Президент қарори билан ташкил этилган Мажбурий ижро бюроси зиммасига электр энергияси, газ ва сув учун қарздорлардан тўловларни ундириш юклатилган. Айни кунда бу идора фаолиятидан норозилик ҳолатлари пайдо бўлмоқда.

МИБ тадбиркор билан қасдлашганда...

Муаммонинг аввали

Ҳаммаси мана бундай бошланди. Бир ой олдин, яъни  26 июль куни Бўз туманида фаолият юритаётган «Бўз сут дарёси» корхонасига туман МИБ вакиллари кириб келади. Уларнинг қўлида корхонанинг электр энергиясидан 644 минг қарздорлик ҳақида маълумот бўлиб, улар ишлаб чиқариш корхонасини электр тармоғидан зудлик билан узишга киришади. Корхона раҳбари июнь ойида икки миллиондан ортиқ олдиндан тўлов қилгани ва 1 июль бошида 1 миллион 750 минг маблағи бўлганини билдириб, айни пайтда корхонанинг қарздор эканидан бехабарлиги, башарти электр таъминоти узиладиган бўлса кўплаб тадбиркорлар билан тузилган шартнома шартлари бажарилмай қолиши ва корхона катта зарар кўришини айтиб, МИБ ходимларига юзланади. Ходимлар: «Бизга корхонани узишни юқоридан айтишган!» дея тушунча берадилар.

Шу ўринда корхонанинг қарздорлик юзасидан огоҳлантирилмаганини эслатиб ўтамиз. Далолатнома тузилмай, МИБ ходимлари кетади ва бироздан сўнг қайтиб келиб, барибир электрни узишади. Корхона ҳисобчиси зудлик билан 700 минг сўм тўлов қилиб, туман МИБ идорасига борганида, назорат қилувчи орган вакили энди қайта улаш учун энг кам иш ҳақининг 10 бараварида жарима тўлангандан сўнг электр уланишини айтади. Корхона вакилларининг: «Қоида бўйича бизни беш кун олдин огоҳлантиришинглар керак эди-ку?», деган саволига туман МИБ ўринбосари Оятилло Ибрагимов: «Қонун ўз йўлига, туманда биз билан келишган тадбиркор ишлайди!», дея «изоҳ» берган.

Дарҳақиқат, ҳар қандай жамиятда қонун ва қоидалар устувор бўлиши керак. Мажбурий ижро бюроси янги иш бошлаган ташкилот. Юридик ташкилот ва аҳолининг катта қисми бюро фаолияти ҳақида ОАВ орқали бошланғич тушунчага эгалар, холос.

МИБ босими

Корхонанинг қонун бўйича талаблари туман МИБ бошлиғига етиб боргач, Улуғбек Камоловнинг шахсан ўзи «қонунбилгич» ва «қайсар» тадбиркорни «маҳв» этгани ва бу ерда ким хўжайин эканини кўрсатиб қўйиш учун корхонага кечқурун (соат 22:00) ташриф буюради. Ҳозирги кун тадбиркори ҳам қўл қовуштириб турадиган анойилардан эмас. Ўз ҳуқуқларини билишини, МИБ бошлиғи ярим кечаси огоҳлантиришсиз келиб: «Барча ишчиларни йиғиб кел!», деб буйруқ беришга ҳақи йўқлигини айтади. Тадбиркор ўзича, айни пайтда корхонанинг электрдан қарзи йўқлиги ва банк орқали ўтказилган тўлов топшириқномалари нусхаларини МИБ бошлиғига кўрсатсам фойда беради, деб ўйлайди. Лекин бу Улуғбек Камоловнинг жаҳлини бадтар чиқарди, холос. Яна МИБ ходимлари томонидан қоғозбозлик, яна далолатномалар тузиш, дўқ-пўписалар бошланади. 

Бир ой давомида тадбиркорнинг иши ўлда-жўлда бўлди. Бўз МИБ эса ҳар икки кунда бир ходимларини жўнатиб турди. Тадбиркор жанжалдан зерикди, лекин МИБ зерикмади.  

Тадбиркорнинг «Kun.uz» сайтига мурожаатидан сўнг масалага ойдинлик киритгани туман МИБ ўринбосари Оятилло Иброҳимовга қўнғироқ қилишга уриндик. У бир бора суҳбатлашгач, матбуот ходимлари билан гаплашишни ўзига эп кўрмай, гўшакка қайтиб қулоқ тутмади.

Бу орада тадбиркорнинг токи неча марта уланиб, неча марта узилди. Инсоннинг асаб толалари эса қайта уланмайди-тикланмайди. Корхона таъсисчиларидан бири ўн беш кундан бери қон босими билан касалхонада.

Жараён

Хабарингиз бор, ўтган ҳафтада Андижон вилоятида Халқаро Пресс клуб ўз сессиясини ўтказди. Анжуманда ушбу муаммоли ҳолатни кўтардик. Вилоят ҳокими Шуҳратбек Абдураҳмонов мурожаат тез кунларда ўрганилиб, жавоби таҳририятга берилишини айтди. Бошқа мурожаатларга жавоб қайтарилган бўлсада, айнан Бўз МИБ ва тадбиркор ўртасидаги ҳолат бўйича ҳаракат қилинмади. Биз Бўз МИБ бошлиғи Улуғбек Камолов билан қўнғироқлашдик. Муаммо ҳақида журналист билан жуда беписанд оҳангда суҳбат олиб борган мутасадди: «Сиз саволни вилоят ҳокимига бергансиз, жавобни ҳам ўша кишидан сўранг!», деганида жуда ҳайрон қолдик. У кишига: «Нега ходимингиз корхонага биринчи марта борганида аввал далолатнома ёзмай кетиб, қайтиб келиб ёзди?», деган саволимизга: «Ҳожатхонага бориб келгандир ёки электросетга бориб қарздорлигини аниқлаб келгандир», дея қайтарган жавоби жуда тушунарсиз бўлди. Ахир МИБ ходими корхонага қарзи бор-йўқлигини билмасдан бориб, аниқлаш учун электросетга бориб келадими?

Ўтган кунлар давомида корхонанинг токини бир электр тармоқлари келиб улаб кетади, орқасидан МИБ келиб яна узади.

Бундай беписанд гаплашишнинг тагида бошқа гап бор. Айни пайтда Камолов қўлида тадбиркорга қарши бир даста ҳужжатлар йиғилган.

Хулоса

Биз бошида балки мазкур масалани кенг омма эътиборига ҳавола этиш шарт эмасдир, деган хаёлга бордик. Агар ўтган ойнинг йигирма олтинчи санасида МИБ ходимлари ишлаб чиқариш корхонасига келиб, беш кун муддатда огоҳлантириш хатини тақдим қилганида бу масала ёритилмас эди. Бироқ туман МИБ раҳбари ўринбосарининг: «Огоҳлантириш бериб нима қиламиз, ана телевизорда ҳар куни рекламамиз кетяпти», дегани қонун ҳимоячиларининг ўз касбига совуққонлик билан қараганидан дарак. Балки, мана шу мақоладан сўнг айрим мутасаддиларнинг ўз ишига  бўлган муносабати ўзгарар...

Шу йил июль ойида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюросининг электр энергияси ва табиий газ етказиб берувчилар билан ўзаро ҳамкорлик қилиш тартиби тўғрисидаги ҳамда истеъмолчиларни электр ва газ тармоқларидан узиб қўйиш тартиби тўғрисидаги низомларни тасдиқлаш ҳақида» қарори қабул қилинди.

Ушбу қарорга мувофиқ қабул қилинган Низомнинг истеъмолчиларни электр ва газ тармоқларидан узиб қўйиш тартиби тўғрисидаги 2-бобида «Бюро истеъмолчилар хабардор қилинган пайтдан бошлаб беш кун муддат ўтгандан кейин қарзларни мажбурий, шу жумладан, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда истеъмолчиларни электр ва газ тармоқларидан узиб қўйиш йўли билан ундириш чораларини кўради», дея белгиланган. 

Кеча, 17 август ҳолатига туман электр тармоқларидан маълумот олдик, унга кўра айни пайтда корхонанинг 1 милллион 42 минг олдиндан тўлов ва бундан ташқари 500 минг сўм, жами 1. 542. 000 сўм миқдорида ҳақи бор экан. Корхона эса электр тармоғидан узиб қўйилган. Ана сизга мавҳумлик.  

Ушбу  муаммони мақолани  қонуний томондан мукаммал тарзда ёзилди, дейишдан йироқмиз.

Бугунги кун тадбиркори аҳолини иш билан таъминлаш, юрт фаровонлиги йўлида меҳнат қилиш билан банд. Юртимизда тадбиркорликка берилаётган эътибор бутунлай янги босқичга кўтарилди. Президентимизни ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаши аҳолининг фаровон ҳаёт кечириши учун самара бериши аниқ. Лекин, жойлардаги мутасадилар ҳам буни ҳис қилсалар янада яхши бўлар эди. Агар, юқорида келтирганимиздек, мутасадди ва назорат қилувчи ташкилот вакиллари тадбиркорга ёрдам бериш ўрнига ўз хизмат вазифасини суиистеъмол қилиб, улар йўлига тўсиқлар қўйса, жамият ривожига путур етиши мумкин.

Халқ орасида айни вақтда Мажбурий ижро бюроси фаолиятидан норозиликлар пайдо бўла бошлади. Фуқаролар бюро ходимлари асоссиз равишда, «осмондан олиб қарз ёзаётгани»дан шикоят қилмоқда. Бунга бюро ҳар бир ходимига йигирма нафардан қарздор топиб келишни юклагани сабаб бўлаётгани айтилган.

Ҳазорасп тумани тадбиркорлари ҳам МИБ фаолиятидан шу каби азиятлар чекаётгани ҳақида мурожаатлар бор. Таҳририят бу борада ҳам ўрганишлар олиб бормоқда.

Таҳририят Андижон вилоят ва Бўз туман Мажбурий ижро бюросидан жўяли жавоб кутиб қолади.