Ekspert: «Yaqin 2 yil ichida reklama beruvchilar puli Facebook va O‘znet saytlari orasida bo‘linadi»

Bugun kim bilan ishlamoqdasiz?

Bugun biz «Yandeks» kompaniyasining eksklyuziv vakili hisoblanamiz (O‘zbekistonda qidiruv ulushi 30 foizdan oshdi), shuningdek Facebook va Google kabi kompaniyalarning asosiy mintaqaviy hamkorlaridan birimiz. Bu kompaniyalarning barchasi biz tufayli O‘zbekiston reklama bozorini yaxshiroq tushunmoqda, mamlakatimiz marketing imkoniyatlarini va salohiyatini o‘rganmoqda, internet tarmog‘ining kirib borganligi haqida ma'lumot olishmoqda.

O‘zbekistondagi internet-reklama bozori hajmi qanchalik katta?

O‘zbekistonda umumiy reklama bozori 25 million dollarni tashkil etadi. Bunga televideniye, tashqi reklama va boshqa narsalar kiradi. Bu ko‘rsatkichga ko‘ra, mamlakatimizni 3 millionlik aholiga ega Armaniston bilan solishtirish mumkin. Bizning hisob-kitoblarga ko‘ra, 2017 yilda internet-reklama ulushi taxminan 7-8 foizni tashkil qilmoqda. Shu bilan birga, biz bu pullarning aksariyatini ko‘rmayapmiz, chunki u bevosita valyuta kartalari orqali odamlar tomonidan joylashtirilgan. Bu, birinchi navbatda, Facebook’da joylashtirish va qidiruv tizimlaridagi kontekstli reklamalar haqida.

O‘zbekistonliklar ko‘proq qaysi veb-saytlarga kiradi?

Albatta, bu birinchi navbatda ijtimoiy tarmoqlar. Facebook va Instagram yetakchi sanaladi, mamlakat bo‘ylab ularning umumiy auditoriyasi 1,2-1,3 million kishini tashkil qiladi, va bugungi kunda bu ikki eng tez o‘sayotgan ijtimoiy tarmoqdir. Albatta, resurslarning o‘zbek segmenti ham juda sezilarli o‘sdi. O‘zbek tilida eng ko‘p tashrif buyuriladigan veb-saytlarning uchtaligi - KUN.UZ, Daryo.uz va UFF.uz.

Agar internet faqat 7-8 foizga ega bo‘lsa, O‘zbekistonda eng mashhur reklama kanallari qaysilar?

Televideniye va tashqi reklama. So‘nggisi o‘zining arzonligi tufayli yetakchi. Internet uchinchi o‘rinni egallaydi, hamda yil sayin faollashmoqda. Bu asosan radio va matbuotdan reklama byudjyetini «olish» bilan bog‘liq. Asta-sekin ko‘pchilik reklama beruvchilar TVdagi reklamadan ketishni boshlashmoqda, radio esa birinchi navbatda aziyat chekmoqda.

Yaqin kelajakda internet-reklamaning o‘sishi bo‘yicha taxminlar mavjudmi?

Qo‘shni Qozog‘iston va Rossiyada reklama beruvchilar orasida eng ko‘p xarajatlar - internet va televizorga aloqador hisoblanadi. Rossiyada internet hajmi televizion bozordan ancha yuqori. Faqatgina o‘tgan yili O‘zbekistonda ko‘plab foydali o‘zgarishlar bo‘ldi, bu esa tezlikning oshishiga ham ijobiy ta'sir ko‘rsatishi kerak.

2018 yilga tendensiyalar quyidagicha: videoreklama, ijtimoiy tarmoqlar va O‘znet saytlarining sezilarli o‘sishi. Keyingi ikki yil davomida reklamachilarning byudjyetlari Facebook va O‘znet saytlari (asosan o‘zbek tilidagi ommaviy axborot vositalari) o‘rtasida bo‘lishiladi. So‘ngra O‘zbekistonda Google (kontekstli reklamalar va YouTube) davri boshlanadi hamda reklama beruvchilar sifatli trafik va sotuvlar ustida yanada faol ishlay boshlaydi.

Ledokol Group mutaxassislari yana qaysi tadbirlarda o‘z tajribalari bilan o‘rtoqlashadilar?

Biz o‘zbek-yapon biznes-markazi doirasida muntazam chiqish qilamiz, nutq so‘zlaymiz, StartUp Mix’da ishtirok etamiz, TATU, Toshkentdagi Vestminster universitetida ma'ruzalar o‘qiymiz, Marketing va reklama maktabi tadbirlarida qatnashamiz, tan olingan internet-mutaxassislarning taqdimoti va seminarlarini muntazam ravishda tashkil etamiz. Biz har doim o‘quv markazlaridan takliflarni qabul qilishga harakat qilamiz. Ishtirok etsak – yana chaqirishadi, demak auditoriyaga bu yoqadi.

Kelgusi yil qaysi yo‘nalishda ishlashni rejalashtiryapsiz?

Birinchidan, biz bahorgi USENET konferensiyasi uchun ajoyib sovg‘a tayyorlamoqdamiz, u barcha uchun mutlaqo yangi shaklda bo‘lib o‘tadi. Shuningdek, aprel oyida o‘n yillikni nishonlashni rejalashtirmoqdamiz. Ikkinchidan, biz ta'lim sohasiga ko‘proq e'tibor berishni boshlamoqchimiz, shu orqali o‘z ishini boshlayotgan tadbirkorlarga internet-texnologiyalar ishini chuqurroq tushunish hamda o‘z bizneslarini targ‘ib qilishda ko‘mak beramiz.