Kim Çen In «aqlga siğmas hodisa»ga guvoh böldi: uning yangi esminetsi suvga tuşiriş çoğida ağdarilib ketdi

Esminets bilan röy bergan muvaffaqiyatsizlik bu taxlit tan olinişi Kim Çen In uçun harbiy-dengiz kuçlarini rivojlantiriş qançalik muhimligini yana bir bor qayd etadi, deb hisoblaydi WSJ. Şimoliy Koreya özini yadroviy derjava deb e’lon qildi, ammo uning raketalari asosan quruqlikda joylaştirilgan, ularni aniqlaş esa oson. Asosan SSSR davriga mansub 70 ta suv osti kemasi va 420 ta jangovar kemadan iborat KXDR harbiy-dengiz kuçlari zamondan ortda qolgan hisoblanadi. Dengiz flotini modernizatsiya qiliş Kimga dengizda AQŞ va Janubiy Koreyaga tahdid soliş va «ikkinçi zarba», ya’ni duşman birinçi zarba bergan taqdirda kafolatlangan javob yadroviy hujumni amalga oşiriş imkonini bergan bölardi.

Şuning uçun ham KXDR yetakçisi harbiy kemalar yasalişi haqida qayğurmoqda. Aprel oyi oxirida u Nampo şahridagi kemasozlik korxonasida qurilgan birinçi «Çxve Xyon» sinfidagi esminetsning suvga tuşişini kuzatgandi. Harbiy tahlilçilarga köra, öşa kema Rossiya havo hujumidan mudofaa tizimi bilan jihozlangan. Janubiy Koreya armiyasi vakillarining fikriça, Rossiya kemani işlab çiqişda yordam körsatgan. Rossiya Ukrainaga bostirib kirganidan keyin Pxenyan Moskvaga öq-dorilar va askarlar bilan yordam berib kelmoqda – va bunga javoban harbiy texnologiyalar böyiça yordam olgani taxmin qilinmoqda.

KXDR suv usti kemalaridan taşqari özining birinçi atom suv osti kemasini qurmoqda.

Katta ehtimol bilan, esminets riskli tuşirişdagi notöğri hisob-kitob tufayli ağdarilgan

KXDR Markaziy telegraf agentligi xabariga köra, ikkinçi «Çxve Xyon» esminetsini suvga tuşiriş çoğidagi avariya «ehtiyotsiz buyruq va boşqaruvdagi ehtiyotsizlik tufayli» sodir bölgan. WSJ bilan suhbatlaşgan harbiy-dengiz ekspertlari fikriça, muhandislar kemaning oğirlik markazini hisoblaşda xatoga yöl qöyişgan. Bu xato uçun bir vaqtning özida bir neçta asos bölişi mumkin.

Birinçidan, sönggi ön yilliklarda Çxonjin verfi katta kemalarni suvga tuşirmagan. Keksa muhandislar nafaqaga çiqqan, yoşlarda esa bunday murakkab iş uçun yetarli tajriba yöq, deydi Radio Free Asia bilan suhbatlaşgan Hamgyon-Pukto provinsiyasi aholisi vakili.

Ikkinçidan, yon tomondan suvga tuşiş ança ommabop usul – suzuvçi dokdan tuşişga nisbatan xavfsizroq (garçi kamroq xarajatli) muqobil hisoblanadi. Hamma gap şundaki, hatto yon tomondan muvaffaqiyatli tuşganda ham kema qattiq çayqaladi. Tanker va quruq yuk taşuvçilarni muvozanatda uşlaş osonroq, çunki ularning tubi tekis. Harbiy kemalar V-simon tubga ega; u tufayli ular katta tezlikni rivojlantirişi mumkin böladi, ammo bu suvga tuşganda barqarorlikni ta’minlamaydi.

Uçinçidan, Şimoliy Koreya harbiylari kemani qurol-yaroğ bilan haddan taşqari töldirib yuborgan körinadi. Janubiy Koreya harbiy-dengiz kuçlarining iste’fodagi kapitani va Koreya harbiy tadqiqotlar instituti katta ilmiy xodimi Yun Sok-junning WSJ bilan suhbatda ma’lum qilişiça, esminetsga 70 ga yaqin qurol-yaroğ tizimi örnatilgan – Janubiy Koreya, AQŞ va boşqa davlatlar esa odatda öz harbiy kemalarini suvga tuşirgandan keyin töliq jihozlaş uçun yillar sarflaydi.

Törtinçidan, şoşiliş. Birinçi «Çxve Xyon» esminetsi taxminan 400 kun içida qurilgan. Ikkinçisining quriliş muddati bundan uzoq bölmasa kerak. Taqqoslaş uçun, Yaponiyada esminetsni quriş uçun taxminan uç yil, Ğarb davlatlarida esa undan ham köproq vaqt kerak böladi. «Bu kemani qisqa vaqt içida suvga tuşiriş zarurati tufayli texnik bilimlar yetişmasligi va bosimning kombinatsiyasidir», – deb hisoblaydi JAR harbiy-dengiz kuçlarining sobiq kapitani va BMTning KXDRga qarşi sanksiyalar böyiça tarqatib yuborilgan ekspertlar guruhi a’zosi Nil Uots.

Kemasozlik zavodida kemani 10 kunda kötarişga va’da berişgan. Buning uçun havo şarlaridan foydalanişlari mumkin

Esminets hali ham suvga tuşirişga uriniş amalga oşirilgan joyda yotibdi. Sun’iy yöldoşdan olingan suratlarda uning usti kök brezent bilan yopilganini köriş mumkin. Kim Çen In kema halokati «bir zumda davlat qadr-qimmatini obrösizlantirgani»ni aytdi va esminetsni tiklaşni «siyosiy masala» deb atadi.

Çxonjin kemasozlik zavodi 23 may kuni dastlabki ma’lumotlarga qarama-qarşi ölaroq, halokat çoğida kema tubiga zarar yetmaganini ma’lum qildi. Verf rahbariyatining baholaşiça, uni tik holatga keltiriş uçun 10 kun kerak böladi. Bu muddat tugaşiga ikki kundan kamroq vaqt qoldi.

«Kemasozlik zavodida bunday kattalikdagi kemani kötara oladigan katta kranlar yöq», – deya qöllarini yoyadi Radio Free Asia manbasi. Uning sözlariga köra, suzuvçi kranlardan foydalaniş mumkin edi, biroq kema ağdarilgan dok tor va töğridan töğri dengizga boğlanmagan, bu esa suzuvçi kranlarni yetkazib berişni qiyinlaştiradi.

Vaşingtondagi Harbiy-dengiz tadqiqotlari markazi tasvir tahlilçisi Dekker Eveletning fikriça, şimoliy koreyalik mutaxassislar esminetsni kötariş uçun aerostatlardan foydalanişga qaror qilişgan. Janubiy Koreya harbiylari sun’iy yöldoşdan olingan suratlarga köra, töntarilgan kemaga havo şarlariga öxşaş jismlar örnatilganini tasdiqladi. «Şimoliy Koreya öz esminetsini Pixar’ning „Yuqoriga“ xitidan ilhomlangan usullar bilan kötarişga urinayotganga öxşaydi», – deb hazillaşdi Evelet.