Vashingtonning Yevropa ittifoqchilariga nisbatan munosabati sovuqlashgan bir paytda Parij o‘z yadro salohiyatini butun qit’a xavfsizligi uchun ishlatishga tayyorligini bildirmoqda. Ammo bu himoyadan qaysi mamlakatlar foydalana olishi noma’lum.
«Biz yadroviy tiyib turuvchi qurollarimiz bilan himoyalanamiz. U keng qamrovli, suveren va to‘liq fransuzcha, — dedi Makron. — Biroq men Yevropa qit’asidagi ittifoqchilarimizni yadroviy tiyib turuvchi vositalarimiz orqali himoya qilish borasida strategik muhokamalarni boshlashga qaror qildim».
Makron bu bayonotni XDI/XSI nomzodi bo‘lgan Fridrix Mersning AQShning NATO bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarmasligiga tayyorlanish lozimligi haqidagi so‘zlariga javoban bildirgan. Mers Buyuk Britaniya va Fransiya bilan butun qit’ani qamrab oladigan yadroviy himoyani muhokama qilishni taklif qilgan edi. Ushbu mamlakatlar Yevropada Rossiyadan tashqari o‘z yadroviy qurollariga ega yagona davlatlardir.
Ukrainada keng ko‘lamli urush boshlanganidan so‘ng Yevropa murakkab vaziyatda qoldi, qit’adagi qurol-yarog‘ zaxiralari, harbiy-sanoat kompleksi va qurolli kuchlar Rossiya tomonidan kelayotgan tahdidlarga to‘la javob bera olmasligi ayon bo‘ldi.
Yevropa o‘z xavfsizlik tizimini qayta isloh qilishga AQShda Donald Tramp hokimiyatga kelishidan avvalroq kirishgandi. Biroq Tramp ma’muriyati va uning bayonotlari Yevropa davlatlarini tezroq harakat qilishga majbur qildi. Jumladan, AQSh ochiqchasiga Yevropani Rossiya tahdididan himoya qilishga kamroq jalb etilishi mumkinligi haqida gapira boshladi.
«Keskin strategik vaziyat AQShga birinchi navbatda Yevropaning xavfsizligiga e’tibor qaratishga yo‘l qo‘ymaydi. AQSh o‘z hududidagi bilvosita tahdidlarga duch kelmoqda. Biz o‘z chegaralarimizning xavfsizligiga e’tibor qaratishga majburmiz va aynan shunday qilyapmiz», — dedi AQSh mudofaa vaziri Pit Hegset fevralning o‘rtasida.
«Yevropada yadroviy yetakchilikka da’vo»
Makronning bayonoti umumiy mazmunda bo‘lib, yadroviy tiyib turish yuridik tarzda qanday rasmiylashtirilishi va amalda qo‘llab-quvvatlanishi borasida hozircha biror aniqlik yo‘q.
Shuningdek, uning so‘zlari yadroviy himoya borasida xalqaro jamoatchilik qanchalik jiddiy yondashuvda ekanini ko‘rsatdi. Bu mavzudagi muhokamalarni boshlash va ilk munosabatlarni shakllantirish uchun umumiy bayonotning o‘zi yetarli bo‘ldi.
Litva prezidenti Gitanas Nauseda Makronning taklifini qo‘llab-quvvatlab, «Fransiya prezidenti Emmanuel Makron taklif etgan yadroviy himoya Rossiya uchun jiddiy tiyib turish vositasi bo‘lishi mumkin», — deya fikr bildirdi.
