“Soxta cho‘ntaklar”: moda, tarixi va qulaylik

“Soxta choʻntaklar”: moda, tarixi va ayollar qulayligi

Ayollar kiyimidagi choʻntaklar koʻpincha shunchaki dekorativ element sifatida qoladi: telefon yoki hamyon sigʻmaydi, hatto qoʻlni ham solib boʻlmaydi. “Choʻntak boʻlsin, lekin ishlatilmasin” degan modaga aylangan bu holat nafaqat dizaynerlik quvvati, balki tarixiy, ijtimoiy va iqtisodiy jarayonlar natijasidir.

Choʻntaklar tarixiga nuqtai nazar

17-18 asrlarda ayollar bogʻlangan choʻntaklar (tie‑on pockets) ishlatishgan. Ular libos ostiga bogʻlanib, belga yoki qoʻltiqqa osilgan boʻlgan. Ushbu choʻntaklarga ayollar kunlik buyumlarini (kalit, pul, ehtiyot qismlar) solib yurishgan.
18 asr oxiri va 19 asr boshlarida moda liboslari torayib, qomat shakllari oʻzgarib borgach, qomat bilan ishlash (slim silhouette) tarafdorlari ortdi. Shu sababli choʻntaklar olib yurish qiyinlashdi, bogʻlangan choʻntaklar yoʻqoldi yoki tashqaridan koʻrinmaydigan shakldan chiqa boshladi.

1790-yillarda “reticule” deb atalgan, qoʻlga osiladigan xaltachalar paydo boʻldi. Ayollar oʻz buyumlarini libos ostidagi choʻntaksiz holatlarda ushbu xalta orqali olib yurishlari kerak boʻldi.

20-asrda ayollarning ishchi rolga kirishi, feminist harakatlar choʻntak talabini kuchaytirdi. Masalan, Coco Chanel kabi dizaynerlar kiyimlarni nafaqat nafis, balki qulay qilishga intilgan, choʻntakli kurtkalar va kostyumlar yaratgan.

Dizaynerlar nima deydi?

Choʻntaklar faol ishlatilmasa ham, ular moda va brend tarafidan muhim. Masalan, Silhouette va chiroy uchun. Tor kiyim, slim proflar, qomatga yopishuvchi liboslar choʻntakli boʻlmasa, shakli chiroyliroq koʻrinadi. Libosning ayrim qismlarida bukilmalar qomatning kamchiliklarini yopadi. Shu sabab “soxta choʻntak” yoki kichik, chiroyga mos choʻntaklar tanlanadi.

Choʻntaksiz libos - kamroq material, kamroq tikuvchilik xizmati, arzonroq ishlab chiqarish demak. Koʻplab kiyim narxi va brend identifikatori chiroyga bogʻliq boʻlgani uchun dekorativ elementlar yetarli, lekin qulaylik ikkinchi oʻrinda boʻladi.
Ayollar kiyimidagi naqshlar, dizaynning nafisligi, dekoratsion elementlar koʻproq qadrlanadi deb hisoblangan. Kiyimda qulaylik emas, balki goʻzallik, estetik koʻrinish, zamonaviylik kabi jihatlar koʻproq urgʻu olgan.

Shuningdek, “sumka bilan yurish” qadriyatlari ham shakllangan - ayol uchun sumka olib yurish odatiy holga aylangan.
Bugungi kunda soxta yoki ishlatilmaydigan choʻntak tendensiyalari tanqid ostida qolmoqda va baʼzi brendlar ham pragmatik elementlarga qayta eʼtibor bera boshladi:

Baʼzi dizaynerlar keng, chuqur choʻntaklarni kiyimga qoʻshmoqda - ayniqsa palto, kurtka, sport liboslari va koʻylaklar va shimlarda.
Foydalanuvchilarning ovozi va ijtimoiy tarmoqlarda “ditch the fake pocket” kabi harakatlar moda sanoatini qulaylik va quloqlik tarafida harakatlantirmoqda.
Surat arxivlari va muzeylarda tarixiy kiyimlar koʻrgazmalari orqali ayollar choʻntaklarining aslida qulay boʻlgan paytlari esga olinmoqda, moda dizaynerlari ham ushbu tarixiy namunalarni ilhom manbai sifatida qoʻllamoqda.

Choʻntaklar bilan bogʻliq qiziq maʼlumotlar:
Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqotlar, ayollarga moʻljallangan shimlarda choʻntaklar erkaklarnikidan ancha kichik ekanini koʻrsatdi:
       “The Pudding” nomli tashkilot 80 juft jins shimining old choʻntaklarini oʻlchab chiqdi va aniqlanishicha, ayollar jinslaridagi choʻntaklar 48 % qisqaroq va 6.5 % torroq ekan.
      Shuningdek, ayollar choʻntaklarining aksariyatida iPhone X yoki Samsung Galaxy kabi zamonaviy telefonlar sigʻmaydi.
    Baʼzi choʻntaklar tashqaridan koʻrinadi, lekin ichida hech qanday joy yoʻq - yaʼni “soxta choʻntak” boʻladi.