27 yilga qamalgan sobiq prezident, Kirkning qotilini qidirayotgan FQB, Isroil bilan savdoni töxtatişga çaqirgan Yevroittifoq – kun dayjesti
|20:53 / 12.09.20254 368
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqea va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomada taniştiramiz.
Isroil baland binolarni portlatişda davom etmoqçi
Isroil armiyasi payşanba kuni Ğazo şahridagi baland turar joy binolarini buzişni davom ettirişini va bu butun şaharni egallaşga qaratilgan hujumning bir qismi ekanini bildirdi.
IDFʼga köra, bu binolar Isroil «qöşinlariga bevosita tahdid soladi». Ammo mahalliy aholi, huquq taşkilotlari va HAMAS bu da’volarni rad etib, minoralar oddiy fuqaro yaşaydigan binolar ekanini bildirişdi.
Çorşanba kuni isroillik qöşinlar yuzlab odam yaşagan va köçirilganlar lageri yonida joylaşgan «Tiba 2» minorasini yer bilan yakson qildi. Zarba oqibatida ikki falastinlik halok böldi, bir neça kişi yaralandi, minglab odamlar esa boşpanasiz qoldi.
Baland binolarni tizimli ravişda buziş usuli – aholining janubga qarab majburan köçirilişini tezlaştiriş, şaharni böşatiş rejasining bir qismi bölişi mumkin.
Ğazo hukumati matbuot idorasining seşanba kungi bayonotiga köra, doimiy bombardimon va köp marotaba berilgan evakuatsiya buyruqlariga qaramay, Ğazo şahrida 1,2 milliondan ortiq falastinlik hanuz qolmoqda.
Isroil armiyasining Ğazo sektorida olib borayotgan amaliyoti natijasida 2023 yil oktyabrdan beri kamida 64 700 falastinlik halok bölgan. Hodisalar genotsid körinişida baholanmoqda. Harbiy yuriş anklavni vayron qilgan, u hozir oçarçilik tahdidi ostida qolmoqda.
Çarlining ölimi: FQB ma’lumot uçun 100 ming dollar mukofot e’lon qildi
AQŞ tergovçilari konservativ faol Çarli Kirkning öldirilişi bilan boğliq «qiziqiş uyğotuvçi şaxs»ning suratlari va videosini e’lon qildi. Reutersʼning yozişiça, politsiya siyosiy tus olgan uşbu qotillikda qöllangan deb hisoblanayotgan miltiqni ham topgan.
Tergovçilar hali rasmiy ravişda motiv haqida gapirmagan, biroq Tramp jurnalistlarga qotilning niyati borasida özida ma’lumot borligini aytdi. «Bu haqda keyinroq sizlarga aytamiz», dedi u, huquqni muhofaza qiluvçi idoralar tergovda «katta yutuqlarga» erişayotganini qöşimça qildi.
FQB va ştat rasmiylarining ma’lum qilişiça, qotil tadbir boşlanişidan bir neça daqiqa oldin kampusga kelgan. Kuzatuv kameralaridagi videolarda bir kişi zinadan çiqib tomga kötarilgani va u yerdan öq uzgani köringan.
Mavzuga oid
10 min
FQB qotilni qölga olişga olib keladigan ma’lumot uçun 100 ming dollar mukofot e’lon qildi va kuzatuv kameralaridan olingan «qiziqiş uyğotuvçi şaxs»ning xiraroq suratlarini tarqatdi. Yuta rasmiylari e’lon qilgan keyingi suratlarda esa yigit aniqroq tasvirlangan.
Rasmiylarning aytişiça, tarqatilgan videoda öq uzilgan tomdan tuşib kelayotgan odam körinadi. U binoda kaft izi va boşqa DNK izlarini qoldirgan. Videoda, şuningdek, uning köçani kesib ötib, kampus yaqinidagi örmonzor tomonga ketayotgani va öşa joyda «yuqori quvvatli, boltli» miltiq topilgani körsatilgan.
Gumonlanuvçi hali jamoatçilikka rasman tanitilmadi. Yuta gubernatori Spenser Koks uni qölga olişda jamoatçilikdan yordam söradi.
AQŞ prezidenti Donald Trampning yaqin ittifoqçisi, 31 yoşli yozuvçi Kirk Respublikaçilar partiyasining yoş saylovçilar orasidagi qöllab-quvvatlaşini kuçaytirişda yordam bergandi. U çorşanba kuni Yuta ştatidagi universitetda nutq sözlayotganda böyniga bir marta otilgan öqdan halok böldi. Tramp bu voqeani «vahşiyona suiqasd» deb atadi.
Tramp Hindiston va Xitoyga 100 foizgaça bojlar kiritişni taklif qildi
AQŞ prezidenti Donald Tramp 100 foizgaça bölgan majburiyatlarni taklif qildi, ammo Yevropa Ittifoqidan kelişilgan harakatni kutmoqda.
AFP agentligining muzokaralardan xabardor bölgan amerikalik mulozimga tayanib yozişiça, Yevropa Ittifoqi ham xuddi şunday çoralar körsa, Qöşma Ştatlar Rossiya neftini sotib oluvçi mamlakatlarga bojlarni kengaytirişga tayyorligini ma’lum qildi.
AQŞ va Yevropa Ittifoqi muzokaralariga qöşilgan prezident Donald Tramp Rossiya nefti xaridorlari, jumladan, Xitoy va Hindiston uçun 50 foizdan 100 foizgaça boj kiritişni taklif qildi. «Rossiya uruş maşinasi uçun pul manbai Xitoy va Hindistonning neft sotib olişidir. Agar siz bu manbani kesmasangiz, uruş maşinasini töxtata olmaysiz», deb ta’kidladi rasmiy. Muhokamada AQŞ moliya vaziri Skott Bessent, savdo vakolatxonasi va Davlat departamenti vakillari iştirok etdi.
AQŞ rasmiysining sözlariga köra, Tramp «harakat qilişga tayyor», biroq Yevropa Ittifoqi Vaşington bilan birgalikda harakat qilişi zarur, deb hisoblaydi. Ikkinçi manba 85 senator tomonidan qöllab-quvvatlangan qonun loyihasini eslatib ötdi, u prezidentga Rossiya bilan savdo qiluvçi mamlakatlarga ikkilamçi tariflar joriy etiş imkonini beradi. Biroq uning qöşimça qilişiça, Yevroparlamentda bunday qadamni qöllab-quvvatlaş uçun «siyosiy iroda» bor yoki yöqligi savol ostida qolmoqda.
Polşa çegarasiga 40 ming askar joylaştiradi
Polşa «Ğarb-2025» Rossiya-Belarus harbiy maşğulotlari tufayli Belarus bilan çegaraga 40 ming nafar harbiy xizmatçisini joylaştiradi. Bu haqda Polşa mudofaa vazirining örinbosari Sezariy Tomçik ma’lum qildi.
«Ğarb-2025» – hujum qiliş maşğuloti. Şu bois Polşa armiyasi bunga tayyorlandi. Yaqin kunlarda çegaramizda 40 ming nafar harbiy böladi», - dedi Tomçik.
Uning sözlariga köra, Polşa «Ğarb-2025» maşğulotlariga javoban bir neça oy tayyorgarlik körgan.
«Polşa armiyasi «Ğarb-2025«ga munosib javob qaytariş uçun 30 mingdan ortiq polşalik harbiylar hamda NATO harbiylari iştirokida maşğulotlar ötkazdi», - dedi Tomçik.
Avvalroq Polşa boş vaziri Donald Tusk 12-16 sentabr kunlari Belarus hududida bölib ötadigan «Ğarb-2025» Rossiya-Belarus harbiy maşğulotlari tufayli çegara yopilayotganini aytgandi.
Bir neça kun oldin Polşa NATO tarixida ilk bor Rossiyaning uçuvçisiz uçoqlarini öz hududida yöq qilganini e’lon qilgandi. Rasmiy Bryussel buni Yevropa osmoniga ataydan qilingan va uruş boşlanganidan beri eng jiddiy hujum, deb atamoqda.
Yevroittifoq–Isroil erkin savdosini töxtatişga çaqiriqlar
Isroil hukumatini eng keskin tanqid qilgan çiqişida fon der Lyayyen Ğarbiy Sohilni ikkiga böluvçi noqonuniy posyolka quriş rejalarini «ikki davlat yeçimini izdan çiqarişga qaratilgan oçiq uriniş» deb atadi.
Fon der Lyayyen Yevropaning Ğazoga javob bera olmaganini oğriqli deb ta’riflab, Yevroittifoq ijroiya organi Isroilga ikki tomonlama yordamni töxtatişini e’lon qildi. Bunda faqat fuqarolik jamiyati guruhlari va Xolokost yodgorlik markazi yordam olişda davom etadi. Komissiya şuningdek, Yevroittifoq-Isroil assotsiatsiya kelişuvining savdo qismlarini töxtatiş böyiça takliflar kiritadi va Ğarbiy Sohildagi isroillik ekstremist vazirlar, zöravonlik sodir qilganlarga qarşi sanksiyalar loyihasini işlab çiqadi.
Ammo Yevroittifoq bu borada bölingan va Isroil bilan erkin savdoni töxtatiş uçun zarur köpçilikning qöllovini topişi noma’lum. Hattoki, ittifoqda Isroilga qarşi kamroq ambitsiyali çoralar ham hozirça tösib qöyilgan.
Yevroittifoq — Isroilning eng yirik savdo hamkori, örtada yiliga 68 milliard yevrolik tovar va xizmatlar almaşinuvi bor. Bu Isroil global tovar savdosida juda katta 32 foiz, lekin YeIning umumiy savdosida Isroil uluşi atigi 0,8 foiz. Şu bois tanqidçilar uzoq vaqtdan beri Yevropani özini iqtisodiy bosim kuçidan foydalanişga çaqirib kelişmoqda.
Braziliyaning sobiq prezidenti 27 yilga qamaldi
Braziliyaning sobiq prezidenti Jair Bolsonaro payşanba kuni 2022 yilgi saylovda mağlub bölgaç hokimiyatda qoliş uçun davlat töntarişi uyuştirişda aybdor deb topilib, 27 yil 3 oylik qamoq jazosiga hukm qilindi.
Braziliya Oliy sudining beş nafar sudyasidan iborat hay’ati 70 yoşli Bolsonaroni aybdor deb topib, jazoga ham bir ovozdan kelişdi. Bu uni mamlakat tarixida demokratiyaga hujum qilgani uçun sudlangan ilk sobiq prezidentga aylantirdi.
«Bu jinoyat işi deyarli Braziliyaning ötmişi, buguni va kelajagi uçraşuvi», dedi sudya Karmen Lusiya, mamlakat tarixidagi harbiy töntarişlar va demokratiyani ağdarişga bölgan urinişlarga işora qilib.
Beş sudyadan tört nafari sobiq prezidentni qurollangan jinoiy taşkilotda iştirok etiş, demokratiyani zöravonlik bilan bekor qilişga uriniş, davlat töntarişini uyuştiriş, davlat mulki va madaniy meros obektlariga zarar yetkazişda aybdor deb topdi.
Reutersʼning yozişiça, bu hukm Bolsonaro bilan yaqin ittifoqçi bölgan AQŞ prezidenti Donald Trampning ham jahlini çiqardi. Tramp işni «ovçilik» deb atab, Braziliyaga tariflarni oşiriş, hukm çiqargan sudyaga qarşi sanksiyalar joriy qiliş va Oliy sud sudyalarining aksariyatiga vizalarni bekor qiliş bilan javob qaytardi. Payşanba kuni hukm haqida söralganda, Tramp hukmni «dahşatli narsa» deb atadi va «bu Braziliya uçun juda yomon» deya qöşimça qildi.
Braziliya Taşqi işlar vazirligi mamlakat demokratiyasi AQŞ tomonidan qörqitilmasligini bildirdi.
Sud Bolsonaroning yetti nafar ittifoqçisini, jumladan, beş nafar harbiy ofitserni ham aybdor deb topdi. Bolsonaroni himoya qiluvçi advokatlar hukmni «haddan taşqari oğir» deb atab, apellyatsiya kiritişini bildirdi.
