Ğarb Rossiyaga bosim ötkazişning yangi yöllarini sinamoqda. Bu qançalik samara beradi?

Aslida avgust oyida Alyaskada Tramp va Putin örtasidagi sammit ham heç qanday natija bermagandi. Duşanba kuni Oq uyda uçraşuv bekor qilinayotganini aytgan Tramp Putin bilan aloqalaridan noroziligini yaşirmadi:

«Har safar Vladimir bilan gaplaşaman – suhbatlarimiz yaxşi ötadi, lekin heç qaçon natija bölmaydi», dedi u.

Bu sanksiyalar Rossiyaga qanday ta’sir qiladi?

Vladimir Putin esa bu sanksiyalar Rossiya iqtisodiyotiga zarba berişini, biroq jiddiy zarar keltirmasligini aytdi.

«Bu Rossiyaga nisbatan döstona bölmagan qadam va bu Rossiya hamda AQŞ örtasidagi endigina tiklanayotgan munosabatlarni mustahkamlaşga yordam bermaydi», — dedi u. «Ammo özini hurmat qilgan heç bir xalq bosim ostida qaror qabul qilmaydi».

Tramp esa Putinning «sanksiyalar jiddiy ta’sir körsatmaydi» degan fikriga kinoya bilan javob berdi: «U şunday öylayotganidan xursandman. Yaxşi. Buni olti oydan keyin yana körib çiqamiz», — dedi u.

AQŞ sanksiyalari global miqyosda faoliyat yurituvçi ikki yirik kompaniya va ularning 30 dan ortiq şu’ba korxonalariga, jumladan, köplab neftni qayta işlaş zavodlariga qaratilgan. Neft va gaz savdosi Rossiya davlat budjetining qariyb çorak qismini taşkil etadi.

Şu bilan birga, Ukraina tomonidan uzoq masofali, aniqligi yuqori zarbalar Rossiya neft sanoatini allaqaçon bosim ostiga olgan. Oldingi sanksiyalar «soya tankerlar floti» deb ataluvçi – kelib çiqişi yaşirilgan xalqaro tankerlar orqali neft taşişni nişonga olgan edi. Ammo bu ham Rossiya iqtisodiyotiga jiddiy zarar keltirmagan.

Tahlilçilarning fikriça, bu safargi sanksiyalar ham katta ta’sir körsatmasligi mumkin.

Çunki Rossiya kompaniyalari sanksiyalar bosimi oşişini allaqaçon kutib, tayyorlangan. Putin esa «öz maqsadlariga erişiş uçun juda katta iqtisodiy yöqotişlarga ham tayyor».

Buni uruşning borişidan ham bilsa böladi: şu yil Rossiya bir neça ming kvadrat kilometr hududni egallagan, bu xaritada bir neça «santimetr»ni ham emas. Uruş esa qonli turğunlikda davom etmoqda, ruslar 200 mingdan ortiq askarlarni yöqotgani aytilmoqda.

Uruşga qarşi – içki muxolifat qat’iy bostirilgan. Putin mamlakat iqtisodiyotini «uruş rejimiga» ötkazgan va u jangni töxtatişga şoşmayapti.

Keyin nima böladi?

Sanksiyalardan oldinroq Ukraina AQŞdan Tomahawk qanotli raketalarini söraşni boşladi. U bu bilan Rossiya hududining içkarisiga çuqurroq zarba beriş imkonini olişni közlayapti. Putin esa bunday qadamga «keskin javob» beriş bilan tahdid qilmoqda. Ba’zi tahlilçilar esa Tomahawk raketalari uruş borişini özgartira olmasligini, ular juda qimmat va yetarliça sonni yetkazib beriş qiyinligini aytmoqda.

Şu kunlarda Yevropa yetakçilari Rossiya aktivlaridan foydalaniş masalasini dekabrgaça keçiktirdi. Gap Yevropada muzlatilgan Rossiya aktivlarini – 163 milliard dollarlik Kiyevga kredit kafolati sifatida işlatiş haqida bormoqda. Bu mablağ AQŞ yordamining qisqarişini qoplaydi va Tomahawk raketalarini xarid qilişga ham yönaltirilişi mumkin.

Lekin Rossiyaning pullarini Ukraina uçun işlatiş borasida hozirça yevropaliklar «birdam emas». Ayniqsa Moskva «oğriqli javob» berişini aytganidan keyin buning oqibatlaridan xavotir kuçaydi.

Ayni vaqtda şimolda sovuq qiş yaqinlaşmoqda. Bu ikki tomon uçun janglar bir neça oyga sustlaşişiga sabab böladi. Sulhga erişiş borasida esa Tramp har doimgidek yana fikrini özgartirişi mumkin.