Тадқиқот: Яқин Шарқдаги қурғоқчилик яна қанча давом этишига жавоб топилди

Жаҳон 10 Июль 2017 6247
Фото: ceclimases.com

Геологлар ва иқлимшунослар Яқин Шарқ минтақасининг сўнгги 130 минг йилдаги иқлим тарихини таҳлил қилиб, қуйидагича хулосага келишди. Уларнинг фикрича, ҳозирги қурғоқчилик яна тахминан 10 минг йил давом этади, дейилади Journal of Quaternary Science журналида эълон қилинган мақолада. 

"Яқин Шарқ мамлакатлари ҳукуматлари ҳозирги қурғоқчилик вақтинчалик ҳолат эканига ишонишни маъқул кўришади. Улар яқин келажакда минтақа серсув ҳудудга айланишига ишонишади. Бизнинг тадқиқот эса, бунинг аксини кўрсатмоқда. Унга кўра, келгусида ёғингарчилик миқдори янада камаяди, минтақадаги намликнинг асосий манбаи бўлган момақалдироқлар оралиғи қисқаради", — деган Майами университети олими Sevag Mehterian. 

Кўплаб иқлимшунослар ва тарихчилар аввалги тарихий даврлар ва ҳатто сўнгги бир неча ўн йилликлардаги иқлим тебранишлари тарихга қандай таъсир кўрсатишини тушунишга уринишмоқда. 

Меҳтерян ва унинг ҳамкасбларига кўра, ҳозирги қурғоқчилик жуда чуқур тарихий илдизларга эга. Улар Эрон шимоли-ғарбидаги Кале-корд ғоридаги томчилардан ҳосил бўлган муз даврига доир сталагмит чўкмаларининг изотопларини ўрганиб, шундай хулосага келишди. 

Сталагмитлар, олимларнинг тушунтиришича, ғорлар ичида томчи ва сув оқимлари туфайли пайдо бўлади. Бу сувлар эса, ўз навбатида, ғорларга тоғ юзасидан сизиб ўтади. Шунга кўра, сталагмит қатламларининг изотоп таркибини ўрганиш турли даврларда минтақада қандай иқлим ҳукмрон бўлганини аниқлашга ёрдам беради. 

Масалан, олимлар сталагмитдаги кислород-18 изотопи миқдорини ўрганиш билан турли тарихий даврлардаги ёғингарчиликлар ҳажмини ўрганишдан ташқари ғор қолдиқлари ҳосил бўлиш ҳароратини, шу билан ўша вақтда Қуёш ер юзасини қанчалик қиздирганини аниқлаш мумкин. 

130 минг йиллик сталагмитлар ҳосил бўлиш тарихини таҳлил қилган олимлар иқлим тебранишининг қизиқ ҳолатига дуч келишган. Улар Гренландия музликларини текширганида дуч келган ҳолатни учратишган. Бу Шимолий Атлантика ва Яқин Шарқ иқлими ўзаро боғлиқ бўлган ва бир хил механизм билан бошқарилганини кўрсатади. 

Бугунги кунда, Меҳтерян ва унинг ҳамкасбларига кўра, Яқин Шарқ навбатдаги "қурғоқчилик" даврига кирган. У 10 минг йиллар давом этади. Шу боисдан бу минтақада ичимлик суви муаммоси яқин йилларда ҳалбўлишини кутмаса ҳам бўлади, дея хулоса қилади олимлар. 

Кун янгиликлари
Ўзбекистон делегацияси Бишкекда, хорижга чиқиш паспорти дараги, лотин ва кирилл машмашаси ҳамда куннинг бошқа хабарлари
20:40 / 16.08.2017 20697 Жаҳон
Кун.uz офис изламоқда
15:48 / 06.08.2017 38036 Lifestyle
Зидан: Бизни оғир мавсум кутиб турибди, яна «Барса» билан рақобат
09:00 2 Спорт
НАТО шаҳарларда ҳарбий амалиётларни ўтказиш концепциясини ишлаб чиқмоқчи
08:59 18 Жаҳон
Гватемалада жиноятчиларнинг шифохонага ҳужум қилиши оқибатида 7 киши ҳалок бўлди
08:51 77 Жаҳон
Саудия Арабистонида ҳукмрон оиладан бўлган яна бир шаҳзода вафот этди
08:46 892 Жаҳон
Германияда уруш давридаги бомба туфайли 10 мингдан ортиқ киши эвакуация қилинди
08:32 641 Жаҳон
Вальверде: «Реал» ҳам барибир мағлуб бўлади
08:31 1 Спорт
Венесуэладаги турмада юз берган тўқнашувлар оқибатида кўплаб маҳбуслар ҳалок бўлди
08:25 755 Жаҳон
Саудия Арабистони ҳаж вақтига зиёратчилар учун Қатар билан чегарасини очади 
08:16 990 Жаҳон
Кўпроқ янгиликлар