«Hizbulloh» qömondoniga suiqasd, saylovdan mahrum etilgan Le Pen va Harvardni mablağdan mosuvo etgan Tramp - kun dayjesti
|19:28 / 02.04.20257 6239 min
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqealar va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomamizda taniştiramiz.
Isroillik deputat Ğazoni «tozalaş»ni talab qildi
Isroilning «Likud» partiyasi vakili Amit Halevi Ğazo sektori töliq işğol qilinişi va «duşmanlardan tozalanişi» kerakligini bildirdi. U «agar bunday qilinmasa ğazoliklar farzandlaringizni yana öldiradi, nabiralaringizni öğirlaydi», deya ogohlantirgan.
Haleviga köra, «özaro kelişuv yöq, otaşkesimga yetarliça asos ham yöq». U Ğazoni bosib oliş va u yerda nazoratni tiklaşni muhim, deb atadi.
Eslatib ötamiz, Isroil uzoq muzokaralar natijasida erişilgan otaşkesim kelişuvini buzib, Ğazodagi uruşni 18 mart kuni qayta boşlagan edi. Şundan beri kamida 921 nafar falastinlik halok bölgan. Uruş boşlanganidan buyon qurbonlar soni 50 mingdan oşgan.
Isroil 2 martdan Ğazoga barça yordamlarni töxtatib, anklavni yana guruçsiz va oziq-ovqatsiz qoldirdi. BMT ma’lumotiga köra, aholining 90 foizi oçlik yoqasida.
Isroil «Hizbulloh» qömondonini öldirdi
Livanning janubi va poytaxtidagi Isroil aviahujumlari natijasida «Hizbulloh» guruhining yuqori lavozimli qömondoni Hasan Ali Budayr va uning öğli halok böldi.
Bu haqda «Hizbulloh» bayonot berdi. Şuningdek, Livan Soğliqni saqlaş vazirligi bombalaşlar natijasida yana 4 kişi, jumladan, bir ayol halok bölgani, yana 6 nafar fuqaro yaralanganini ma’lum qildi.
Isroil armiyasi rasmiylari ham havodan zarbalar berilganini tasdiqlab, hujumlar Bayrutning janubida «faol terrorçilar»ga qarşi amalga oşirilganini bildirdi.
Bu zöravonlik 28 mart kuni Livandan Isroilning şimoliga qarata raketalar uçirilganidan söng boşlandi. Javob tariqasida Isroil aviatsiyasi Livanning bir neçta nuqtasiga zarba berdi. Vaziyat yana keskinlaşmoqda.
Eron yadroviy qurolga ega bölişi bilan ogohlantirdi
Eron oliy rahbarining maslahatçisi Ali Larijoniy AQŞ yoki uning ittifoqçilari tomonidan hujum bölsa, Tehron yadroviy qurol yaratişga majbur bölişini bildirdi. Bu haqda u davlat televideniyesi orqali çiqiş qildi.
Mavzuga oid
«Biz yadroviy qurolga intilmaymiz. Ammo agar xatoga yöl qöysalaringiz, bu yölga özingiz yetaklaysiz. Eron özini himoya qilişiga töğri keladi», — dedi Larijoniy. Uning sözlariga köra, bosim kuçaysa, mamlakatda boşqa yöl qolmaydi.
Bu bayonot Donald Tramp Eronga «bungaça misli körilmagan bombardimonlar» bilan tahdid qilganidan söng yangradi. Bunga javoban, oliy rahbar oyatulloh Aliy Xominaiy taşqi tajovuz yuz beradigan bölsa, unga nisbatan «qat’iy javob» qaytarilişini aytgan edi.
Marin Le Pen saylovdan çetlatildi
Fransiya sudi «Milliy birlik» partiyasi rahbari Marin Le Penni Yevropa Ittifoqining 474 ming yevro mablağlarini maqsadsiz sarflaganlikda aybdor deb topdi va uni beş yilga saylovlarda qatnaşiş huquqidan mahrum etdi. Jinoyat işi doirasida yana 20 nafar kişi — deputatlar va yordamçilar ham aybdor deb topilgan.
Sud Le Penga tört yillik qamoq jazosini tayinladi, şundan ikki yili şartli. Qolgan ikki yil davomida u elektron bilaguzuk taqib yuradi. Şuningdek, unga 100 ming yevro jarima ham solindi.
Bu qaror uni 2027 yilgi prezidentlik saylovida iştirok etişdan mahrum qiladi.
Le Pen sud qarorini «siyosiy öç oliş», deb atadi va hukm e’lon qilinişi oldidan sud zalini tark etdi. Oddiy holda apellyatsiya tugamaguniça jazo kuçga kirmaydi, ammo bu gal sud saylovda iştirok etişni taqiqlaşni darhol amalga oşirişga qaror qildi.
Sönggi sörovlarga köra, Le Pen prezidentlik poygasida 34–37 foiz qöllab-quvvatlovga ega edi.
Fransiyada ultraöng siyosatçilar Marin Le Penning sud hukmi orqali prezidentlik poygasidan çetlatilişiga qarşi ommaviy norozilik namoyişlariga çaqirmoqda.
Uning siyosiy hamrohi Jordan Bardella hukmni demokratiyaga hujum deb atab, fransuzlarni ğazabini körsatişga çaqirdi. Hozir bu borada jamoatçilik fikri ikkiga bölingan. Şanba-yakşanba kunlari Fransiya böylab ommaviy namoyişlar ötişi kutilyapti.
«Putin faqat muzokara imitatsiyasini qilmoqda» — Berbok
Germaniya Taşqi işlar vaziri Annalena Berbok Kiyevdagi matbuot anjumanida Vladimir Putinni muzokara jarayonini faqat imitatsiya qilayotganlikda aybladi. Unga köra, Rossiya rahbari tinçlik emas, ğalabani közlamoqda va hali ham öz maqsadlaridan «bir millimetr ham çekingani yöq».
Berbok Ukraina «haqiqiy öt oçişni töxtatişga tayyor» ekanini ta’kidlab, Putin esa hali ham tinmay tinç aholi turar joylarini öqqa tutyapti, dedi.
U AQŞ va NATO davlatlarini Kremlning yangi «taktik harakatlari»ga uçmaslikka çaqirdi. Germaniya NATOda Kiyevni qöllab-quvvatlaşda davom etadi, dedi u.
Berbok Tramp saylanganidan keyin Kiyevga kelgan ilk Yevropa vazirlaridan böldi. U, şuningdek, Germaniyada hokimiyat özgarsa ham Ukrainaga yordam töxtamasligini bildirdi.
Tramp yangi sanksiyalar muhokamasini boşladi
AQŞ prezidenti Donald Tramp Kreml rahbari Vladimir Putindan norozi — Rossiya Ukrainaning tinçlik muzokaralarini keçiktirayotgani sababli Vaşington yanada kuçaytirilgan sanksiyalarni muhokama qilmoqda.
Fox News manbalariga köra, Tramp Rossiya tomonining öt oçişni töxtatiş muzokaralarini qasddan çözib kelayotganidan çarçagan. Hozirda AQŞ ma’muriyati «keyingi qadam» sifatida kuçli iqtisodiy bosim çoralarini körib çiqmoqda.
Manbalarning ta’kidlaşiça, ayni paytda joriy sanksiyalarning bajariliş darajasi past — 10 ballik şkalada 3 ballga teng. Şu bois, «xufiyona flot» deb nomlangan neft taşuvçi kemalar faoliyatini töxtatiş imkoniyati muhokama markazida turibdi. Ular Rossiya neftini Boltiq dengizi orqali aylanma yöllar bilan eksport qilmoqda.
Tramp Harvardni 9 mlrd dollardan mosuvo qilmoqçi
AQŞ prezidenti Donald Tramp ma’muriyati Harvard universitetini «antisemitizmga qarşi kuraşda yetarli çora körmaganlikda» ayblab, universitetni 9 mlrd dollarlik federal mablağdan mahrum etişi mumkin.
Ma’lum qilinişiça, Ta’lim, Soğliqni saqlaş vazirliklari va boşqa idoralar Harvard oliygohi bilan tuzilgan şartnomalar va grantlar böyiça keng kölamli tekşiruv boşlaşgan. Bu tekşiruv «fuqarolik huquqlari va tenglik qonunlari bajarilişi ta’minlanişi»ni közlaydi.
Hukumat universitet rahbariyatining mafkuraviy yondaşuvi va talabalarni himoya qilişdagi kamçiliklarini tanqid qildi. Harvard esa ötmişdagi tanqidlarga javoban antisemitizmga qarşi işçi guruh tuzgan, kelişuvlarni bekor qilgan va yangi hisobot tizimini joriy etgan edi.
Isroil moliya vaziri iste’fo berdi
Isroil moliya vaziri ultraöng millatçi Betsalel Smotriç lavozimidan iste’fo berdi, ammo Knessetda deputatlik mandatini saqlab qoldi. Uning bu qarori raqobatçi ultraöng partiya yetakçisi Itamar Ben-Gvirga bosim ötkaziş uçun qöyilgan siyosiy manyovr sifatida baholanmoqda.
Smotriç öz partiyadoşi Tsvi Sukkotni parlamentga qaytariş maqsadida raqobatçi partiya vakili Itşak Kroyzerni Knessetdan çiqariş uçun maxsus qonuniy mexanizmdan foydalandi. Bu harakat Ben-Gvir bilan kelişuv buzilganiga javob sifatida qilingani aytilmoqda.
Ikki ultraöng partiya örtasidagi ziddiyat martda yana avj oldi, bu esa boş vazir Binyamin Netanyahu koalitsiyasidagi inqirozni yanada kuçaytirmoqda. Siyosatşunoslar koalitsiya barqarorligiga şubha bilan qaramoqda. Agar inqiroz davom etadigan bölsa bu muddatidan avval parlament saylovlariga olib kelişi mumkin.
Myanmada qurbonlar soni 2700 nafardan oşdi
Myanmadagi 7,7 magnitudali zilzila oqibatida halok bölganlar soni 2719 nafarga yetdi. 4500 dan ziyod kişi jarohat olgan, 441 nafari bedarak yöqolgan. Qutqaruvçilarga ba’zi hududlarga yetib boriş muşkul bölib qolmoqda — infratuzilma vayrona ahvolda va aloqa uzilgan.
Ma’lum qilinişiça, mamlakat markazi va şimolida 10 mingdan ortiq bino vayron bölgan. Eng katta yöqotişlar Mandalay va poytaxt Neypidoda qayd etilgan. Monastirlardan birida 150 rohib vayronalar ostida qolgan, şulardan 50 nafari halok bölgan.
Qutqaruv işlari oğir şaroitda qöl mehnati bilan olib borilmoqda. Xalqaro yordam sekin yetib kelmoqda. Xitoy, Hindiston, BAA, Rossiya va AQŞdan kömak guruhlari yetib kelgan.
BMT epidemiya xavfi haqida ogohlantirmoqda. Mamlakatda davom etayotgan fuqarolik uruşi joylarga yordam yetkazişni qiyinlaştirmoqda.
