«Bu qonli qirg‘in». Trampning bojlari Osiyo bozorlarini qulatdi

«Men biror narsa qulashini xohlamayman. Ammo ba’zida nimanidir tuzatish uchun dori ichishga to‘g‘ri keladi», – deya uning so‘zlarini keltiradi Reuters.

Trampning so‘zlariga ko‘ra, dam olish kunlari u Yevropa va Osiyo davlatlari rahbarlari bilan gaplashgan, ular Trampni shu hafta kuchga kirishi kerak bo‘lgan tariflarni pasaytirishga ko‘ndirishga umid qilmoqda.

«Ular muzokaralar stoliga o‘tirishmoqchi. Ular gaplashishni istaydi, biroq ular bizga har yili katta pul to‘lamasa, muloqot bo‘lmaydi», –  degan Tramp.

AQSh iqtisodiyotining jiddiy sekinlashuvi Osiyo eksportiga zarba berishi mumkin, chunki Amerika bozori mintaqadagi tovarlar uchun asosiy bozorlardan biri hisoblanadi.

«Osiyo mintaqasi AQSh tariflari oshishidan asosiy zarbani o‘z zimmasiga olmoqda. Garchi muzokaralar uchun imkoniyat bo‘lsa-da, yuqori tariflarning yangi davri jiddiy va uzoq davom etadiganga o‘xshaydi», – deb hisoblaydi Vanguard investitsiya kompaniyasining Osiyo-Tinch okeani mintaqasi bo‘yicha bosh iqtisodchisi Syan Van.

«Bu jahon va Osiyo iqtisodiyotiga, ayniqsa, kichik ochiq iqtisodiyotlarga qisqa va uzoq muddatli istiqbolda salbiy ta’sir ko‘rsatadi», – deya prognoz qiladi u.

Ayniqsa Vetnam va Bangladesh kabi mamlakatlar eksport bozori sifatida AQShga jiddiy qaram.

O‘tgan hafta Tramp ma’muriyati Vetnam uchun 46 foizlik, Bangladesh uchun 37 foizlik tarif joriy etayotganini ma’lum qilgandi.

Amerikaning Nike va Lululemon kabi bir necha yirik brendlari o‘z mahsulotlarini Vetnamda ishlab chiqaradi.

Bangladesh kiyim-kechak ishlab chiqaruvchilar va eksport qiluvchilar uyushmasi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakat har yili AQShga 8,4 milliard dollarlik kiyim-kechak yetkazib beradi.

«Osiyo, katta ehtimol bilan, bu beqarorlikdan nomutanosib bo‘lgan kuchli zarbaga uchraydi, chunki Osiyo mamlakatlari AQShga boshqa mintaqalarga qaraganda ko‘proq eksport qiladi», – dedi AQSh savdo vazirining xalqaro savdo bo‘yicha sobiq o‘rinbosari Frenk Lavin.

Jahon fond bozorlarida vaziyat juma kuni Xitoy Amerika mahsulotlariga 34 foizlik javob bojlari joriy etilishini e’lon qilganidan keyin yanada og‘irlashdi.

AQShning barcha uchta asosiy fond indekslari 5 foizdan ko‘proqqa tushib ketdi, S&P 500 indeksi esa deyarli 6 foizga pasayib,  COVID-19 tarqalishi avj olgan 2020 yildan beri eng yomon natijani ko‘rsatdi.

Buyuk Britaniyada FsE 100 indeksi deyarli 5 foizga tushib ketdi – bu so‘nggi besh yildagi eng keskin pasayishdir. Xuddi shunday pasayishlar Germaniya va Fransiya birjalarida ham kuzatilgan.

FsE Russell bo‘limi rahbari Juliya Lining ta’kidlashicha, global bozorlardagi qulash davom etishi mumkin: «Amerika indekslari fyucherslari minus bilan savdo qilinmoqda – bu Uoll-stritni yana bir og‘ir oqshom kutayotganidan dalolat beradi».

Tramp barcha mamlakatlar uchun universal o‘n foizlik import bojlari va ayrim davlatlar uchun oshirilgan stavkalar joriy etilishini e’lon qilganidan so‘ng, jahon fond bozorlari kapitalizatsiyada trillionlab dollar yo‘qotdi. Oshirilgan bojlar AQShning asosiy savdo hamkorlari, jumladan, Xitoy, Yevropa Ittifoqi va Vetnamga nisbatan ham joriy etilgan.

Goldman Sachs hisob-kitoblariga ko‘ra, tariflar tufayli Xitoy iqtisodiyotida atigi 0,7 foizlik o‘sish qayd etilishi mumkin (2025 yilga kutilayotgan prognoz – 4,5 foizlik o‘sish edi).