Yarmi yo‘l-yo‘l, yarmi bir rangda bo‘lgan zebrani ko‘rishni istaysizmi? Yoki qadimiy, qirilib ketgan jonzotlarni sayyoramizda boshqa uchratishning iloji yo‘q, deb o‘ylaysizmi? Adashasiz. Bu jonzotlar haqiqatga aylanashi mumkin, chunki hozirda olimlar qirilib ketgan ba'zi jonzotlarni hayotga qaytarishga va inson tomondan tabiatga yetkazilgan zararni qoplashga tayyorlar. Bunda esa olimlarga qirilib ketgan jonzotlarning yaqin turdoshlari hamda oxirgi yillarda topilgan DNK namunalari yordam beradi.
Hayotga qaytarilishga nomzod jonzotlarni amerikalik Styuart Brendning maxsus jamg‘armasi tanlab oladi. Quyida sayyoramizda yana uchratishimiz mumkin bo‘ladigan jonzotlarning o‘ntaligi keltirilgan.
Dodo yoki Mavrikiy dronti
Bu beozor qushlarning tabiatda tabiiy kushandalari bo‘lmagan. Bu ishonuvchan qushlarni Mavrikiy oroliga kelgan odamlar qira boshlashgan. Yirik qushning go‘shti dengizchilarga xush kelgan. Buning oqibatida bu qushlar to‘liq qirilib ketgan. Oxirgi dodoni 400 yil avval ko‘rishgan. Qushning hayotga qaytarilishiga 2007 yilda uning skeleti topilishi umid uyg‘otdi. Bu skeletda qush DNKsining qimmatli namunalari bo‘lgan.
Yungdor karkidon
14 ming yil avval, insoniyat tarixidagi oxirgi muz davri vaqtida Yevropa va Osiyo hududida yungdor karkidon yashagan. Uning qalin terisi sovuqdan a'lo darajada saqlagan va shu sababli tosh davri ovchilari e'tiboriga tushgan. Bundan tashqari, iqlim o‘zgarishi bu turdagi karkidonlarni yemishdan mahrum etgan. Natijada ular qirilib ketgan. Shunga qaramay, bu jonzotning Sibirda topilgan namunalari evaziga uni hayotga qaytarishga yaxshi imkoniyatlar mavjud.
Oq tumshuqli qizilishton
Bir vaqtlar AQShning janubi-sharqiy hududidagi o‘rmonlarda yashagan bu qush haqida deyarli 1940 yildan beri hech qanday ma'lumot mavjud emas. Ayni vaqtda olimlar tomondan bu qushlar faol ravishda qidirilmoqda, buning uchun robot-kuzatuvchilardan foydalanilmoqda. Kornell laboratoriyasi ornitologlari esa bu qushni tirik holda topganlarga 50 ming dollar mukofot puli va'da qilgan.
