Ğazodagi AQŞ dronlari, Yevropadan qöllov olgan Zelenskiy va 93 yoşida vafot etgan qiroliça – kun dayjesti
|20:46 / 25.10.20256 2589 min
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqea va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomada taniştiramiz.
Ğazoda hokimiyat texnokratlarga topşiriladi
Falastindagi asosiy siyosiy kuçlar, jumladan HAMAS 24 oktyabrda, Ğazo sektorida hokimiyatni texnokratlar qömitasiga topşirişga tayyor ekanini ma’lum qildi. AFP naşriga köra, Falastin turli guruhlari örtasidagi uşbu kelişuvga Qohiradagi uçraşuvda erişilgan.
Muzokaralar yakunidagi bayonotda hududda «mustaqil texnokratlardan iborat vaqtinçalik Falastin qömita»si taşkil qilinişi aytiladi. Ular «ta’minot masalalari va asosiy xizmatlarni arab birodarlar hamda xalqaro institutlar bilan hamkorlikda» amalga oşiradi.
Bundan taşqari, Hamas Falastinning Milliy ozodlik harakati — FATH rahbariyati bilan ham uçraşuv ötkazdi. Uzoq vaqt bir-biri bilan adovatda bölgan guruhlar «yaqin vaqtda uçraşuvlarni davom ettiriş, Isroil hukumati xavflari oldida Falastin içki frontini taşkil etiş ustida işlaş»ga kelişgan.
Oktabr boşida AQŞ prezidenti Donald Tramp taklif etgan rejaga muvofiq Ğazo sektori boşqaruvi falastinlik qömitaga topşirilişi kerak edi. Bunga guruh rozi bölgan. Isroil esa Hamas butunlay ketişini xohlamoqda.
AQŞ Ğazodagi sulhni nazorat qiliş uçun dronlar uçirmoqda
AQŞ harbiylari sönggi kunlarda mört sulh bitimining nazorati doirasida Ğazo sektorida kuzatuv dronlarini işlatişni boşladi.
Amerika harbiylariga köra, dronlar Isroil roziligi bilan Ğazodagi yerusti harakatlarini kuzatiş uçun işlatilmoqda. Ularning ta’kidlaşiça, dronlarning parvoz yönalişlari oşkor etilmaydi.
Kuzatuv missiyalari AQŞ Markaziy qömondonligi Isroil janubida taşkil etgan yangi Fuqaroviy-harbiy muvofiqlaştiriş markaziga yordam sifatida amalga oşirilmoqda. Markazning vazifalaridan biri — sulhni nazorat qiliş.
AQŞ harbiylari ilgari ham Ğazoda garovdagilarni topiş uçun dronlardan foydalangan. Lekin sönggi razvedka faoliyati AQŞ Isroildan mustaqil ravişda, Ğazodagi vaziyat haqida öz tasavvuriga ega bölişni istayotganini körsatmoqda.
Sulhni nazorat qilişga mas’ul AQŞ Davlat departamenti dronlarga oid savollarga javob bermadi.
Mavzuga oid
AQŞning Yaqin şarqdagi sobiq diplomati Deniel Şapironing aytişiça, bu — Isroil faol tahdid sifatida köradigan frontda AQŞ monitoringining juda çuqur şaklidir.
«Agar AQŞ va Isroil örtasida töliq şaffoflik va töliq işonç bölganida, bunga hojat qolmas edi. Demak, AQŞ har qanday notöğri tuşuniş ehtimolini istisno etmoqçi», deydi u.
AQŞ Markaziy qömondonligi vakili, kapitan Timoti Xokins Isroildagi markazda Ğazoni real vaqt rejimida kuzatadigan operatsion maydon mavjudligini aytdi.
«Biz sulhni saqlab qoliş uçun juda jiddiy işlayapmiz. Vaziyat juda nozik», dedi AQŞ rasmiysi.
Zelenskiy Londonda
25 oktabr kuni Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy Britaniya boş vaziri Keyr Starmer hamda Daniya, Niderlandiya va NATO yetakçilari bilan Londonda uçraşdi. Yaponiyaning yangi boş vaziri Sanae Takaiçi ham ilk marta bunday yiğilişda qatnaşdi.
Boş vazir Starmer Trampning sanksiyalarini olqişlab, Rossiyaga bosim ötkaziş kampaniyasini saqlab qolişga çaqirdi.
«Biz endi harakat qilamiz, Putinga bosimni kuçaytiramiz va uni halol muzokara stoliga ötirişga majbur qilamiz».
Zelenskiy esa Rossiyani «Ukrainaning energetika tizimiga qarşi terror kampaniyasi olib borişda» aybladi. «Rossiyaning maqsadi özgarmagan — ular bizni sindirişni xohlaydi,» — dedi u.
Britaniya bu uçraşuvni Ukrainani qişdagi janglarga tayyorlaşga qaratilgan deb atadi.
Yevropa rahbarlari Rossiyaga nisbatan iqtisodiy va diplomatik bosimni davom ettirar ekan, ularning harbiy qömondonlari Rossiya sulhga rozi bölganda Ukraina xavfsizligini ta’minlaş rejasini işlab çiqmoqda.
Yevropa Tramp izidan sanksiyalar joriy qilgan bölsa-da, Rossiyaning muzlatilgan aktivlarini garovga qöyib, Ukrainaga katta miqdorda qarz beriş masalasida kelişuvga erişa olmadi. Çunki Belgiya — aktivlarning asosiy qismi saqlovçisi sifatida qonuniy javobgarlikdan xavotirlanmoqda.
“Downing street”dagi şaxsiy uçraşuvdan oldin Zelenskiy London ğarbida, Vindzor qal’asida qirol Çarlz III bilan uçraşdi. Bu Britaniyaning ramziy birdamlik körsatkiçidir.
Pentagon noma’lum donordan 130 mln dollar oldi
AQŞda hukumat işi töxtab turgan paytda Pentagon faoliyatini qöllab-quvvatlaş uçun xususiy şaxsdan 130 mln dollar miqdorida anonim xayriya qabul qildi. Bu haqda Politico naşri AQŞ Mudofaa vazirligi vakili Şon Parnellga tayanib xabar berdi.
Pentagon vakiliga köra, davlat idorasi bunday miqdordagi mablağni xayriya sifatida qabul qiliş vakolatiga ega. Pul harbiy xizmatçilarga oylik maoş tölaşga yönaltiriladi. Şu bilan birga, Pentagon xayriya qilgan şaxs AQŞ fuqarosimi-yöqmi, degan savolga javob berişdan boş tortdi.
AQŞ prezidenti Donald Tramp Pentagonning noma’lum donorini bilişini işora qildi, ammo şaxsni oşkor etmadi. U mablağ ajratilişini e’lon qilar ekan, xayriya ma’lum bir «döstlik» tuyğusi bilan amalga oşirilganini aytdi.
Oq uy rahbari qöşimça ravişda hukumat işining töxtab qolişi uçun navbatdagi safar Demokratik partiyani aybladi. Şunga qaramay, berilgan summa barça amerikalik harbiylarning maoşiga yetmaydi. Naşr ma’lumotiga köra, faqat oktyabr oyining birinçi yarmida şunga öxşaş xarajatlar taxminan 6,5 mlrd dollarni taşkil etgan.
AQŞda 1 oktyabrdan boşlab yangi moliyaviy yil budjeti böyiça kelişuv yöqligi sabab qator davlat idoralari işi rasman töxtatilgan — bu holat mamlakatda «şatdaun» deb ataladi. Bunday vaziyat yuzaga kelişining sababi demokratlar va Tramp örtasida kambağal fuqarolar uçun tibbiy suğurta dasturi — Obamacareʼni moliyalaştiriş böyiça kelişmovçiliklardir.
Tailand qiroliçasi 93 yoşida vafot etdi
24 oktabr kuni Tailand qiroli Vaçira-Longkornning onasi, qiroliça Sirikit 93 yoşida vafot etdi.
Tailand Qirollik saroyi byurosiga köra, Bangkok şahridagi kasalxonada 2019 yildan buyon davolanayotgan bölib, qon infeksiyasi jumlasiga kiruvçi «bir neça turdagi xastaliklardan» aziyat çekkan.
Qiroliça Sirikitning turmuş örtoği, sobiq qirol — Bhumibol 2016 yilda vafot etgandi. U unga qadar 60 yildan ortiq - Tailand tarixidagi eng uzoq hukmronlik qilgan monarx bölgan.
Tailand qirollik oilasi a’zolari bir yil davomida motam tutadi.
AQŞ Venesuela yaqiniga yana harbiylar yuboradi
AQŞ mudofaa vaziri Pit Hegset yirik samolyot taşuvçi USS Gerald R. Ford kemasi hamda unga biriktirilgan jangovar kemalar, bombardimonçi samolyotlarni Lotin Amerikasi suvlariga yuboriş haqida buyruq berdi. Bu — mintaqadagi AQŞ harbiy qudratining keskin oşirilişini anglatadi.
«Kuçaytirilgan AQŞ harbiy mavjudligi Qöşma Ştatlarga tahdid soluvçi noqonuniy sub’yektlar va faoliyatlarni aniqlaş, kuzatiş hamda yöq qiliş böyiça imkoniyatlarimizni mustahkamlaydi», deyiladi Pentagon bayonotida.
Dengiz floti rasmiylariga köra, Ford hozirda Xorvatiya qirğoqlari yaqinida — bir neça oylik Yevropa safarida. U yangi topşirilgan missiyasiga tezlik va ob-havo şaroitlariga qarab 7–10 kun içida yetib boradi.
Avgust oxiridan beri AQŞ harbiylari Karib dengiziga taxminan 10 ming askar joylaştirgan. Ma’muriyat bu operatsiyani kontr-terrorizm va kontr-narkotik missiyasi deb atagan. Ford bortida 5 ming dengizçi va 75 dan ortiq jangovar, razvedka va yordamçi samolyotlar mavjud.
Şu kungaça AQŞ ma’muriyati giyohvand moddalar taşiganlikda gumon qilingan kemalarning 10 tasiga bahsli zarba berdi va 43 kişini öldirdi.
Bundan taşqari, Oq uy ma’muriyati Venesuelada quruqlikdagi zarbalar imkoniyatlarini ham körib çiqmoqda va Nikolas Maduroni kuç bilan hokimiyatdan çetlatiş yöllarini örganmoqda.
Juma kuni Maduro Tramp ma’muriyatini «yangi abadiy uruşni qözğatiş»da aybladi: «Ular bir vaqtlar yana uruşga aralaşmaslikni va’da qilgandi, ammo hozir biz oldini olişga intilayotgan uruşni «ixtiro qilmoqda», dedi Maduro.
