Uruş tugadi, rahbar bunkerdan çiqdi – hafta dayjesti
|23:43 / 29.06.202519 84311 min
Assalomu alaykum. Bugun 29 iyun, yakşanba. Yozning eng issiq oyi boşlanmoqda. Barçamizga bu oyni blekautlarsiz, kommunal uzilişlarsiz ötkazib olişni tilayman. Ortda qolayotgan haftada Eron va Isroil örtasidagi uruş tugadi. Eron oliy rahbari bunkerdan çiqib, xalqini «AQŞ va Isroil ustidan ğalaba bilan» tabrikladi.
Keyinroq Eron Amerika bilan muzokara ötkazişga, Vaşington esa Eron fuqaroviy yadro dasturiga 30 milliard dollar investitsiya kiritişni öylayotgani haqida xabarlar çiqdi.
Zör a? Siz «Ana, uruş boşlandi, endi falon davlat falon davlatni qirib taşlaydi», deysiz, ertalab uyğonib Telegram-kanallardagi köpi yolğon xabarlarni öqib, kun böyi uruş ta’sirida yurasiz. Bir davlat «qasos bayroğini» kötarib, boşqa davlatga «Endi seni okeaningga kömaman», deydi. Boşqa davlat qiruvçi samolyotlarini duşmani osmonida xuddi varrak uçirgandek uçirib, tonnalab bomba taşlaydi. Bir qaraşda hammasi tuşunarli: duşmanlik avjida, sizning yuragingiz yanada hapqirib uradi. Lekin...
Ajoyib kunlarning birida xuddi şu duşmanlar bir-biri bilan muloqot qilişga, hatto «yadro dasturiga investitsiya kiritişga tayyorligi» ma’lum böladi. Xuddi bu siyosatçilar boşqa dunyoda, biz esa boşqa – parallel dunyoda yaşayotgandekmiz. Bir neça daqiqa vaqtingizni ayamasangiz, dunyoda hafta davomida nimalar bölganini birgalikda yodga olamiz.
Uruş tugadi
Demak, haftaning eng muhim voqeasi Eron – Isroil uruşi tugagani böldi. Qisqaça 12 kun davom etgan uruşda nimalar bölganini eslasak. Demak, uruşni Isroil boşladi. Tel-Aviv Eron yadro quroli yasaşga yaqinlaşdi, degan absurd iddao bilan Eron şaharlarini bombaladi. Hujumning birinçi tölqinida Isroil Eron yadro dasturining muhim odamlari ekani aytiladigan olimlarni öldirdi. Ularning kvartirasi içigaça aniq zarba berdi. Darvoqe, Isroil samolyotlari Eronga zarba berişidan avval Mossad agentlari Eron havo hujumidan mudofaa tizimiga mamlakat içidan turib zarba bergani uçun Eron Isroil samolyotlariga qarşilik qilolmagan.
Keyin Eron Isroil şaharlarini bombalaşni boşladi. «Temir gumbaz» birin-ketin raketalarni ötkazib yubordi, çunki Eron juda köp raketa uçirdi. Şu tariqa ikki davlat 12 kun bir-biriga raketa otdi va... eng oxirida uruşga Amerika degan davlat qöşildi. «B-2» bombardimonçi samolyotlari Amerikadan uçib borib Erondagi uçta yadro obekti, xususan, toğ ostidagi Fordo zavodiga zarba yölladi. Bahaybat «B-2» va boşqa qiruvçi samolyotlar Eron osmonidan uçib ötişida heç qanday qarşilikka uçramagan.
Amerika hujumiga javoban Eron Qatardagi amerikaliklar bazasiga raketa uçirdi. Arab davlati barça raketalar tutib qolinganini xabar qildi. Şu bilan uruş tugadi. Amerika har ikki tomonni bas qilişga çaqirdi. Isroil samolyotlari Trampning postidan keyin navbatdagi zarba uçun uçib ketayotgan joyidan ortga qaytarildi.
Mavzuga oid
Bu uruşda heç kim yutmadi. Isroilda infratuzilma 3 milliard dollardan ortiq zarar körgani aytildi. Eron yadroviy obektlari jiddiy zarar kördi. Isroil va AQŞ samolyotlari Eron osmonida bemalol parvoz qilib operatsiya ötkazganiga qaraganda, Tehron havo mudofaasi bilan boğliq jiddiy muammoga uçragan. Xullas, ikki tomon ham öz fuqarolariga uruşda ğalaba qozondik, deb maqtandi. Lekin uruşda heç kim yutgani yöq.
Rahbar bunkerdan çiqdi
Eron oliy rahbari Ali Xominaiy uruşning oxirgi kunlarida körinmay qolgandi. Umuman, uruş boşlangaç, rahbar faqat ikki marta çiqiş qildi. Darvoqe, Eronda Xominaiyni rahbar deyişadi. Rahbar uruş boşlangaç bunkerda jon saqlagani haqida köplab naşrlar yozdi. Bu orada Xominaiy atrofida miş-mişlar köpaydi. Biroq AQŞ vositaçiligi va bosimidan keyin uruş tugab, Eron lideri yana paydo böldi, keyin barça eronliklarni «Isroil va AQŞ yakson qilingani bilan» tabrikladi.
Donald Tramp tezda Xominaiyning tabrigiga munosabat bildirib, uni ölimdan qutqarib qolganini aytdi. «Men uni dahşatli va şarmandali ölimdan qutqarib qoldim. Bu uçun «rahmat, prezident Tramp», demasa ham mayli», deb yozdi Tramp öz sahifasida.
Şuningdek, Amerika prezidenti uruşdan avval Erondan ba’zi çeklovlarni olib taşlaşni öylagani, lekin bunga javoban ğazabnok bayonotlarni eşitgaç, fikridan qaytganini qöşimça qildi. Aftidan, Reutersʼning Tramp Isroildan Xominaiyni öldirmaslikni söragani haqida xabari rostga öxşaydi...
Eron AQŞ bilan muzokaraga tayyor
Endi haftaning eng qiziq xabariga yetib keldik. Keçagina «AQŞ ustidan ğalaba qozonganini» e’lon qilgan Eron Vaşington bilan muzokaraga tayyor ekan. Bu mening emas, Eron taşqi işlar vaziri Abbos Araqçining gapi. Uning sözlariga köra, muzokara boşlanişi uçun mister Tramp ohangini yumşatişi kerak ekan.
Öz navbatida AQŞ ham Eron bilan yadroviy kelişuv borasida muzokara ötkazmoqçi. Ya’ni Eron yadro dasturidan, uranni boyitiş fikridan qaytib, faqat tinç yadro dasturinigina saqlab qolsa, amerikaliklar Tehronni pulga kömmoqçi. Tramp NATO sammiti vaqtida Eron bilan tez orada muzokara ötkazilişini e’lon qildi.
Avvalroq CNN Tramp ma’muriyati vakillariga tayanib agar Eron uranni boyitişni taqiqlasa, AQŞ mamlakatdagi fuqaroviy yadro dasturlariga 30 milliard dollargaça investitsiya kiritişni öylayotgani haqida yozgandi. Bu hali taklif va örganiş jarayonida. Tramp bu ma’lumotni feyk deb atadi, lekin janob Tramp ikkinçi muddatida doim ham rost gapirmayapti. CNN bilan suhbatlaşgan mulozimning aytişiça, Eron tinç atom dasturi uçun investitsiyani AQŞ kiritmaydi. Mulozim bu arab davlatlaridan birortasi bölişiga işora qilgan.
Tramp NATO sammitiga bordi
Hafta davomida Niderlandiyaning Haaga şahrida NATO sammiti ötkazildi. Bu çinakam muhim voqea böldi, çunki Şimoliy Atlantika alyansining bu galgi yiğilişiga AQŞ prezidenti Tramp, Pentagon rahbari Hegset va davlat kotibi Rubio ham bordi. Avvalgi yiğilişlarga Tramp özi borişi tugul mulozimlarini ham videoformatda qatnaştirayotgandi.
Ikkinçi muddatini boşlagan mister Tramp butun dunyo tartibotini özgartirişga urinib, oçiqçasiga AQŞ ortiq Yevropa davlatlari uçun turib bermaydi, NATOni yopiş kerak, u yerdagilar bizning pulimizni yeb yotibdi, degan mazmunida gapirdi. Lekin orada nimadir özgargan körinadi, Tramp yana NATO sammitiga borib, yana kollektiv mudofaaga sodiqligini aytdi.
Sammitda Rossiya alyansning eng katta duşmani sifatida gapirildi. Tramp Rossiya heç qaçon NATOga hujum qilmasligiga söz berdi. Yiğilişning eng muhim voqeasi esa NATO a’zolari 2035 yilgaça mudofaa xarajatlarini YaIM hajmining 5 foizigaça yetkazişga kelişib olgani böldi. Tramp bu uçun Yevropa davlatlariga ançadan buyon bosim ötkazib kelayotgandi.
Zelenskiy va Tramp uçraşdi
NATO sammiti doirasida Donald Tramp Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy bilan uçraşdi. 50 daqiqa davom etgan uçraşuvda ikki prezident Ukrainadagi uruşni muhokama qilgan. Zelenskiy Patriot komplekslari sotişni söradi. Tramp uçraşuvdan keyin Zelenskiyni ajoyib yugit deb atadi. Uçraşuv davomida ikki prezident biror marta uruşib talaşişmadi, heç kim Zelenskiy kostyum kiymaganini iddao qilmadi. Bilasizmi nega? Çunki uçraşuvda AQŞ prezidenti Jyey Di Vens qatnaşmadi.
Kongo va Ruanda kelişuv imzoladi
AQŞ prezidentlari içida birinçi bölib Eronga hujum qilgan Donald Tramp ikkinçi muddatida özini tinçlikparvar deb atab keladi. Tramp ma’muriyati Rossiya va Ukraina örtasidagi uruşni tugata olmagan bölsa-da, boşqa ikki davlat örtasida sulh imzolanişiga erişdi.
Afrikada nizoli hududlar juda köp. Xususan, Kongo va Ruanda 30 yildan buyon nizo holatida. 27 iyun kuni har ikki davlat taşqi işlar vazirlari Vaşingtonda tinçlik kelişuvi imzoladi. Ular iştirokidagi marosimni Marko Rubio boşqardi. Kelişuvga köra, Ruanda 90 kun içida Kongo şarqidan öz qöşinlarini olib çiqib ketadi.
Tramp Kongo va Ruanda örtasidagi töqnaşuvni eng yomon uruşlardan biri deb atadi. Trampga köra, kelişuv evaziga AQŞ Kongodagi noyob konlardan foydali qazilmalarga haqdor böladi. U kelişuv buzilsa, jiddiy sanksiyalar va boşqa körinişda javob bölişini eslatdi.
Tramp Putin bilan uçraşmoqçi. Yana
AQŞ prezidenti Tramp NATO sammiti doirasida Turkiya prezidenti Erdöğan bilan ham uçraşdi. Bu uçraşuvdan keyin janob Erdöğan navbatdagi marta Tramp Turkiyada Putin bilan uçraşişga tayyorligini aytgandi. Turkiya lideri avval ham bunday çiqiş qilgandi. Öşanda Putin Ukraina bilan muzokarani tiklaşga tayyorligini aytgaç, Zelenskiy Turkiyaga borib Putinni yakkama-yakka uçraşuvda kutişini aytgandi. Lekin janob Putin kutilganidek uçraşuvga bormay, örniga yordamçisi va bir guruh ekspertlarni yuborgandi. Öşanda ham Tramp Putin borsa, Istanbulga men ham boraman, degandi. Köramiz, butun dunyo liderlarining Putinni Istanbulga olib borişga qaratilgan ikkinçi urinişi nima bilan tugarkin.
Pentagon Fordoga zarba videosini körsatdi
AQŞ Erondagi toğ ostida joylaşgan Fordo uranni boyitiş zavodiga zarba berişi amalda Isroil va Eron uruşidagi hal qiluvçi nuqta bölgandi. Bu hujumdan ikki kun ötib Eron Qatardagi Amerika bazasiga zarba yöllab, uruş tugagandi. OAVda AQŞning «B-2» qiruvçilari bilan Fordoga zarba yöllagani amalda Eron yadro dasturiga zarar yetkazmagani haqida xabarlar çiqqandi. Şu bois Pentagon butun boşli matbuot anjumani ötkazib, Fordoga berilgan zarba yozib olingan barça kadrlarni körsatdi. Donald Tramp Situation Roomʼda turib operatsiyani qanday kuzatgan bölsa, amalda jurnalistlarga ham xuddi şunday imkoniyat yaratildi. Körsatilgan kadrlar bombardimonçi samolyotdan, qiruvçi samolyotlardan, ba’zi kadrlarga qaraganda hatto obektdagi xavfsizlik kameralaridan ham yozib olingan.
Pentagon körsatgan videoda toğ ostidagi binoning bunkerga öxşagan eşigidan raketa taşlangaç olov burqib çiqqani körinadi. Operatsiyani boşqarişda iştirok etgan harbiyning aytişiça, zarba amalga oşirilgan tunda zavod atrofi xuddi kunduz kuniday yorişib ketgan.
Ana şunaqa gaplar. Bizda hozirça şular. Bu sizlarga yetkazmoqçi bölgan xabarlarimizning oxirgisi edi. Haftalik dayjest körsatuvi bilan keyingi yakşanbada körişgunça. Umid qilamiz, keyingi haftada xabarlarimiz uruş haqida emas, ilm-fan, ijtimoiy hayot va kommunal yangiliklar haqida böladi. Içida uruş haqida gap yöqligi uçun video köp körilmasa ham mayli.
Ötkir Jalolxonov tayyorladi.
Tasvirçi va montaj ustasi – Faxriddin Hotamov.
