Suriyaga hujum qilgan Isroil, Los-Anjyelesga dengiz piyoda qöşinlarini yuborgan Tramp va Ğazoda yana öqqa tutilgan falastinliklar – kun dayjesti
|19:20 / 10.06.20254 812
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqea va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomada taniştiramiz.
Ğazoda falastinliklar yana öqqa tutildi: bu safar öz hududlaridagi yordam markazi yaqinida
Duşanba kuni Ğazoda tinç aholi Isroil va AQŞ tomonidan qöllab-quvvatlanayotgan Ğazo Humanitar Jamğarmasi (GHF) tomonidan boşqariladigan yordam tarqatiş markaziga ketayotgan vaqtda yana öqqa tutilgani aytilmoqda.
BBC naşrining guvohlarga tayanib yozişiça, Rafahning janubiy qismida joylaşgan markaz yaqinida birinçi marta qurollangan şaxslar öq uzgan. Hamas boşqaruvidagi Ğazo soğliqni saqlaş vazirligi xabar berişiça, uşbu hududlarda olti kişi halok bölgan, yana 99 kişi jarohatlangan.
Isroil armiyasi uşbu holat yuzasidan tekşiruv olib borilayotganini bildirdi. GHF bayonotida yuqoridagi markaz duşanba kuni oçilmagani va yordam tarqatilgan boşqa ikki markazda heç qanday hodisa yuz bermagani aytilgan.
Bu voqea Isroil boş vazirining Ğazoda Hamasga qarşi bölgan falastinliklarni qurollantirayotganini tan olganidan bir neça kun ötib yuz berdi. Oldingi hodisalarda guvohlar Isroil harbiylari odamlar töplangan joyga öq uzganini aytişgan. Isroil armiyasi esa bu da’volarni rad etib, faqat ogohlantirişlarga e’tibor bermagan «gumonlanuvçilarga» qarata öq uzilganini bildirgan.
Duşanba kuni sodir bölgan holatda esa voqea joyidagi odamlar bu safar falastinlik qurollangan kişilar ham ularga öq uzganini aytişdi. Guvohlar ularning bu jangarilar bilan Isroil harbiy kuçlariga yaqin joyda harakatlanayotgani, söngra Isroil harbiy zonasiga çekinişganini kuzatgan.
BBC Arabic'ning Yaqin Şarqdagi kundalik dasturiga bergan intervyusida guvoh Hişam Said şunday degan:
«Yordam oliş uçun hududga borganimizda, fuqaro kiyimidagi, yuzlari butunlay yopilgan yigitlar guruhini kördik. Dastlab, ularni yordam tarqatişda kömaklaşayotgan falastinlik yoşlar deb öyladik, ammo ular tösatdan bizga qarata öq uzişni boşlaşdi. Yordam qutisini olib ulgurganlar ham nişonga olindi. Hozirgaça kim hujum qilganini bilmaymiz. Ular bizdan hamma narsani tortib olişdi — hatto ba’zilar olomon orasida öğrilik qilişdi».
Isroil Mudofaa Kuçlari uşbu hodisa böyiça tekşiruv olib borayotganini tasdiqladi.
Mavzuga oid
10 min
GHF — AQŞning xususiy xavfsizlik kompaniyalari yordamida BMTni çetlab ötgan holda falastinliklarga yordam yetkazişni maqsad qilgan. BMT va boşqa yirik yordam taşkilotlari esa bu tizimga qarşi çiqmoqda, çunki u neytrallik, xolislik va mustaqillik kabi insonparvarlik tamoyillarini buzadi.
Isroil qariyb uç oyga yaqin butunlay blokada örnatgani natijasida Ğazodagi 2,1 million aholining oçarçilik darajasidagi falokat bilan yuzma-yuz turibdi.
Isroil armiyasi Ğazoda boşlangan bosqinçilik uruşi oqibatida 2023 yil oktyabrdan buyon sektorda kamida 54 ming 927 kişi halok böldi.
Los-Anjyelesdagi namoyişlar: Tramp şaharga dengiz piyoda askarlarini yubordi. Ziddiyat kuçaymoqda
Duşanba kuni asosan tinç ötgan namoyişlardan söng Trampning deportatsiyaga qarşi reydlariga norozilik bildirib ötkazilgan aksiyalarda ziddiyat kuçaydi. Oq uy ma’muriyati qöşimça harbiy kuç yuborilişini buyurgaç, vaziyat keskinlaşdi.
Boşida bu notinçlik şaharning markaziy qismida, federal bino va şahar hokimligi atrofida töplangan namoyişçilarni tarqatiş uçun huquq-tartibot xodimlari yoruğlik-şovqin granatalari va yumşoq öq (köpikli rezina)lardan foydalandi. Keç tuşgan sari, federal bino atrofini töliq zirhli kiyimdagi politsiya va Milliy gvardiya kuçlari qurşab oldi. Keyinçalik namoyişçilar boşqa hududlarga ham tarqala boşladi.
Yerda yuz berayotgan qarama-qarşiliklar Kaliforniya va Vaşington rasmiylari örtasidagi keskin siyosiy ziddiyatni ham aks ettirdi. Tramp ma’muriyatining yangi yuborilgan kuçlari bilan federal kuçlar soni 4 000 Milliy gvardiyaçi va 700 faol xizmatdagi dengiz piyodalarigaça yetdi. Bu keskinlik, namoyişlar kiçik kölamda va çeklangan joylarda ötayotganiga qaramay, Trampning «vaziyat nazorat ostida» degan bayonotiga zid ravişda röy berdi.
Los Anjyeles şahri va Kaliforniya ştati rahbarlari federal qöşinlar kerak emasligini va ular faqat provokatsiya keltirib çiqarişini aytdi. Kaliforniya gubernatori Gavin Nyusom ma’muriyati Trampning Milliy gvardiyaçilarni yuboriş buyruğini töxtatiş uçun sudga murojaat qilgan.
Los-Anjyeles okrugining vakili Lindsi Horvat Trampning 700 nafar dengiz piyodasi yuboriş qarorini şunday izohladi: «Bu butunlay ortiqça. Dengiz piyodalari singari fidokor insonlarni bunday holatda işlatiş notöğri. Bizga vaziyatni kuçaytiriş kerak emas — Kaliforniya Milliy gvardiyasini öz xalqimizga qarşi qöyiş, ustiga-ustak dengiz piyodalarini yuboriş... nimaga, aynan nima qilişlari uçun — bu noma’lum», degan Horvat.
New York Times naşrining yozişiça, Twentynine Palms bazasidan dengiz piyodalarining AQŞ köçalariga yuborilişi qanday huquqiy asosda amalga oşirilgani aniq emas. Odatda, federal qonunlar faol harbiylarning içki xavfsizlik işlarida iştirok etişini taqiqlaydi — faqat prezident Qözğolon töğrisidagi qonunni işga solsa, bundan mustasno.
Namoyişlarda Meksika bayroqlari ham köp uçragan, Tramp ma’muriyati bu bayroq kötaruvçilarni «qözğolonçilar» deb atab, ularni AQŞ fuqarosi emas deb taxmin qilmoqda. Ammo OAVga köra, aslida bu bayroqlarni kötarayotganlarning köpçiligi AQŞ fuqarolari bölib, ular bu orqali öz ildizlari bilan faxrlanişlarini ifoda etmoqda.
Rossiya harbiy bazalarda samolyotlar uçun usti yopiq maxsus joylar qurmoqda
Rossiya Qurolli kuçlari öndan ortiq Tu-95 va Tu-22M strategik bombardimonçi samolyotlarini yöqotişiga olib kelgan «Pautina» operatsiyasidan söng özining harbiy bazalarida samolyotlar uçun usti yopiq maxsus joylar qurişni boşladi. Bu haqda OSINT tahlilçilari ma’lum qilgan.
Xususan, Def Mon taxallusi ostidagi OSINT tahlilçisi sun’iy yöldoş tasvirlariga asoslanib, samolyotlar uçun boşpana yaratiş böyiça işlar Rossiya böylab 14 ta strategik bazalarda olib borilmoqda, degan xulosaga keldi. Bundan taşqari, Qrim hududidagi bazalarda ham samolyotlar uçun boşpana qurilmoqda, deyiladi uning postlarida.
Rossiya harbiy aerodromlariga Ukraina uçuvçisiz uçoqlarining hujumi natijasida şikastlangan strategik jangovar samolyotlarni almaştiriş uçun Rossiyaga yillar kerak böladi, demoqda Reuters agentligiga uşbu sohadagi ekspertlar. Bu yöqotişlar «Rossiya armiyasining öz imkoniyatlari çegarasida işlayotgan asosiy kuçlariga jiddiy bosim ötkazadi», dedi agentlikka Qirollik birlaşgan mudofaa tadqiqotlari instituti eksperti Jastin Bronk.
Lekin bombardimonçilarning yöqotilişi Rossiyaning yadroviy salohiyatiga jiddiy ta’sir körsatişi dargumon. Çunki Rossiyaning yadroviy kuçlari asosini quruqlikdan va suvosti kemalaridan uçiriladigan raketalar taşkil etadi.
Maskning otasi Moskvada: Ilon xatoga yöl qöydi
«Tsargrad instituti» iştirokida taşkil etilgan «Kelajak forumi 2050»da ma’ruzaçilar qatorida Ilon Maskning otasi Errol Mask ham qatnaşadi. «Izvestiya» gazetasining xabar berişiça, 79 yoşli Mask allaqaçon Rossiya Federatsiyasiga yetib borgan.
«Tramp ğalaba qozonadi, u prezident, u prezident etib saylandi. Demak, bilasizmi, Ilon xato qildi, menimça u çarçadi, stressda. Beş oylik tinimsiz stress», — dedi Errol Mask. Uning sözlariga köra, kiçik Mask Oq uy tufayli posttravmatik stress buzilişiga ega. Şu bilan birga, Errol mojaro tez orada tugaydi, degan fikrni bildirdi.
Errol Mask kelgan forumda «köp qutbli dunyo», «an’anaviy qadriyatlar», sun’iy intellekt va Rossiya kosmosi muhokama qilinişi kutilmoqda.
Isroil havo kuçlari Suriyaga hujum qildi
Isroil havo kuçlari Suriya janubidagi Mazraat Bayt Jin hududiga havo hujumi uyuştirdi. Bu haqda Isroil armiyasi matbuot xizmati bayonotida aytilgan.
Suriya inson huquqlari taşkilotining xabar berişiça, BMT nazorat qiladigan bufer zona yaqinidagi şaharçada Isroil hujumi natijasida bir kişi halok böldi, ikki kişi yaralandi.
Hujum nişoni avtomobil bölgan. Halok bölgan şaxs Hamas a’zosi ekani aytilmoqda, ammo taşkilot hozirça bu borada izoh bergani yöq.
Ma’lumotlarga köra, Isroil joriy yil davomida Suriyada jami 61 marta hujum uyuştirgan — ulardan 51 tasi havo hujumlari, 10 tasi quruqlikdan amalga oşirilgan.
Bu haftaning boşida Suriyadan Isroilga ikki raketa otilgan edi. Bu holat Asad qulaganidan beri birinçi marta sodir bölmoqda. Şundan söng Isroil Suriya janubiga qarşi zarba berdi. Isroil mudofaa vaziri Israyel Kats bu harakat uçun Suriyani «töğridan töğri javobgar» deb atadi.
Suriya taşqi işlar vaziri Asaad al-Şayboniy esa Isroil hujumlarini qoralab, ularni «Suriyaning taraqqiyoti va barqarorligini izdan çiqarişga qaratilgan muvofiqlaştirilgan provokatsiyalar» deb baholadi.
