмас, руҳан таълим бериш биринчи ўринда туради. Ўқувчиларимга доим “Мен учун олим бўлишингиз эмас, инсон бўлишингиз муҳим”, дея таъкидлайман. Чунки инсоний фазилатлари йўқ бўлган олимнинг ҳеч бир халққа кераги йўқдир. Марказимизда ўқиётган ҳар боланинг комил бўлиб тарбияланиши асосий мақсадимиздир. 

Британия мактабларидаги таълим жараёнини ўрганиш 

2010 йилдан бери Буюк Британиядаги таълим муассасаларидаги ўқиш жараёнини кузатиб келаман. Улардан ўрганган нарсам - ўқувчиларга нима қилиш кераклигини айтиш эмас, балки нима қилиш кераклигини ўзлари ўйлаб кўриши учун имкон бериш – яъни инлизча сўз билан айтганда, self development тушунчасидир. Улар бирон бир қарор қабул қилаётганда эркинликни ҳис этиши лозим. Ўқувчиларни биз катталар хоҳлаган томонга буриш эмас, балки керакли йўлни ўзи танлашига ёрдам бериш ва йўналтириш керак. Британия мактабларидан ўрганган яна бир жиҳатим – бу ўз-ўзига ишониш туйғуси. Яъни ҳар бир инсон ўз дунёси, ўз гавҳарига эга.

Яқин келажакдаги мақсад ва режалар

Ҳозирда иккита мақсадим бор. Биринчиси, Ўзбекистонда ўқитувчилар ва алоҳида ота-оналар билан ишлаш лойиҳаси. Яъни, ҳар бир буюк инсоннинг ортида ота-онаси ёки устози туради. Шунинг учун лойиҳамнинг бошланғич қадами – ўқитувчилар ва ота-оналар учун семинар, тренинглар бўлади.
Иккинчи мақсадим – ўз хусусий мактабимни очиш. Бу бирон соҳа, масалан, спортга, тилга ёки аниқ фанларга ихтисослашган мактаб эмас. Балки бу мактаб ёшларнинг ҳаётидаги ҳар қандай шароитга қарамай, ўқувчилар ўзини бахтли ҳис эта олишида хизмат этади. Мактабда барча ўқувчилар бу ҳаётга керакликларини, ҳар қандай вазиятда ҳам (соғ ёки касал вақтда, бой ёки камбағал вақтда ҳам) бахтли эканликларини ҳис этишлари мумкин бўлади. Менинг мақсадим – мактабимда таҳсил оладиган болаларни нимадирга ихтисослаштириш эмас, балки улар айнан нимага ихтисослаша олишини ўзлари тушунишига ёрдам бериш ва йўналтиришдир. 

Мактабимда болаларнинг нимага қобилияти борлигини қидирамиз ва ана шу соҳага йўлланма берамиз. 
Мактабнинг ажралиб турувчи яна бир жиҳати шунда бўладики, бу ерда фарзандлари ўқишини истаган оналар болалари ҳали қорнидалигидаёқ мактабга келиб, ўзлари таълим олишлари керак бўлади. Сабаби, фарзандлари мактаб ёшига етгунга қадар ота-оналарнинг ўзлари ҳам зарур бўлган таълимни олишлари муҳимдир. Ниятим, болалар дунёга келмасиданоқ, ота-оналар билан бирга фарзандлар тарбиясига ҳисса қўшишдир.

Блиц-саволлар
1. Кунни нимадан бошлайсиз? Стадионда югурмасдан бошлай олмайман.
2. Омадлимисиз? Омадга эмас, балки меҳнатга ишонаман. Ҳам руҳан, ҳам жисмонан соғлом одамлар омадлидир. 
3. Қандай инсонлардан ўзингизни олиб қочасиз? Нолийверадиган, тез хафа бўладиган, қисқаси - пессимистлардан.
4. Ўқувчиларга доим таъкидлайдиган сўзингиз? Ўзини ўйлайдиганга - фақат ўзига етадигани, халқни ўйлаганга - халққа етадигани берилади. 
5. Шиорингиз: Руҳан соғлом бўлиш.
6. Нимадан афсусланасиз? Ёшлигимда кўп вақтимни зое кетказган эканман, улар ўрнида китоб ўқисам бўлар экан.
7. Тадбиркор сифатида бизнес ҳақидаги фикрингиз: Инсон фақат оёғи ва қўлини эмас, балки миясини ҳам ишлатса, ютуқларга эришади. Бундан ташқари, пулни фақат топишни эмас, уни қандай ишлатишни ҳам билиш керак.
8. Қайси хориж давлатларида бўлгансиз? Англия, Франция, АҚШ, Испания, Италия, Шотландия.
 

“Lily Education” ўқув маркази
Манзил: Чилонзор тумани, Муқимий кўчаси, 144/1
Мўлжал: “Новза” метроси
Телефон: +998 71 278 77 72
Сайт: Lilyedu.uz
Инстаграм: http://instagram.com/lily_education
Email: info@lilyedu.uz