Chempionlikdan so‘ng: Milliy terma jamoani shu yoshlarga topshirish to‘g‘ri bo‘ladimi?

Bu qanday musobaqa, bizga biror yo‘llanma beradimi, bu futbolchilar yakunda milliy terma jamoamizga qay darajada foydali bo‘ladi, bu omillardan qat'i nazar, g‘alaba bu – g‘alaba.

Ayniqsa, o‘smirlar va yoshlar o‘rtasidagi turli musobaqalarda umid baxsh etib, hatto jahon chempionatlarida to‘p surgan futbolchilarimiz vaqt o‘tib umuman yo‘qolib ketganliklari muxlislarda pessimistik qarashlarni ham yuzaga keltirishi tabiiy. O‘smir yoki yosh paytda iqtidorli yoshlarga ega bo‘lishimiz, ammo vaqt o‘tib, ular futbolimizda yo‘qolib, aksincha, koreys va yapon tengqurlari yulduz bo‘lib ketishlari hikoyasini ko‘p tinglaganmiz.

Ammo bu turnir 23 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasida bo‘lganini ham unutmaslik kerak. Ya'ni 16 yoki 19 emas, 23. Demak bu yoshda futbolchi shakllanib bo‘ladi, klubida o‘z o‘rnini topib olgan bo‘ladi. Hamdamov, Siddiqov, Yaxshiboyev va bu turnirda qatnasha olmagan Shukurov allaqachon oliy ligada ham yulduzga aylanib bo‘lishgan. Bu futbolchilarning endi birgalikda, xalqaro turnirda zafar quchganliklari tahsinga sazovor: ham o‘zi kabi raqiblardan ustunligini namoyish qilishdi, ham yangi bir tajriba, o‘ziga bo‘lgan ishonchni orttirishdi.

Endi biroz osmondan yerga tushamiz.

Chempionlik bizga olimpiya yo‘llanmasini bermaydi.

Ikki yil oldin Babayan boshchiligidagi U23 jamoamiz xuddi shunday musobaqada qatnashib, guruh bosqichida qolib ketgandi. O‘sha turnir, xuddi 2020 yilda bo‘ladigan musobaqa kabi, Olimpiadaga yo‘llanma beruvchi chempionat bo‘lgandi. Afsuski, biz kerakli natijaga erishgan bu safargi musobaqa hech qanday yo‘llanmani taqdim etmaydi.

Bu chempionlikning orqasidan, yoshlarimizning yanada yirikroq va kuchliroq musobaqalarda qatnashishlari juda ham foydali bo‘lardi. Bu yoshlarimiz esa, birgalikdagi oxirgi musobaqalarini o‘tkazishdi, endi tarqab ketishadi.

Strategiya yo‘q edi

Ana shu bolalar tug‘ilmasdan oldin, 1994 yilda Hirosimada chempion bo‘lganmiz va o‘zimizni Osiyoda tengsiz deb o‘ylay boshlagandik. Ammo bunday turnirlarga bo‘lgan munosabat borasida yaxshigina tajribaga ega bo‘lgan Yaponiya yoki Koreya kabi terma jamoalar turnirga ko‘proq yosh tarkibni jo‘natib, aslida, JCh-98 saralashi yoki Osiyo kubogi-96 ga tayyorgarlikni boshlab yuborganliklarini sezmaganmiz ham. O‘sha chempionlikdan ikki yil o‘tib Yaponiya bizni 4:0 hisobida yengdi, kelasi yilda esa, Koreya Toshkentga kelib, darvozamizga 5ta to‘p yo‘llab ketdi.

Misol uchun, yaponlar bu turnirga 19-20 yoshli bolalarini olib keldi. Nega? Chunki ikki yil o‘tib, bu jamoa yanada tajribaliroq bo‘lib xuddi shunday turnirga kelishadi. Yuqorida aytilganidek, 2020 yilda bo‘ladigan chempionatning bahosi yuqoriroq – olimpiadaga yo‘llanmani taqdim etadi.

Biz esa, bu turnirdan foydalanish uchun alohida strategiyaga ega bo‘lmadik. To‘g‘ri, chempionlik yaxshi. Ammo agar sovrin qo‘lga kiritilmaganda, ertaga tarqab ketadigan jamoani chempionatga olib kelish to‘g‘ri qaror deya olarmidik?

Xulosa

Bu muvaffaqiyatdan keyin, ko‘pchilik bu bolalarni jamoa sifatida saqlab qolishni va milliy terma jamoaga aylantirishni maslahat bermoqda. Go‘yoki, bu jamoa yanada ulg‘ayib, Osiyoning eng yaxshilaridan biri bo‘lishi mumkin ekan.

Menimcha, bu noto‘g‘ri.

Albatta, yaqin kelajakda terma jamoamiz Osiyoda yetakchilardan biriga aylanishiga umid qilaman va agar shunday bo‘lsa, o‘sha tarkibda kecha g‘alaba qozongan ko‘pgina futbolchilar ham bo‘lishi mumkinligi shubhasiz. Ammo milliy terma jamoaga mana shunday qarash prinsipial xatodir.

Milliy terma jamoada har doim, ayni o‘sha paytdagi eng kuchli futbolchilar to‘p surishi kerak. To‘g‘ri, bosh murabbiy bir necha yil keyin bo‘ladigan biror turnirga tayyorgarlik uchun strategiyani ishlab chiqishda, o‘sha vaqtda bugungi formasida bo‘lmaydigan ba'zi katta futbolchilardan voz kechishi va o‘rniga yoshrog‘ini tanlashi mumkin. Ammo bu murabbiyning qarori bo‘ladi. Yosh jamoani strategiya sifatida milliy terma jamoaga aylantirib olish, raqobatni pasaytirib yuboradi, futbolga zarar keltiradi. Aksincha, yoshlar Ahmedov, Denisov kabi tajribali futbolchilar bilan birgalikda o‘sib borishlari kerak.

Misol uchun, Ispaniya yoshlari bir necha yil oldin Yevropa chempioni bo‘lishdi, o‘sha tarkibda eng zo‘r futbolchilar Xese Rodriges va Jyerar Delofeu bo‘lgandi. Hozir ikkisi ham Ispaniya milliy terma jamoasidan juda uzoqda, chunki ularning klublardagi taqdiri ko‘ngildagidek kechmadi. Xuddi shu shaklda, bugungi terma jamoamiz safidagi har bir futbolchi turli taqdirni boshdan kechirishi mumkin.

Bundan tashqari, o‘z tengqurlari ichida o‘ziga ishonch bilan kuchli o‘ynaydigan ba'zilar raqobatda yoki kattalar bilan aralash bo‘lganda, o‘sha o‘yinning yarmini ham ko‘rsata olmaydi. Xo‘sh, ularning yaxshi o‘ynashlari uchun butun tarkibni saqlab qolish kerakmi? Tajribali a'zosi bo‘lmagan yosh jamoa kuchli va tajribali raqiblarga, og‘irroq vazifalar yoki bosimga dosh bera oladimi? Albatta, bunday bo‘lmaydi.

Terma jamoada kimlar maydonga tushishini o‘sha jamoaning bo‘lajak murabbiyiga qo‘yib beraylik. Hech qayerda amalda qo‘llanmagan (balki qaysidir arab terma jamoalari qilgandir, lekin natijani ko‘rib turibsiz)  qandaydir qarorlarga murabbiyni bog‘lab qo‘ymaslik kerak. Terma jamoaga nomzod bo‘lishga shu mamlakat pasportiga ega bo‘lgan 20 yoshdan 35 yoshgacha, balki undanam yoshroq va undanam kattaroq har qanday futbolchi haqlidir. Ularni tanlashda, qaysi kriteriyalarni ishga solishni ham bosh murabbiyga qo‘yib berilishi eng to‘g‘ri yo‘ldir, nazarimda.

Q.Aslanov