AQŞ Ğazoni «öziniki» qilmoqçi. Qanday qilib?

Undan taşqari u çeksiz uruşlarni töxtatmoqçi. Iqtisodiy xarajatlarni kamaytirmoqçi bölyapti, moliyaviy xarajatlarni kamaytirdi, hatto NATOdagi uluşni ham qisqartirib, kerak bölsa Birlaşgan Millatlar Taşkilotidagi uluşni ham qisqartirmoqçi bölayotgan paytda hozir yana çeksiz katta bir xarajatlarga sabab böluvçi uruş yoki harbiy operatsiya boşlaş, Trampning öziga ham kerak bölmasa kerak.

Ya’ni Yaqin Şarqda bu yangi siyosiy yönaliş emas, balki HAMASni qurolsizlantiriş holatini tezlaştiriş uçun aytayotgan takliflar yoki öziga xos bir çaqiriqlar bölişi mumkin.

Turkiya ham Ğazo masalasini şunçaki taşlab qöymayapti, şuning uçun ham Tramp bu yerda yangi öyinlar amalga oşirişi qiyin. Bundan taşqari, bunday harbiy operatsiyani hali Kongress ham tasdiqlaşi kerak, çunki bu xarajat bilan boğliq.

— Habibulloxon Azimov: Xalqaro munosabatlarda rahbarlarning xarakterini belgilovçi «Medmen» nazariyasi bor, ya’ni «aqldan ozgan rahbarlar» tuşunçasi bor. Haqiqatan bugun köpçilik xalqaro munosabatlar böyiça mutaxassislar Trampni xuddi şunaqa bir şaxs sifatida köradi, ya’ni uning nima deyişi, qanaqa fikr aytişi bu masalalarga qanday yondaşiş masalasi haqiqatan qiyin. Ya’ni oldindan aytib bölmaydigan bir şaxs sifatida köriladi.

Xöş, demak, bugun biz bilamiz, Tramp siyosiy hokimiyatga keliş jarayonida saylov oldidagi dasturlar orasida Ğazodagi uruşni tugatiş masalasini ilgari surdi va uruşni tugatiş masalasini aytgan edi. Uruşlarni töxtatiş va tinçlik olib keliş boşqa masala. Uruş tugaşi mumkin, lekin tinçlikka erişilmasligi mumkin.

Bugun Tramp saylov kompaniyalarida uni dastaklagan Amerika Qöşma Ştatlaridagi yahudiy lobbisidan katta qarzdor. Jumladan, birinçi marta prezidentlik davridagi saylovlarda Qöşma Ştatlardagi yahudiy lobbisi eng katta vakillaridan biri Şeldon Adelson degan şaxs tomonidan juda katta moliyalaştirilgan.

Trampning siyosiy qarorlar olişida, bevosita yaqin şartlar bilan boğliq siyosiy qarorlarini işlab çiqişiga urğu berişida, albatta, Amerika Qöşma Ştatlari yahudiy lobbisining ta’sirini alohida ta’kidlaş kerak.

— Falastin mavzusida Isroilga yon bermaydigan Yaqin Şarq davlatlari, xususan, Saudiya Arabistoni tomonidan qanday qabul qilinişi mumkin?

— Habibulloxon Azimov: Tramp aytgan loyiha mintaqadagi boşqa mamlakatlarning yordamisiz amalga oşmaydi. Agar ular yordam bermasa, bu loyiha amalga oşirilişining imkoni yöq, çunki biz bilamiz, bugun Ğazoda ikki millionga yaqin aholi mavjud. Ularni köçiriş masalasi va ular qayerga köçirilişi, qaysi mamlakat ğazoliklarni qabul qilişi haqida savollar bor. Va masalan, deylik, Misr bugun Ğazodagi aholini özining hududlariga oladimi, albatta yöq, çunki Misr uçun bu xavf — içki xavf,

— Farhod Karimov: Agar majburiy köçiriş böladigan bölsa, Jyeneva konvensiyasini unutişimiz kerak emas. Jyeneva konvensiyasiga köra ma’lum bir hududdagi aholini, uning roziligisiz yoki ma’lum bir sababsiz boşqa hududga ötkaziş mumkin emas.

Bu konvensiyani birinçilardan bölib AQŞ ham, Isroil ham qabul qilgan. Öşa qirq sakkizinçi yildagi (1948 yil) köçişlarni eslatib ötiş kerak böladi. Aynan özlari yaratgan xalqaro normalariga bugun özlari zid gapiryapti, birinçi navbatda AQŞ.

Tarixiy bir haqiqat bor: bu falastinliklar bu hududlarda asrlar davomida yaşab kelmoqda. Bu majburiy bir köçirişni nafaqat xalqaro nuqtayi nazardan, insoniylik nuqtayi nazardan juda ham nojiddiy bir vaziyat sifatida baholaş kerak.

Suhbatni töliq holatda rasmiy sahifalarimizda tomoşa qilişingiz mumkin.