BMTning 80-sessiyasi Falastin borasidagi tarixiy burilish bilan yodda qoladigan bo‘ldi: G‘arbning katta davlatlari Falastinni tan olish “paradi”ni o‘tkazdi. Fransiya, Birlashgan Qirollik, Kanada, Avstraliya, Belgiya, Portugaliya va yana bir qancha davlatlar endi rasman nafaqat Isroilni, balki Falastinni ham mustaqil davlat deb hisoblaydi.
Bu davlatlar shu paytga qadar buning uchun Isroilning “roziligi”ni kutardi. Lekin bu safar Isroilning “roziligi”siz qaror qabul qilishdi.
Davlatni tan olish – orqaga qaytmaydigan diplomatik va huquqiy qadam. Ertaga, fikr o‘zgarib qolib, “biz tan olishdan voz kechamiz” deyish mumkin emas. Diplomatik aloqalarni uzish mumkin, unda ham keskin vaziyat yuz bersa. Lekin tan olish borasidagi pozitsiyadan ortga chekinib bo‘lmaydi.
Britaniya – Isroilni yaratish g‘oyasini o‘rtaga tashlagan, amalda uning asoschisi hisoblanadi. Isroil degan davlat yoki yahudiylarning milliy davlati taxminan ikki ming yil davomida mavjud bo‘lmadi. Eramizning 70-80-yillarida Rim imperiyasining bosimi va quvg‘ini sabab yahudiylar davlati yo‘q bo‘lib ketadi. 1917 yil 2 noyabrda Britaniya parlamenti deputati, tashqi ishlar vaziri Artur Balfur Falastinda “yevrey xalqining milliy uyi”ni tashkil etish g‘oyasini o‘rtaga tashlovchi deklaratsiyani e’lon qiladi. Ikkinchi jahon urushidan keyin BMT tuziladi va 1947 yilda Isroil davlati tashkil etiladi. Va bu davlat keyinchalik yadro quroliga ega davlatlardan biriga aylanadi.
Fransiya esa – Sharl de Goll boshchiligida Isroilga yadro qurolini qo‘lga kiritishda asosiy yordam bergan davlat. Bugun Isroilning ana shu ikki muhim ittifoqchisi uning ra’yiga qaramasdan Falastinni tan olishdi.
Shu tariqa, BMTga a’zo 193 ta davlat orasida Falastinni suveren davlat sifatida e’tirof etuvchilar soni 157 taga yoki 81 foizga yetdi.
Falastinni tan olish borasida Kollektiv G‘arb ikkiga bo‘lindi. Endi Falastinni AQShdan tashqari faqat Germaniya, Italiya, Yaponiya, Janubiy Koreya kabi katta davlatlar tan olmay turibdi. Lekin tez orada bu ro‘yxatda faqat AQShning bir o‘zi qoladi, boshqa katta davlatlar ham yaqin oylar va yillar davomida Falastinni tan olishadi. Bu – vaqt masalasi.
Xo‘sh, Falastin G‘arbning qudratli davlatlari tomonidan tan olinishining oqibatlari qanday bo‘ladi?
Birinchidan, bungacha BMT Xavfsizlik Kengashidagi doimiy besh a’zodan uchtasi o‘ta isroilparast edi va faqat Rossiya hamda Xitoy Falastinni rasman davlat sifatida tan olardi. Endi Xavfsizlik Kengashi doimiy a’zolari ichida faqat AQSh Falastinni tan olmaydi. Xavfsizlik Kengashida, BMTda, xalqaro maydonda Isroilning asosiy himoyachisi faqat Vashington bo‘lib qoladi.
