Maş’um avtohalokat – AQŞ prezidenti Bayden hayotida sodir bölgan ayançli hodisa tarixi
|15:31 / 11.01.202516 1579 min
1972 yil dekabr oyida AQŞning amaldagi prezidenti Jo Bayden hayotida ayançli voqea sodir böladi. Avtohalokat tufayli xotini va qizidan ayriladi. Ikki öğli esa uzoq vaqt davolanadi. Öşanda u endigina senator bölib saylangandi.
2024 yil 5 noyabr kuni AQŞda navbatdagi prezidentlik saylovi bölib ötdi. Unda amaldagi prezident Demokratlar vakili Jo Bayden qatnaşmadi.
Çunki u avvalroq öz örnini partiyadoşi Kamala Harrisga böşatib bergandi. Harris esa saylovda Respublikaçilar vakili Donald Trampga yutqazib qöydi.
Baydenning bu saylovda öz nomzodini olişi uning uçun fojia emas. Çunki hozir 82 yoşda bölgan qariya ta’bir joiz bölsa, yölida töğri yura olmayapti.
U şu paytgaça bir neça marta samolyotga çiqişda yoki tuşişda tanasini boşqara olmay yiqildi. Nutqlarida adaşdi. Qisqasi, Bayden ança keksayib qoldi.
2024 yil noyabr oyi oxirroqlarida AQŞ prezidenti Jo Bayden bir neçta jinoyatni sodir etganlikda ayblanayotgan öğli Hanter Baydenni afv etdi.
Agar prezident öğlini afv etmaganda u 25 yilga qamalişi mumkin edi. Uning bu işi amerikaliklarning noroziliga sabab böldi. Biroq qaror çiqarib bölingandi.
Jo va Hanter Bayden
Baydenning hayotida yutuqlar va mağlubiyatlar köp marta bölgan. Biroq 1972 yilda sodir bölgan hodisa uning hayotini bir umrga özgartirib yuboradi.
Öşanda Baydenning xotini va qizi yöl-transport hodisasi tufayli halok böladi. Aynan u afv etgan Hanter va 2015 yilda vafot etgan yana bir öğli öşa hodisada tan jarohatlari olib, tirik qolgandi.
Jo Bayden 1942 yil 20 noyabr kuni Pensilvaniya ştatidagi Skrantone şahrida tuğilgan. Baydenning ota ajdodlari angliyalik, onasi tomon irlandiyaliklar bölgan.
1966 yilda Bayden Neyliya Hanterga uylanadi. Şundan söng xotini uning familiyasiga ötadi. Neyliya Hanter Jo Bayden bilan tengdoş bölgan.
Baydenlar oilasi uç nafar farzand köradi. Tönğiçi Jozef (Bo) Bayden, örtançasi Hanter Bayden va Naomi Bayden. Ayol kenja öğliga otasining ismini qöygandi.
Mavzuga oid
Jo va Neyliya Bayden farzandlari bilan
1970 yilda Jo Bayden siyosiy faoliyatini boşlaydi. Undan avval va keyin ham oliy ta’limni huquqşunoslik böyiça olgan Neyliya Baydenning asosiy yordamçisi bölgan.
1972 yilda sodir bölgan ayançli voqea Baydenga oğir zarba bölib tuşadi. Öşanda u xotini va qizidan ayriladi. Öğillari omon qolib, ança payt davolanadi.
Avariya qanday sodir bölgandi?
Hodisa Bayden ilk bor senator bölib saylangan kundan 40 kun ötib röy bergandi. 1972 yil 7 noyabr kuni Jo Bayden Delaver ştatidan senator bölib saylanadi.
Öşanda uning raqibi Delaverdan ketma-ket uç marta senator bölib saylangan Jyeyms Bogs bölgan. Bayden raqibidan juda kiçik farq bilan özib ketadi. Saylovçilarning 49,1 foizi Bogsga, 50,48 foizi Baydenga ovoz beradi.
Şu tariqa, Bayden 1934 yilda senator bölgan Raş Xoltning rekordini yangilab, AQŞ tarixidagi eng yoş senator böladi.
Bayden siyosiy faoliyat bilan, xotini işdan ortib bolalar tarbiyasi bilan ham band böladi. 1972 yil 18 dekabr kuni Neyliya Bayden uç bolasini maşinasiga mindirib xaridga jönaydi.
Ayol Velli-Roud yölidan ştat ğarbidagi Xokessin şahriga qarab ketar ekan, Delaware Route 7 yöli bilan kesişgan çorrahada tirkama bilan ketayotgan yuk maşinasiga töqnaşib ketadi.
Halokatdan söng Neyliya Bayden bolalari bilan ketayotgan maşina şu ahvolga tuşgan
Oqibatda Neyliya Bayden va qizi Naomi halok böladi. Hanter Bayden va Jozef Bayden tirik qoladi. Biroq bolalar qattiq jarohat olgandi.
Öşa kuni çorrahada politsiya xodimi xizmat qilayotgan edi. U Neyliyaning çorrahaga kirib kelayotib yölning ikki tomoniga qaragan deb öylaydi.
Biroq faqat bir tomonga qaragan ayol ikkinçi tomondan kelayotgan yuk maşinasini körmay qoladi. Hodisa joyini közdan keçirgan politsiya xodimlari hodisada yuk maşinasi haydovçisining aybli yöqligini, şunçaki Neyliya e’tiborsizlik qilganini aniqlaşadi.
Hodisa sodir bölgan zahoti yuk maşinasi haydovçisi pastga otilib tuşib, Neyliya va uning bolalariga yordamga oşiqadi.
Jabrlanuvçilar şifoxonaga olib boriladi. Biroq ayol va uning qizi halok bölgan, ikki bola oğir jarohatlangandi.
Hodisadan söng Bayden senatorlikdan voz keçib, siyosiy faoliyatini tugatişga qaror qiladi. Biroq hamkasblar va partiyadoşlari uni qöllab-quvvatlab, senatorlikdan voz keçmaslikka köndiradi.
Hanter va Jozef şifoxonada ança payt davolanadi. Bayden ularning yonida bölişga harakat qiladi. Jumladan, u senatorlikka kirişişdan avval qasamyodni ham şifoxonada, öğillari oldida qabul qiladi.
2015 yilda Yyel universitetida sözlagan nutqida Jo Bayden öşa kunlarni şunday eslagandi:
“Senator bölib saylanganimdan olti hafta ötgaç, mening hayotim butunlay özgarib ketdi. Vaşingtonda öz vazifamga kirişayotganimda telefon qönğiroği böldi. Xotinim hamda bolalarim xaridga ketişayotganida traktor tirkamasi ularning ustiga qulab tuşgani, oqibatda xotinim va qizim halok bölganini aytişdi. Öşanda öğillarimning ham omon qolişiga şifokorlarning işonçlari komil emas edi”.
Keyinçalik Delaver ştatidagi Uilmington şahridagi istirohat boğiga Neyliya Bayden nomi berilgan.
Bundan taşqari, ayolning otasi uzoq yillar boşqargan Nyu York ştatidagi Obern şahrida joylaşgan kollej Neyliya Bayden nomiga ikkita mukofot ta’sis etgan.
Mukofotlardan biri jurnalistika, ikkinçisi ingliz adabiyoti böyiça eng yaxşi natija körsatgan talabalarga beriladi.
Jozef va Hanter Baydenlarning keyingi hayoti
Jo Baydenning tönğiç öğli Jozef Bayden 1969 yilda tuğilgan va avtohalokat paytida 3 yoşda bölgan. U maktabni bitirganidan söng Pensilvaniya va Sirakuz universitetlarida huquqşunoslik böyiça ta’lim oladi.
U 1995 yildan 2004 yilgaça AQŞ Adliya vazirligida huquqşunos bölib işlaydi. Keyinroq prokuraturaga işga ötadi.
Jozef 2007 yil yanvardan 2015 yil yilgaça Delaver ştati prokurori vazifasida işlaydi. U 2008-2009 yillarda Iroqda harbiy xizmatni ötaydi. Jozef 2015 yilda vafot etadi.
Qariya Bayden prezident bölganidan söng bir neça marta yanglişib, öğli Jozef Bayden Iroqda harbiy xizmatni ötayotganida halok bölgani haqida gapirgan va kulgiga qolgan.
Çunki Jozef Bayden Iroqda avvalroq xizmat qilgan va 2015 yilda miyasida paydo bölgan şiş (saraton xastaligi) tufayli vafot etadi.
Hanter Bayden Jorjtaun va Yyel universitetlarida huquqşunoslik böyiça ta’lim oladi. Söng bank sohasida işlay boşlaydi. Keyinçalik u turli sohalarda faoliyat olib boradi.
Jozef va Hanter Bayden
Hanterning ayblanişi va afv
2014 yilda Hanter Ukrainada gaz qazib oliş bilan şuğullanadigan Kiprning Burisma boşqaruv kengaşi a’zosi böladi. Keyinçalik aynan şu işi ortidan jiddiy mojaro kelib çiqadi.
2019 yilda Hanter Burisma boşqaruv kengaşi a’zoligidan ketadi. Ungaça, 2018 yilda Hanterga nisbatan tergov harakatlari boşlangandi.
2019 yilda AQŞ prezidenti Donald Tramp Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiyga qönğiroq qilib, saylovdagi raqibi Jo Baydenning öğli Hanter Baydenga boğliq işni suriştirib körişini aytgan.
Bu işni Amerikada boşqa davlat rahbariga bosim ötkaziş deb baholaşdi va Trampga impiçment e’lon qiliş masalasi kun tartibiga çiqadi.
2019 yil noyabrda ötkazilgan saylovda Tramp Baydenga yutqazdi va öyindan çiqdi. Biroq Hanter Bayden bilan boğliq mojaro battar avj oldi.
Garçi Jo Bayden mamlakat prezidenti bölsa ham, uning öğliga nisbatan suriştiruvlar davom ettirildi. Keyinroq Hanter yirik miqdorda pora olişda, soliqlardan qoçişda va noqonuniy qurol saqlaşda ayblanadi.
2024 yil 2 dekabr kuni Jo Bayden öğli Hanter Baydenni afv etgani haqida xabarlar tarqaldi. Avvalroq, u öğlini afv etiş niyatida emasligini va vaziyatga aralaşmasligini ma’lum qilgandi.
Baydenning prezidentlik vakolatidan foydalanib öğlini afv etgani Amerikada norozilik bilan qarşilandi. Şunda Jo Bayden “amerikaliklar ota va prezident nima uçun bunday qarorga kelganini tuşunişadi” degan umidda ekanini aytib çiqdi.
2024 yil sentabr oyida Hanter Bayden 9 ta ayblov böyiça öz ayblarini tan olgandi. Unga 25 yilgaça qamoq jazosi va 750 ming dollargaça jarima jazosi xavf solayotgandi. Endi prezident afv qilgani uçun undan barça ayblovlar olib taşlanadi.
Jo Bayden xotini vafotidan 5 yil ötgaç, 1977 yilda Jill Baydenga uylangan. 1981 yilda Eşli ismli qiz farzand körişgan.
Jo va Jill 47 yildan buyon birga yaşab kelişmoqda. Jill ayni damda prezidentning rafiqasi sifatida AQŞning birinçi xonimi hisoblanadi.
