«Texnikaga qiziquvchi o‘quvchini she'r yodlashga majburlashdan ne naf?» - Vazirlikka taklif

Xo‘sh, qanday va nima sababdan fin ta'lim tizimi shu darajaga erishdi? Bu mamlakat ta'lim tizimini o‘rganib ko‘radigan bo‘lsak, ular ham bizning davlatimiz tomonidan qo‘llaniladigan mutlaqo bepul va aholining turmush darajasidan qat'i nazar, sharoit hamda imkoniyatlari teng maktab ta'lim tizimidan foydalanishadi.

Bu ilg‘or mamlakatlar maktab ta'limi tizimida bu yutuqlarga qisqa muddatda erishmaganliklarini hamma yaxshi biladi. Bunga bir necha o‘nlab yillar kerak bo‘lgan.

Vatanni va uning yuksak kelajagini ko‘zlovchi har bir fuqaro sifatida men ham ta'lim tizimimiz o‘zgacha va o‘z salohiyatiga ega bo‘lishini, bizning ta'lim tizimimizga ham namuna sifatida qaralishini istayman.

Shu maqsadda, Xalq ta'limi vazirligiga bir nechta taklif bildirmoqchiman.

1. Maktab ta'limida ijtimoiy-gumanitar fanlar bilan birga yuqori sinflarga sohaviy (iqtisod, buxgalteriya, moliya, muhandislik, soliq, bojxona, huquqshunoslik, siyosatshunoslik va boshqalar) kabi fanlardan ham shu sohada faoliyat olib boruvchi mutaxassislarni jalb qilgan holda eng kamida haftada 1 marotaba darslar o‘tilishini yo‘lga qo‘yish;

2. Mazkur sohaviy darslar orqali bitiruvchi sinflardan (9, 10, 11) o‘z qiziqishi mavjud soha bo‘yicha o‘quvchilarni ajratib olish va ularga ko‘proq o‘zlari tanlagan sohaga yo‘naltirish hamda dastlabki bilim va ko‘nikmani berishga harakat qilish;

3. Maktabda yo‘lga qo‘yilgan soha darslariga jalb qilingan mutaxassislarga shu jalb qilingan davr uchun, ish haqlarini ikki hissa orttirib, ularning ham mazkur jarayonda faol ishtirokini qo‘llab-quvvatlashga erishish.

Bu jarayonni joriy etish orqali nimaga erishiladi?

Birinchidan, har bir maktab o‘quvchisi bitiruv davriga kelib, qaysi sohani tanlashga qiynaladi va ikkilanadi. Ularga, maktab ta'limida mazkur jarayonni qo‘llash orqali, kelajakdagi aniq sohalarini tanlashga yordam beriladi;

Ikkinchidan, o‘rta maktabni tugatgan o‘quvchi oliy o‘quv yurtlarida o‘qitiladigan sohaviy darslardan dastlabki bilim va ko‘nikmaga ega bo‘ladi;

Uchinchidan, maktab ta'limi va oliy o‘quv yurti o‘rtasidagi «uzilish»lar yo‘qoladi, ya'ni, maktabda mutlaqo boshqa ta'lim, oliy ta'lim yurtlarida umuman boshqa ta'lim kabi tamoyillar bartaraf etiladi;

To‘rtinchidan, bu jarayon ayniqsa bugungi kunda juda zarur, sababi o‘zini oqlamagan kollej va litseylarda berilishi zarur bo‘lgan ko‘nikma maktabning o‘zida o‘quvchi tomonidan olinadi;

Beshinchidan, 2018 yildan joriy etilgan 11 yillik maktablarni tamomlagan o‘quvchilar, ularga o‘z hayotiy bilim va tajribalari asosida darslarga jalb qilingan, sohasining yetuk mutaxassislariga havas ruhi uyg‘onishiga, bilim hamda tafakkurlari oshishiga erishiladi.  

Bundan tashqari, agar mazkur jarayon maktab ta'lim tizimiga joriy qilinsa, texnika va texnologiyalarga qiziquvchi o‘quvchiga majburlab she'r yodlatishdan, shoirsifat o‘g‘il qizlarimizga kimyodan qaysidir moddani ajrata olmagani uchun «2» baho qo‘yishdan qutilarmidik. Axir, «bo‘ynidan bog‘langan it ovga yaramas»ligini hammamiz yaxshi bilamiz-ku?!

Bu bilan, maktabda adabiyot yoki kimyo fani o‘qilishiga qarshiman demoqchi emasman, aslo! Shunchaki, umumiy ijtimoiy-gumanitar fanlar bilan bir qatorda, aynan, o‘z sohasini tanlash vaqti kelgan, kelajagini o‘ylay boshlagan 9–11 sinfdagi yoshlarimizga yordamlashaylik, ularga kelajakda «qo‘li yengil do‘xtir», «buyuk iqtisodchi olim», «geniy muhandis» bo‘lishlariga yo‘l ko‘rsatishni aynan, maktab ta'limidan boshlaylik dimoqchiman. Ta'limga muammo emas, yechim sifatida qarashimiz zarur.   

Rizamat Usmonov,
iqtisodchi.