Reklama

Jahon21:13 / 07.08.202511 83012 daqiqalik öqiş

Kursk oblastiga bosqinning bir yilligi. Bu amaliyot özini qançalik oqladi?

21:13 / 07.08.202511 83012 min

Bu amaliyot Ukraina qurolli kuçlarida katta yöqotişlarga olib keldi. U uruş taqdirini hal qilişi mumkinmidi? Yoki ukrain armiyasining mağlubiyati muqarrarmidi?

Roppa-rosa bir yil muqaddam, 2024 yil 6 avgustida Ukraina qöşini Kursk oblasti çegarasini kesib ötgan va uruşning eng qaqşatqiç janglaridan birini boşlagandi, bu yetti oydan oşiq vaqt davom etdi. Ukraina qurolli kuçlarining katta şov-şuv kötargan taktik muvaffaqiyati yakunda baribir mağlubiyat bilan yakunlandi, bu esa Ukraina armiyasi uçun uzoq muddatli salbiy oqibatlarga olib keldi. Qisman bunday yakun avvalboşdanoq ma’lum edi: Kursk oblastidagi operatsiyaning siyosiy va strategik maqsadlari sodda bölib çiqdi, ehtimoliy minuslar esa rejalaştiriş bosqiçidayoq plyuslardan ustun keldi. Operatsiya boşlanganidan keyingi operativ xatolar ham ta’sir körsatdi, buning natijasida Ukraina qurolli kuçlari özlari uçun qulay şaroitlarda jang qila olmadi va Kursk oblastidagi platsdarmni işonçli himoya qila olmadi.

Oqibatda har ikki tomon ham katta talafot kördi. Bu ayniqsa Ukraina qurolli quçlari uçun kritik darajada böldi (şaxsiy tarkib va oğir qurollar tanqisligini hisobga olgan holda). Katta ehtimol bilan, Kursk oblastiga bostirib kiriş orqali Ukraina qömondonligi Donbass uçun jangda Rossiyaning yirik zaxiralaridan foydalanişning oldini olişga muvaffaq bölgan. Ammo bu ança qimmatga tuşdi.

Ukrainaning Sudjadagi hujumidan maqsad nima edi? Ukraina armiyasi Kursk oblastida nimalarga erişdi?

Kursk oblastiga bosqinning haqiqiy maqsadlarini tuşuniş uçun front 2024 yil yozida mavjud bölgan operativ va strategik vaziyatni eslaş kerak.

Ukraina qurolli kuçlarining 2023 yil yozi va kuzida Zaporijjya oblastida, Baxmut yaqinida va Dniprning söl sohilidagi platsdarmda muvaffaqiyatsiz keçgan qarşi hujumlaridan söng, Ukraina qömondonligi bu amaliyotlarda iştirok etgan kuçlarning bir qismini zaxiraga oldi.
2023 yil oktyabr oyi boşida Rossiya qurolli kuçlari muvaffaqiyatli yollaş kampaniyasidan keyin yuzaga kelgan son ustunligidan foydalanişga qaror qildi. RF armiyasi bilan şartnoma tuzgan köngillilar hisobidan yangi tuzilgan birlaşmalar frontning nisbatan tinç uçastkalariga yuborildi. Safarbarlik va şartnoma asosida xizmat qiluvçilarni yollaş orqali qöşimça kuçga ega bölgan tajribali qöşinlar esa Donbassning markaziy qismida töplandi.
2023 yil oktyabridan 2024 yil fevraliga qadar Avdiyivka uçun qaqşatqiç janglar bölib ötadi. Ukraina qömondonligi zaxiradagi kuçlarning bir qismini şahar himoyasi uçun olib keladi, ammo front çiziğini uşlab qololmaydi. Bahorga kelib Avdiyivkadan ğarbda front çiziği barqarorlaşgandek körinayotgandi; janglarda qatnaşgan ukrain brigadalarining bir qismi yana frontortiga olib ketiladi.

Mavzuga oid

Rossiyadagi vahima kötarişga moyil bölgan Z-kanallar darhol Ukraina qurolli kuçlarining maqsadi – Ukraina hududida RF qurolli kuçlari tomonidan egallab olingan Zaporijjya AES bilan almaşiş uçun Kursk AESni qölga kiritiş ekanini taxmin qilişdi. Lekin voqealar rivojining ehtimoliy ssenariylarida bunday maqsadga erişib bölmasdi – buning uçun faqat Rossiya armiyasi boşqaruvi butunlay barbod bölişi talab etilardi. Ukraina qurolli kuçlarining hujum şakli (Rilsk – Lgov trassasiga çiqişga qattiq harakat qilingandi) şuni körsatdiki, Ukraina qömondonligi çindan ham bunday ambitsiyali rejani real deb hisoblagan. Ammo RF qurolli kuçlari boşqaruvida inqiroz yuzaga kelmadi.
Prezident Volodimir Zelenskiy bir neça bor Kursk oblastining bir qismini işğol etişdan maqsad – bu hududni keyinroq Ukrainaning Rossiya egallab turgan muayyan hududiga almaşiş ekani haqida gapirdi. Ammo Ukraina qurolli kuçlari hujumi boşlangan kunlardayoq Kreml heç narsani almaşmoqçi emasligi kundek ravşan edi. Ukraina armiyasi Sudja uçun jangda mağlub bölib, RF qurolli kuçlari Sumi oblastiga bostirib kirgaç, bunday variant öz dolzarbligini yöqotdi.
Ukraina rahbariyatining rasmiy bayonotlariga köra, ular Rossiya Donbassning markaziy va janubiy qismlariga hujum qilayotgan guruhlardagi qöşinlarning bir qismi Kursk oblastiga olib ötilişini kutişgan. Agar çindan ham şu maqsad közlangan bölsa, bu juda soddalik edi. Gap şundaki, öşa paytga kelib Rossiya qurolli kuçlari Donetsk oblastidagi janglarda iştirok etmayotgan katta zaxiralarga ega edi. Sudjani qaytarib oliş uçun yuriş boşlagan guruhning asosi aynan şu kuçlardan taşkil topdi. Rossiya qömondonligi Donetskdan Kursk oblastiga avvaliga 155-dengiz piyodalari brigadasini (bu brigada Ukrainaning Sudjaga hujumi boşlanişidan oldinroq Vuhledar yaqinidagi pozitsiyalardan Donbassdagi frontortiga olib ketilgandi), keyin esa 106-havo-desant diviziyasini yubordi. Kursk oblastiga «Dnepr» guruhidan va Xarkiv yaqinidan ham boşqa kuçlar taşlandi.
Rossiya qurolli kuçlari qömondonligi bu qöşinlardan boşqa hujum uçun foydalanişni rejalaştirgan, yakunda bu amalga oşmay qolgan bölişi mumkin. Biroq, Ukraina qurolli kuçlari ham Kursk oblastidagi samarasiz hujumlar uçun bir vaqtning özida bir neça yönalişni zaiflaştirdi. Natijada ular na Rossiya hududidagi platsdarmni saqlab qola oldi, na RF qurolli kuçlarining Ukrainadagi hujumini sekinlaştira oldi. Kursk oblastida hujum olib boriş uçun Ukraina qömondonligi jami 15 ga yaqin brigadadan iborat guruhni töpladi, ular orasida eng jangovar bölinmalar ham bor edi. E’tiborli tomoni, Abrams tanklari va Bradley piyoda jangovar maşinalari bilan jihozlangan 47-mexanizatsiyalaşgan brigada Pokrovsk janubidagi front çiziğidan Sudjaga yuborilgan.
Rossiyaning Donbass janubidagi hujumi hal qiluvçi pallaga kirganida Ukraina qurolli kuçlari qömondonligida zaxiralar qolmagandi. Natijada Ukraina tomoni Vuhledar, Kuraxovo hamda Velika Novosilka kabi qal’alarini yöqotdi. Şuningdek, Donetskning ğarbiy çekkalari va önlab aholi punktlari joylaşgan Pokrovsk – Velikiy Novosilka örtasidagi keng hududni ham.
Rossiya qöşinlari yordamçi yönalişlarda ham oldinga siljidi. Ular Pokrovskning ğarbiy çekkalariga va Dnipropetrovsk oblasti çegarasiga çiqdi; Kupyansk yaqinida Oskol daryosini keçib ötişdi; Donetsk şimolidagi muhim ahamiyatga ega Toretsk va Çasiv Yar şaharlarining bir qismini egalladi.
Ammo Kursk oblastida ham Ukraina qurolli kuçlarining muvaffaqiyatlari vaqtinçalik bölib çiqdi. Ukraina armiyasi hujumning dastlabki ikki oyida öz qanotlarini xavfsizlantira olmadi, katta ehtimol bilan, qömondonlik Rossiya hududiga imkon qadar içkariga yorib kirişni közlagandi. Ukraina qurolli kuçlari platsdarmning ğarbidagi Korenevo rayoni markazini egallay olmadi va şarqdagi Belaya posyolkasiga yaqinlaşa olmadi. Natijada, ular nazoratidagi butun hudud ikki tomondan qisib qöyildi: ğarbda RF qurolli kuçlari kuzda Snagost daryosiga, şarqda – Psel daryosi böyidagi Sudjaning janubiy çekkalariga yorib kirdi. RF qurolli kuçlari Sudja - Sumi yölidan yetti kilometr ğarbda joylaşgan Sverdlikovo qişloğini egallaganidan söng, Kursk oblastidagi ukrain guruhi taqdiri hal böldi. Rossiya armiyasi bu yönalişda «Rubikon» uçuvçisiz uçiş apparatlarining kuçli bölinmasini (Ukraina qurolli kuçlari uçuvçisiz kuçlari brigadalarining muqobili) jangga kiritdi. Şundan söng Ukraina qöşinlariga Sudja - Sumi yöli orqali ta’minot yetkazib beriş imkonsi
Ukraina qurolli kuçlari yetti oy davomida Rossiyaning yirik kuçlarini Kursk oblastidagi platsdarm atrofida uşlab turdi. Lekin özlari ham Sudja ostonasida eng jangovar brigadalarni işga solişga majbur böldi. Holbuki, bu kuçlardan samaraliroq foydalaniş mumkin edi. Masalan, ular 2024 yil kuzida Rossiya qarşi hujumi boşlanganidan söng darhol platsdarmni tark etişganida.
Rossiyaning Donbassdagi hujumi davom etmoqda. Hududning janubiy qismi va Ukraina qurolli kuçlarining «qal’alari» egallandi. Endi RF qurolli kuçlari şimoldagi Kramatorsk – Slovyansk aglomeratsiyasini egallaşga harakat qilmoqda. Taşabbus Rossiya qöşinlarida, Ukraina qurolli kuçlari uni yana bir bor qölga olişga harakat qilişi kerak. Aks holda, Rossiya armiyasining son jihatdan ustunligi şaroitida Ukrainani mağlubiyat kutmoqda.