Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Давлат солиқ қўмитасининг қарори билан Савдо фаолиятини амалга оширувчи якка тартибдаги тадбиркорларнинг даромадларини ва товар операцияларини ҳисобга олиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.

Низомга кўра, импорт товарлари савдосини амалга оширувчи якка тартибдаги тадбиркор тижорат фаолияти учун мўлжалланган товарларни олиб келувчи якка тартибдаги тадбиркор сифатида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилган бўлиши керак.

Чакана савдо фаолиятини амалга оширадиган якка тартибдаги тадбиркорлар даромадлар ва амалга оширилган товар операциялари ҳисобини даромадларни ва товар операцияларини ҳисобга олиш регистрларида юритишлари шарт.

Қуйидагилар даромадларни ва товар операцияларини ҳисобга олиш регистрлари ҳисобланади:

чакана савдо фаолияти билан шуғулланувчи якка тартибдаги тадбиркорнинг даромадларни ва товар операцияларини ҳисобга олиш дафтари (бундан буён матнда Ҳисоб дафтари деб юритилади);

Товар чеклари дафтари.

Ҳисоб дафтари ва Товар чеклари дафтари шакллари Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Давлат солиқ қўмитасининг 2013 йил 4 мартдаги 23, 2013-8-сон “Солиқ ҳисоботининг шаклларини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорининг (рўйхат рақами 2439, 2013 йил 22 март) 15-иловаси билан тасдиқланган.

Даромадларни ва товар операцияларини ҳисобга олиш регистрлари якка тартибдаги тадбиркор рўйхатдан ўтказилган жойдаги давлат солиқ хизмати органлари томонидан рўйхатдан ўтказилади (бундан буён матнда солиқ органи деб юритилади). Бунда якка тартибдаги тадбиркор солиқ органига мазкур Низомнинг иловасига мувофиқ шаклда ариза тақдим этиши керак.

Аризага даромадларни ва товар операцияларини ҳисобга олиш регистрлари илова қилинади.

Солиқ органи рўйхатдан ўтказишни асослантирилган ҳолда рад этади ёки якка тартибдаги тадбиркорга у шахсни тасдиқловчи ҳужжат кўрсатган ҳолда тилхат билан:

ҳужжатлар олинган пайтдан бошлаб уч иш куни мобайнида - Ҳисоб дафтарини;

ҳужжатлар олинган пайтдан бошлаб бир иш куни мобайнида - Товар чеклари дафтарини тақдим этади.

Янги Даромадларни ва товар операцияларини ҳисобга олиш регистрлари фақат якка тартибдаги тадбиркор томонидан аввал рўйхатдан ўтказилган регистрни тақдим этилганидан кейингина рўйхатдан ўтказилади. Солиқ органи регистрларни рўйхатдан ўтказиш журналига тегишли белги қўяди, аввалги регистрнинг бўш устунлари, сатрлари ва варақлари устидан чизади ва янги регистрни рўйхатдан ўтказади.

Ҳисоб дафтари ва Товар чеклари дафтари солиқ органи муҳри билан тасдиқланади.

Даромадларни ва товар операцияларини ҳисобга олиш регистрларида барча кўрсаткичлар тузатиш ва қисқартиришларсиз шарикли ручкада (ҳаворанг, бинафша ёки қора рангда) тўлдирилади. Нотўғри маълумотларга эга ёзувлар бузилган ҳисобланади ва устидан чизилади ҳамда якка тартибдаги тадбиркорнинг имзоси билан тасдиқланади.

Даромадларни ва товар операцияларини ҳисобга олиш регистрлари охирги ёзув киритилган пайтдан бошлаб беш йил мобайнида якка тартибдаги тадбиркорда сақланади ҳамда рақамланиши, ип билан тикилиши ва солиқ органи муҳри билан тасдиқланиши керак.

Ўз фаолиятининг хусусиятига кўра аҳоли билан пулли ҳисоб-китобларни назорат-касса машиналарини қўлламасдан амалга ошириши мумкин бўлган якка тартибдаги тадбиркорлар Товар чеклари дафтарини юритишлари шарт.

Ҳисоб дафтаридаги ёзувлар уларни тўғрилигини тасдиқлаш учун Ҳисоб дафтари билан бирга сақланадиган ҳужжатлар асосида юритилади.

Қуйидагилар юридик шахслар - ишлаб чиқарувчилар ёки улгуржи савдо билан шуғулланадиган юридик шахслардан харид қилинган товарларни сотиш чоғида товарларни харид қилиш манбаини тасдиқлайдиган ҳужжатлар бўлиб ҳисобланади:

шартнома;

агар шартномада олдиндан тўла ёки қисман ҳақ тўлаш назарда тутилган бўлса, етказиб берилган товарлар учун ҳақ тўлангани тўғрисида тўлов топшириқномасининг нусхаси. Агар шартномада олдиндан ҳақ тўлаш назарда тутилмаган бўлса, сотиш пайтида тўлов топшириқномасининг нусхаси талаб қилинмайди, лекин етказиб берилган товарлар учун ҳақ тўланганидан кейин, товарларни харид қилиш манбаини тасдиқлайдиган ҳужжатлар билан бирга, белгиланган муддат мобайнида якка тартибдаги тадбиркорда сақланади;

товарлар олинганлигини тасдиқловчи ҳужжат.

Товарлар сотилаётганида якка тартибдаги тадбиркор, қонун ҳужжатларида белгиланган ҳолларда, сотилаётган товарнинг мувофиқлик сертификатига эга бўлиши шарт.

Бошқа якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан ишлаб чиқарилган товарлар сотилиши чоғида қуйидагилар товарларни харид қилиш манбаини тасдиқлайдиган ҳужжатлар бўлиб ҳисобланади:

якка тартибдаги тадбиркор - ишлаб чиқарувчи билан тузилган шартнома;

агар шартномада олдиндан тўла ёки қисман ҳақ тўлаш назарда тутилган бўлса, етказиб берилган товарлар учун ҳақ тўлангани тўғрисида тўлов топшириқномасининг нусхаси. Агар шартномада олдиндан ҳақ тўлаш назарда тутилмаса, сотиш пайтида тўлов топшириқномасининг нусхаси талаб қилинмайди, лекин етказиб берилган товарлар учун ҳақ тўланганидан кейин якка тартибдаги тадбиркорда белгиланган муддат мобайнида товарларни харид қилиш манбаини тасдиқлайдиган ҳужжатлар билан бирга сақланади;

товарлар олинганлигини тасдиқловчи ҳужжат.

Қуйидагилар товарлар сотилганлигини тасдиқлайдиган ҳужжат бўлиб ҳисобланади:

назорат-касса машинаси умумий кўрсаткичи (“Z” ҳисоботи) - назорат-касса машинаси қўлланилиши билан товарлар сотилганда;

банк пластик карточкаларидан фойдаланган ҳолда тўловлар қабул қилиш бўйича ҳисоб-китоб терминаллари чеклари нусхалари - ҳисоб-китоб терминали қўлланилганда;

Товар чеклари дафтари - товар чеки берилганда.

Ҳисоб дафтарига қуйидаги ёзувлар киритилади:

товарлар реквизитлари тўғрисида (товар номи, товар манбаини тасдиқлайдиган ҳужжат, кирим ҳужжати, тўлов ҳужжати, товар коди, ўлчов бирлиги, харид нархи, божхона расмийлаштируви бўйича харажатлар, бошқа харажатлар, миқдори, ўртача нарх товарни сотиб олиш бўйича харажатларни ҳисобга олган ҳолда) - улар турғун савдо шохобчаси ҳудудида жойлаштирилганидан кейин дарҳол. Бунда товар кодини тадбиркорнинг ўзи Ҳисоб дафтари доирасида такрорланмайдиган қилиб эркин равишда белгилайди;

“Ой” ва “Ой бошидаги қолдиқ” устунлари - ҳар ой савдо бошланишигача;

“Сотилди”, “Кун охиридаги қолдиқ”, “Харажатлар” ва “Даромад” устунлари - ҳар ой савдо куни охирида.

Бунда:

“Бошқа харажатлар” сатрида товарни харид қилиш билан боғлиқ харажатларгина кўрсатилади;

“Харид қилиш харажатларини ҳисобга олган ҳолда ўртача нарх” сатрида “харид нархи”, “божхона расмийлаштируви харажатлари” ва “бошқа харажатлар” сатрлари суммасини “миқдор” сатрига бўлиш йўли билан ҳисоб-китоб қилинади;

бир кунда сотилган товарлар суммаси назорат касса машинаси кўрсаткичи билан мос тушиши керак (“Z” ҳисоботи) ва (ёки) банк пластик карточкаларидан фойдаланган ҳолда тўловлар қабул қилиш бўйича ҳисоб-китоб терминаллари чеклари ёки ёзилган товар чеклари суммаси билан;

“Ой бошидаги қолдиқ” устуни бундан олдинги ой “Ой охиридаги қолдиқ” устуни билан мос келиши керак;

“Харажатлар” устуни тегишли ойда “Харид харажатларини ҳисобга олган ҳолдаги ўртача нарх” сатри кўрсаткичини ушбу ойда сотилган товар миқдорига (“Сотилди: миқдор” устуни) кўпайтириш йўли билан ҳисоб-китоб қилинади;

“Даромад” устуни “Сотилди: сумма” ва “Харажатлар” устунлар ўртасидаги фарқ сифатида белгиланади.

Ҳисоб дафтари жадваллари товарларнинг ҳар бир гуруҳига алоҳида тўлдирилади.

Товарларни ҳар бир харидорга сотиш Товар чеклари дафтарининг алоҳида варағида акс эттирилади. Товар чеки икки нусхада тўлдирилади, бир нусхаси қирқиб олинади ва харидорга берилади, бошқаси Товар чеклари дафтарида тикилган ҳолда қолади. Бунда харидорга бериладиган товар чекидаги барча ёзувлар, Товар чеклари дафтарида тикилган товар чеки билан айнан бир хил бўлиши керак.

Товар чеки рақами босмахона усулида қўйилади. Товар чеклари дафтарида чек рақамлари қатъий изчил бўлиши керак. Харидорга бериладиган товар чеки рақамлари ва Товар чеклари дафтарида тикилган товар чеки билан айнан бир хил бўлиши керак.

Товар чекига қуйидаги ёзувлар киритилади:

сотувчининг СТИР, Ф.И.О. ва имзоси - дафтарни солиқ органида рўйхатдан ўтказиш учун тақцим этишгача барча варақларда якка тартибдаги тадбиркор томонидан мустақил равишда;

қолган ёзувлар - товар чеки харидорга берилишигача сотиш пайтида.

Товар чеклари дафтарининг варақлари тўлдирилганда:

“Товар номи (коди)” устунида Ҳисоб дафтари бўйича товар коди ёки товарнинг қисқа номи акс эттирилади;

бир харидорга сотиладиган ҳар бир товар алоҳида сатрда акс эттирилади. Агар битта харидорга сотиладиган товарларнинг барча номини Товар чеклари дафтарининг бир варағида акс эттириш мумкин бўлмаса, битта харидорга сотиш бир неча варақларда расмийлаштирилади ва унга биттадан кўп товар чеки берилади;

Товар чеклари дафтари варағининг тўлдирилмаган сатрлари чизиб қўйилади;

нарх, миқдор ва сумма тўғрисидаги маълумотлар рақамлар билан киритилади;

нарх ва сумма тўғрисидаги маълумотлар сўмларда кўрсатилади.

Сотиш айланмаси ҳажми анча бўлганда, якка тартибдаги тадбиркорнинг аризасига биноан, товар чеклари дафтари илгари берилган дафтар тугашига қадар рўйхатдан ўтказилиши мумкин. Бунда илгари солиқ органида рўйхатдан ўтказилган, якунланган дафтарни тақдим этмасдан туриб фақат битта Товар чеклари дафтарини рўйхатдан ўтказишга рухсат берилади.

Якка тартибдаги тадбиркор фаолияти тўғрисидаги ҳисоботлар солиқ бўйича ҳисобга олиш жойидаги давлат солиқ хизмати органларига:

савдо фаолиятини амалга оширувчи якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан, бундан тижорат фаолияти учун мўлжалланган товарлар олиб кирадиган якка тартибдаги тадбиркорлар мустасно, - йилнинг ҳар бир чораги якунлари бўйича ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 10-кунидан кечиктирмай;

тижорат фаолияти учун мўлжалланган товарларни олиб кирадиган якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан - ҳар ойнинг якунлари бўйича ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-кунидан кечиктирмай тақдим этилади.

Ҳисобот шакллари Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Давлат солиқ қўмитасининг 2013 йил 4 мартдаги 23, 2013-8-сон “Солиқ ҳисоботининг шаклларини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорининг (рўйхат рақами 2439, 2013 йил 22 март) 15-иловаси билан тасдиқланган.

Низомни бузганлик учун якка тартибдаги тадбиркорлар Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.

Мазкур Низомга риоя қилиниши устидан назоратни давлат солиқ хизмати органлари амалга оширади.

Мазкур Низом Ўзбекистон Республикам Савдо-саноат палатаси билан келишилган.