AQSh prezidenti va urush vaziri g‘alati yig‘ilish o‘tkazdi. Ular butun dunyodan amerikalik generallarni to‘plab, Pentagonning bundan keyingi yagona missiyasi – urushga tayyorlanish ekanini e’lon qilishdi. Kun.uz'ning “Geosiyosat” dasturida siyosiy sharhlovchilar Kamoliddin Rabbimov va Shuhrat Rasul Vashington nazdidagi raqiblar haqida so‘z yuritdi.
— AQShning bugungi e’tibori qaysi nuqtalarda: Vashingtonga qaysi davlat xavf tug‘dirishi mumkin?
Kamoliddin Rabbimov: Bugungi kunda Amerika Qo‘shma Shtatlariga bevosita harbiy tahdid qilayotgan davlat yo‘q. Potensial jihatdan tahdid qilishi mumkin bo‘lgan davlatlarning imkoniyati esa taqqoslaganda ancha zaif. Shunga qaramay, AQSh geostrateglari uzoq yillardan beri Xitoyni dunyodagi asosiy iqtisodiy, siyosiy va geosiyosiy raqib sifatida ko‘rib keladi.
10-20 yil avval Xitoyning harbiy qudrati AQShga jiddiy xavf tug‘dirmaydi, degan qarash kuchli edi. Ammo so‘nggi yillarda Xitoy jadal sur’atlarda qurollanmoqda, chunki kuch faqat iqtisodiyot yoki texnologiyadan iborat emas, demografiya va armiya salohiyati ham muhim omillardir. Hozirda Hindiston dunyodagi eng katta aholiga ega davlat bo‘lsa, undan keyin Xitoy va uchinchi o‘rinda AQSh turadi. G‘arbiy Yevropa, Yaponiya va Janubiy Koreya kabi mamlakatlarda demografik o‘sish sust yoki pasayib borayotgan bir paytda, AQSh aholisi muntazam oshib bormoqda. Bunga tug‘ilish darajasining nisbatan yuqoriligi hamda har yili Green Card dasturi orqali millionlab muhojirlarni qabul qilishi sabab bo‘lmoqda. Shu yo‘l bilan AQSh aholisi XXI asr o‘rtalariga borib 400-500 millionga yetishini rejalashtirgan. Eng muhimi, mamlakat muhojirlarni bir millat yoki konfessiyaga cheklab qo‘ymay, turli xalqlardan kelgan odamlarni o‘z jamiyatiga assimilyatsiya qiladi.
AQSh strategiyasida Xitoy masalasiga yondashuv keskin o‘zgargan. Avval Xitoyni global tizimga jalb qilish orqali hamkor sifatida ko‘rish g‘oyasi ustun edi. Ammo Xitoy demokratiyaga o‘tmay, mustaqil kuch sifatida shakllanayotgani sababli endi unga qarshi turish siyosati olib borilmoqda. Bu jarayon Obama davrida boshlangan bo‘lib, keyinchalik Tramp, Bayden va yana Trampning ikkinchi muddatida davom etyapti. Har ikki partiyadan saylangan prezidentlarning hammasi Xitoyni tizimli raqib sifatida ko‘rib, iqtisodiy va siyosiy choralar qo‘llamoqda.
Bunday sharoitda Xitoy tabiiy ravishda harbiy qudratini oshirmoqda, chunki manfaatlarini himoya qilish va global raqobatda o‘z o‘rnini mustahkamlash uchun kuchli armiyaga ega bo‘lish zarur. Shu bois AQShning keyingi strategiyasi Xitoyni yanada qat’iyroq tiyib turishga qaratilishi mumkin.
