«Bu qonli qirğin». Trampning bojlari Osiyo bozorlarini qulatdi

«Men biror narsa qulaşini xohlamayman. Ammo ba’zida nimanidir tuzatiş uçun dori içişga töğri keladi», – deya uning sözlarini keltiradi Reuters.

Trampning sözlariga köra, dam oliş kunlari u Yevropa va Osiyo davlatlari rahbarlari bilan gaplaşgan, ular Trampni şu hafta kuçga kirişi kerak bölgan tariflarni pasaytirişga köndirişga umid qilmoqda.

«Ular muzokaralar stoliga ötirişmoqçi. Ular gaplaşişni istaydi, biroq ular bizga har yili katta pul tölamasa, muloqot bölmaydi», –  degan Tramp.

AQŞ iqtisodiyotining jiddiy sekinlaşuvi Osiyo eksportiga zarba berişi mumkin, çunki Amerika bozori mintaqadagi tovarlar uçun asosiy bozorlardan biri hisoblanadi.

«Osiyo mintaqasi AQŞ tariflari oşişidan asosiy zarbani öz zimmasiga olmoqda. Garçi muzokaralar uçun imkoniyat bölsa-da, yuqori tariflarning yangi davri jiddiy va uzoq davom etadiganga öxşaydi», – deb hisoblaydi Vanguard investitsiya kompaniyasining Osiyo-Tinç okeani mintaqasi böyiça boş iqtisodçisi Syan Van.

«Bu jahon va Osiyo iqtisodiyotiga, ayniqsa, kiçik oçiq iqtisodiyotlarga qisqa va uzoq muddatli istiqbolda salbiy ta’sir körsatadi», – deya prognoz qiladi u.

Ayniqsa Vetnam va Bangladeş kabi mamlakatlar eksport bozori sifatida AQŞga jiddiy qaram.

Ötgan hafta Tramp ma’muriyati Vetnam uçun 46 foizlik, Bangladeş uçun 37 foizlik tarif joriy etayotganini ma’lum qilgandi.

Amerikaning Nike va Lululemon kabi bir neça yirik brendlari öz mahsulotlarini Vetnamda işlab çiqaradi.

Bangladeş kiyim-keçak işlab çiqaruvçilar va eksport qiluvçilar uyuşmasi ma’lumotlariga köra, mamlakat har yili AQŞga 8,4 milliard dollarlik kiyim-keçak yetkazib beradi.

«Osiyo, katta ehtimol bilan, bu beqarorlikdan nomutanosib bölgan kuçli zarbaga uçraydi, çunki Osiyo mamlakatlari AQŞga boşqa mintaqalarga qaraganda köproq eksport qiladi», – dedi AQŞ savdo vazirining xalqaro savdo böyiça sobiq örinbosari Frenk Lavin.

Jahon fond bozorlarida vaziyat juma kuni Xitoy Amerika mahsulotlariga 34 foizlik javob bojlari joriy etilişini e’lon qilganidan keyin yanada oğirlaşdi.

AQŞning barça uçta asosiy fond indekslari 5 foizdan köproqqa tuşib ketdi, S&P 500 indeksi esa deyarli 6 foizga pasayib,  COVID-19 tarqalişi avj olgan 2020 yildan beri eng yomon natijani körsatdi.

Buyuk Britaniyada FsE 100 indeksi deyarli 5 foizga tuşib ketdi – bu sönggi beş yildagi eng keskin pasayişdir. Xuddi şunday pasayişlar Germaniya va Fransiya birjalarida ham kuzatilgan.

FsE Russell bölimi rahbari Juliya Lining ta’kidlaşiça, global bozorlardagi qulaş davom etişi mumkin: «Amerika indekslari fyuçerslari minus bilan savdo qilinmoqda – bu Uoll-stritni yana bir oğir oqşom kutayotganidan dalolat beradi».

Tramp barça mamlakatlar uçun universal ön foizlik import bojlari va ayrim davlatlar uçun oşirilgan stavkalar joriy etilişini e’lon qilganidan söng, jahon fond bozorlari kapitalizatsiyada trillionlab dollar yöqotdi. Oşirilgan bojlar AQŞning asosiy savdo hamkorlari, jumladan, Xitoy, Yevropa Ittifoqi va Vetnamga nisbatan ham joriy etilgan.

Goldman Sachs hisob-kitoblariga köra, tariflar tufayli Xitoy iqtisodiyotida atigi 0,7 foizlik ösiş qayd etilişi mumkin (2025 yilga kutilayotgan prognoz – 4,5 foizlik ösiş edi).