Istanbulga borişni rad qilgan Putin, Trampning Qatardagi trillionlik kelişuvlari va Ğazodagi şifoxonaga zarba – kun dayjesti
|18:58 / 15.05.20257 1599 min
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqea va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomada taniştiramiz.
Ğazoda şifoxonaga zarba: kamida 28 kişi halok böldi
Isroilning Ğazo sektori janubidagi Xon Yunus şahrida joylaşgan Yevropa kasalxonasiga uyuştirgan havo hujumi oqibatida kamida 28 kişi halok böldi va önlab odamlar yaralandi. Bu haqda Hamas nazoratidagi Fuqarolik mudofaasi agentligi xabar berdi.
Mahalliy manbalarga köra, Isroil aviatsiyasi Ğazodagi şifoxonaga oltita bomba taşlab, içki hovli va unga tutaş hududga zarba bergan.
Isroil mudofaa kuçlari «Hamas terrorçilarining qömondonlik markazi»ga aniq zarba berganini aytgan. Ularning sözlariga köra, markaz şifoxona ostida joylaştirilgandi.
Havo hujumi oqibatida jabrlanganlar orasida BBC bilan hamkorlik qilgan mahalliy jurnalist ham bor. Unga yordam körsatilgan, hozirda u barqaror holatda.
2023 yil 7 oktyabrdan buyon Isroil armiyasining Ğazo sektoriga uyuştirgan hujumlari natijasida halok bölganlar soni 52 928 nafarga yetdi. Ğazo Soğliqni saqlaş vazirligining sönggi bayonotiga köra, oxirgi 24 soat içida sektordagi kasalxonalariga yana 20 nafar halok bölganlarning jasadlari hamda 125 nafar yarador kişi olib kelingan.
Makron Rossiyaga sanksiyalar bilan tahdid qildi
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron yaqin kunlarda Rossiya Ukrainada öt oçişni töxtatişga rozi bölmasa va unga rioya qilmasa, unga nisbatan sanksiyalar joriy etilişini aytdi. Fransiya rahbarining sözlarini La Repubblica keltirmoqda.
Makron Rossiyaga qarşi allaqaçon «bir neça önlab» sanksiyalar paketi joriy qilinganini ta’kidlab, «AQŞ bilan kelişilgan holda, yaqin kunlarda Rossiyaga qarşi sanksiyalar qöllamoqçimiz», dedi.
Şu bilan birga, u muzlatilgan Rossiya aktivlarining xatlovga olinişiga qarşi çiqdi va buning uçun heç qanday «huquqiy baza» yöqligini ta’kidladi.
Rossiya va Ukraina örtasida 15 may kuni Istanbulda bölib ötadigan muzokaralarni şarhlar ekan, u «Ukrainada xavfsizligimiz örtaga tikilgan. Biz quruqlikda, dengizda va havoda 30 kun davomida öt oçişni töxtatişni istaymiz», deb ta’kidladi.
Mavzuga oid
Putin Istanbulga boradigan delegatsiya tarkibiga kirmadi
Rossiya prezidenti Vladimir Putin 15 may kuni Istanbulda bölib ötadigan Ukraina bilan muzokaralar uçun Rossiya delegatsiyasi tarkibini tasdiqladi. Tegişli farmon matni Kreml rasmiy saytida e’lon qilindi.
Prezident farmoniga köra, muzokaralar guruhiga quyidagilar kiritilgan:
Rossiya prezidentining yordamçisi Vladimir Medinskiy (delegatsiya rahbari),
Taşqi işlar vaziri örinbosari Mixail Galuzin,
Qurolli Kuçlar Boş ştabi boş boşqarmasi boşliği Igor Kostyukov,
Rossiya mudofaa vaziri örinbosari Aleksandr Fomin.
Bundan taşqari, farmonda Istanbuldagi muzokaralarda iştirok etuvçi ekspertlar tarkibi ham belgilandi. Ekspertlar guruhiga administratsiya, TIV va mudofaa vazirligining ikkinçi yoki uçinçi darajalari rahbar xodimlari kiritilgan.
Rossiya tomoni Putinning özi kutilayotgan muzokaralarga hatto Taşqi işlar vaziri Lavrovni ham yubormayapti. Vladimir Putin Ukrainadagi tinçlik muzokaralariga bormasligi ehtimolga yaqin bölib turibdi. Putinning Istanbulga kelmasligini, şuningdek Reuters agentligi ham Tramp ma’muriyatidagi manbaga tayanib e’lon qildi.
Avvalroq Volodimir Zelenskiy Rossiya-Ukraina muzokaralari bölib ötişi kutilayotgan Turkiyaga borib, Anqarada Putinni kutişini aytgan edi. Bundan taşqari, Tramp ham 15 may tinçlik muzokaralari bölib ötişi kutilayotgan Istanbulga borişini ham istisno qilmagan.
Saudiya ortidan Qatar: Tramp trillion dollarlik kelişuv imzolaganini aytdi
AQŞ prezidenti Donald Trampning Yaqin Şarqdagi turnesi davom etmoqda. U 14 may kuni 600 milliard dollarlik kelişuvlar bilan Saudiya safarini yakunlab, Qatarga keldi.
Donald Tramp Qatar hukumati tomonidan hadya qilinayotgan 400 million dollarlik haşamatli samolyot yuzasidan kuçli tanqidlarni e’tiborsiz qoldirgan. Bundan taşqari Qatar uçun 210 ta samolyot yetkazib berişga qaratilgan Boeing bilan qariyb 100 milliard dollarlik yirik şartnoma tuzilganini e’lon qildi. Bu Boeing kompaniyasi tarixidagi eng yirik keng-fyuzelyajli samolyotlar buyurtmasidir. Oq uyga köra, bu aviatsiya şartnomasi har yili AQŞda 154 ming iş örnini ta’minlaydi. Biroq bu raqamlarning qanday hisoblanganiga aniqlik kiritilmagan.
Trampning aytişiça, Qatar tomonidan taklif etilgan Boeing 747-8 samolyoti (prezidentlik samolyoti sifatida foydalaniş uçun) rad etib bölmas darajadagi taklif bölgan. U hozirgi prezident samolyotidan noroziligini bildirgan.
«Uçayotgan samolyotingizga qarang – u deyarli 40 yillik», degan Tramp Fox News boşlovçisi bilan prezident samolyotida bölib ötgan intervyusida. «Qaçon Saudiya Arabistoni, BAA yoki Qatarga tuşsangiz, ularni zamonaviy Boeing 747 larda körasiz. Bizning samolyot esa uning yonida tursa, göyoki boşqa bir davrga tegişli maşina», degan u.
Oq uy matbuot xizmati esa Doxada Donald Tramp Qatar bilan qiymati kamida 1,2 trillion dollarlik iqtisodiy hamkorlikni nazarda tutuvçi bitimni imzolaganini ta’kidlagan. Qatarda tuzilgan asosiy yirik bitimlar qatoriga, şuningdek muhandislik va kvant texnologiyalar sohasi, dronlar va dronlarga qarşi kuraş böyiça yirik mudofaa bitimlari, energetika va AQŞ bizneslariga yirik investitsiyalar kiritiş kiradi.
Yana bir qöşimça, Trampning Saudiyaga safari davomida Suriyaning prezidenti Ahmad aş-Şar’a bilan uçraşuvi bölib ötdi. Ar-Riyoddagi qisqa tadbirda AQŞ va Suriya yetakçilaridan taşqari, Muhammad bin Salmon, şuningdek onlayn tarzda Rajab Toyyib Erdöğan ham qatnaşgan.
Tramp AQŞ tomonidan Suriyaga nisbatan barça sanksiyalar bekor qilinganini bildirgan. Ayni vaqtda AQŞ Damaşq bilan aloqalarni normallaştirişni örganmoqda.
«Eng kambağal prezident» Xose Muxika vafot etdi
Urugvayning sobiq prezidenti, El Pepe nomi bilan ham tanilgan Xose Muxika 90 yoşga tölişidan bir neça hafta oldin saraton kasalligidan vafot etdi. U yo eng kambağal yoki eng saxovatli davlat rahbari sifatida esda qolgan.
Siyosatçining ölimi haqida Urugvayning amaldagi prezidenti ma’lum qildi. Muxika kasallik haqida 2024 yilda bilgan va 2025 yil boşida metastazlar tufayli davolanişni töxtatayotganini e’lon qilgan. U, prezidentlik davrida bölgani kabi, fermada yaşagan va heç qanday dabdabaga yöl qöymagan.
Xose Muxika 2009 yilda prezidentlik saylovlarida ğalaba qozondi. U deyarli butun maoşini xayriyaga bergan, heç qaçon prezident saroyida yaşamagan va eski maşinadan boşqa mulkiga ega bölmagan. Uning rahbarlik qilgan davrida mamlakatda kambağallar soni kamaydi va yalpi içki mahsulot oşdi.
Muddati tugagaç, u Senatda işlaşga qaytdi, keyin nafaqaga çiqdi va oşirilgan tölovlardan boş tortdi.
Kellog: AQŞ Ukrainada Yevropa kuçlarini joylaştirişni muhokama qilmoqda
Qöşma Ştatlar Rossiya-Ukraina uruşini potensial tartibga soliş doirasida Dnipro daryosi ğarbida Yevropa tinçlikparvar kuçlarini joylaştiriş imkoniyatini muhokama qilmoqda. Bu haqda AQŞ prezidentining Ukraina böyiça maxsus vakili Kit Kellog Fox News telekanaliga bergan intervyusida ma’lum qildi. Uning sözlariga köra, missiyaga Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Polşadan harbiy xizmatçilar jalb etilişi mumkin.
«Biz çidamlilik kuçi (resilience force) haqida gapiryapmiz. Bu E3 deb ataladigan narsa, lekin inglizlar, fransuzlar va nemislar haqida gap ketganda, bu aslida E4. Va polyaklar. Dnipro daryosining ğarbiy qismidagi kuç, bu uning aloqa zonasidan çiqib ketganligini anglatadi», dedi Kellog.
Uning ta’kidlaşiça, AQŞ birinçi navbatda «töliq sulh» tarafdori. Şundan sönggina tomonlar boşqa masalalarni — alohida hududlar maqomi, Zaporijjya AES, bolalarning qaytişi va Ukrainaning NATOga a’zo böliş istiqbollari muhokama qilinişi kerak.
Rossiyada migrant bolalarning 81 foizi rus tili imtihoniga kiritilmadi
Rossiya hukumati migrant bolalarning rus tili imtihonida qatnaşiş uçun yuborgan arizalari aksariyatini rad etdi, deb xabar berdi Ta’lim va fan sohasida nazorat böyiça Federal xizmat.
Rus maktablariga kiriş va öqişni davom ettirişni rejalaştirayotgan voyaga yetmagan çet el fuqarolari uçun rus tilini biliş darajasini aniqlaş testi 2025 yil 1 apreldan boşlab joriy qilingan edi.
«Test sinovlari boşlanişida 1762 ta ariza topşirilgan. Ularning 81 foizi rad etilgan. Rad etiş sabablariga hujjatlar töplamining töliq bölmaganligi, ta’lim muassasalarida örin yöqligi va taqdim etilgan hujjatlardagi notöğri ma’lumotlar kiradi», deyiladi Rosobrnadzor xabarida.
Ma’lumotlarga köra, 335 nafar bolaga test sinovida iştirok etişga ruxsat berilgan, şundan 44 nafari test topşirgan va 27 nafari yoki 61 foizi topşiriqlarni muvaffaqiyatli bajargan.
