Эндиликда газни тадбиркорлардан сотиб олиш имкони яратилади

Иқтисодиёт 17 Май 2017 34150
Фото: Fotolia

Мамлакатимизда ёқилғи-энергетика соҳасининг асосий ресурсларидан бири ҳисобланган газ саноати ўтган асрнинг 50-йилларидан бошлаб юзага келди ва шакллана борди. Истиқлол йилларида нефть-газ соҳасида кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилди. Жумладан, биринчи галда республикамиз газ қазиб олиш борасида дунёнинг 15 мамлакатидан бирига айланди. Бунга эришиш учун мамлакатимизда янги газ конларини излаб топиш ҳамда сармоявий муҳитни барқарорлаштириш мақсадида кўплаб лойиҳалар амалиётга тадбиқ қилинди.

Натижада янги конлар қидириб топиш жадаллик билан олиб борилди. Газ тақсимлаш тармоқларини ривожлантириш ва фойдаланишга топшириш, табиий газни маҳаллий истеъмолчиларга етказиб бериш ва сотиш, шунингдек, фойдаланилган газ учун тўлов интизомини мустаҳкамлашга доир қатор чора-тадбирлар амалга ошириб келинмоқда.

Яқинда Президентимизнинг 2017 йил 20 апрелдаги «Газ таъминоти тизимига бозор механизмларини янада кенгроқ жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори эълон қилинди. Мазкур қарорнинг ижроси борасида амалга оширилаётган ишлар хусусида «Ўзтрансгаз» акциядорлик компанияси Бошқарув раиси ўринбосари Улуғбек Ашуров билан суҳбатлашдик.

Ушбу қарорнинг қабул қилиниши газ таъминоти тизимида, айниқса, маҳаллий хусусий секторнинг иштирокини таъминлаш ва улар ўртасида соғлом рақобат муҳитини шакллантириш, газ таъминотида узлуксизликни таъминлашга хизмат қилади. Бундан ташқари, айни пайтда мавжуд газ таъминоти тизимининг барча даражадаги газ тармоқлари газ ҳисоблаш ускуналари билан тўлиқ таъминланмаганлиги натижасида табиий газ истеъмолчилари ва етказиб берувчи корхоналар ҳисоб-китобида номутоносибликлар шаклланишига сабаб бўлаётганди. Эндиликда бу каби муаммоли ҳолатларнинг олдини олиш ва мавжудларининг ижобий ҳал этилишида мазкур қарор ҳуқуқий асосга эгадир.

Айни пайтда тажриба лойиҳаси доирасида пойтахтнинг Бектемир тумани «Бектемиртумангаз» туман эксплуатация хизмати объектларини хусусий операторга ўтказиш мўлжалланмоқда. Худди шунингдек, Қорақалпоғистонда «Кегейлитумангаз», Андижон вилоятида «Шаҳрихонтумангаз», Бухорода «Когонтумангаз», Жиззахда «Зоминтумангаз», Қашқадарёда «Қаршитумангаз», Навоийда «Қизилтепатумангаз», Наманганда «Намангантумангаз», Самарқандда «Нарпайтумангаз», Сурхондарёда «Жарқўрғонтумангаз», Сирдарёда «Янгиершаҳаргаз», Тошкент вилоятида «Янгийўлтумангаз», Фарғонада «Олтиариқтумангаз» ҳамда Хоразм вилоятида «Янгиариқтумангаз» филиали объектлари хусусий оператор ваколатли бошқарувига ўтказилади.

Бунда мулкчилик шаклидан қатъи назар, ўтказиладиган очиқ танлов талабларига жавоб бериб, ғолиб бўлган юридик мақомга эга ташкилотлар хусусий оператор бўлиб, улар ишончли бошқарув шартномаси асосида табиий газ сотишни амалга оширади. 

Шунингдек, хусусий операторлар табиий газ сотишни ишончли бошқарув шартномасига асосан, табиий газ сотиш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия олмасдан туриб, лицензия талаблари ва шартларини бажарган ҳолда амалга оширишади. Уларга газ савдоси ҳажмининг 21 фоизидан кўп бўлмаган комиссия мукофоти бериш назарда тутилган. Қолаверса, хусусий операторларнинг солиқ юкини камайтириш ва тўловларни соддалаштириш мақсадида мазкур фаолият тури билан шуғулланувчи ташкилот ходимларининг сонидан қатъи назар улар ягона солиқ тўлови тўловчилари ҳисобланади.

Қарорнинг муҳим аҳамиятли жиҳати шундаки, маиший истеъмолчиларга замонавий электрон табиий газ ҳисоблагичларини сотиб олиш ва ўрнатиш компаниянинг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади ва уларнинг қиймати кейинчалик маиший истеъмолчилар томонидан бир йил давомида тўланади. Натижада газдан фойдаланувчилар ва газ етказиб берувчи ташкилотлар ўртасида фойдаланилган газ миқдори бўйича ҳисоб-китобдаги номутоносибликларга барҳам берилади. Қолаверса, ушбу қарорга кўра, мамлакатимизда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришга кенг имконият берилмоқда.

Мазкур қарорнинг яна бир муҳим жиҳатига тўхталадиган бўлсак, бундан буён етказиб берилган табиий газ учун мавжуд қарздорлиги сабабли газ тармоғидан узилган истеъмолчилардан газ тармоғига қайта уланиш учун Ўзбекистон Республикасида ўрнатилган энг кам иш ҳақи миқдорининг икки баробари миқдорида тўлов ундирилади. Бундан ташқари, 2017 йил 1 октябрдан бошлаб газ ҳисоблагичи бўлмаган хонадонлар фойдаланилган табиий газ учун белгиланган меъёрга кўра, яъни ҳозирги тўланаётган ҳақдан кўра икки баробар миқдорида кўпроқ ҳақ тўланиши белгилаб қўйилди.

Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, мазкур қарорнинг эълон қилиниши, ҳудудларда газ таъминотидаги узлуксизликни таъминлаш билан бирга, хусусий секторни янги йўналиш билан ҳам таъминлайди, соғлом рақобат муҳитини шакллантиради, монополиясиз фаолият йўлидаги муҳим қадам бўлади.

Тоштемир Мурод

Кун янгиликлари
Қоғоз шаклидаги меҳнат дафтарчалари берилиши тўхтатилади
12:21 29441 Жамият
«Ахборот», «Давр» ва «Пойтахт» информацион дастурлари ёпилади
Туман ҳокимлиги тадбиркор қураётган спорт мажмуасини буздирди: ким ҳақ?
14:47 / 24.05.2017 40076 Жамият
Абитуриентлар олқиши ва эътирофига сазовор бўлган besttest.uz вебсайти
12:14 / 24.05.2017 16157 Технология
Шаҳрисабздаги тўртта қишлоқ карантин ёқасида
20:50 / 23.05.2017 65766 Ўзбекистон
Бемор қизчага ёрдам керак. Ҳар эшикдан қайтарилган оила учун хайрия акцияси
19:25 / 16.05.2017 125123 Жамият
«Манчестер Сити»да глобал қайта қуриш бошланди: Бирданига уч футболчига жавоб берилди
22:55 7 Спорт
ОПЕК Туркманистон ва Мисрнинг нефть олишни чеклаш келишувига қўшилишига умид қилмоқда
Грециянинг собиқ бош вазири портлаш оқибатида ярадор бўлди
22:45 163 Жаҳон
Forbes: Россиянинг энг бадавлат меросхўрлари рейтинги
Кўпроқ янгиликлар