“Parkovka”dagi maşinangizga şikast yetgan bölsa nima qiliş kerak?

Agar aybdor şaxs hodisa joyidan qoçib ketgan bölsa, bu haqda xabar bering. Içki işlar bölimi uni ta’rif, kamera yozuvlari yoki guvohlar körsatmalari orqali topişga harakat qiladi. Bayonnomada albatta aybdor şaxs aniqlanmagani qayd etilgan bölişi şart — bu suğurta tölovini olişda muhim.

Suğurta kompaniyasiga murojaat qiling

Buyoği suğurta turiga boğliq. Özbekistonda suğurtaning ikkita asosiy turi bor:

1. Köngilli avtosuğurta (KASKO)

Agar KASKO rasmiylaştirilgan bölsa, ta’mirlaş yoki zarar uçun tölov muammo bölmaydi. Polis nafaqat YTH, balki öğirlik, yonğin, tabiiy ofatlar, vandalizm va boşqa xatarlarni ham qoplaydi. Ba’zan şartnoma şartlariga köra avtomobilni almaştiriş ham mumkin böladi — barçasi suğurta dasturi va mukofot miqdoriga boğliq.

KASKO — hodisada kim aybdor bölişidan qat’i nazar, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan köngilli suğurta. OSAGOdan farqli ravişda, KASKO aybdor topilmagan vaziyatda ham maşinangizga yetgan zararni qoplab beradi.

Maşinaga şikast yetgan bölsa nima qiliş kerak

1. Suğurta kompaniyasiga qönğiroq qiling. Kompaniya raqami polisda körsatilgan böladi.
2. Yöriqnomaga rioya qiling. Suğurta xodimi hujjatlarni rasmiylaştiriş uçun komissar yoki konsultant yuboradi.
3. Ma’lumotnoma oling. Aksariyat hollarda YHXX yoki IIBdan YTH yoki vandalizm holati töğrisida ma’lumotnoma kerak böladi.
4. Hujjat tayyorlang. Odatda bayonnoma yoki qaror nusxasi, haydovçilik guvohnomasi, texpasport va KASKO polisi talab qilinadi.
5. Tekşiruvni kuting. Suğurta kompaniyasi maşinani ustaxonaga yuboradi yoki ta’mirlaş xarajatini tölaydi.

Agar sizda bir vaqtning özida ham KASKO, ham OSAGO bölsa, avval aybdorning OSAGOsi böyiça suğurta puli olinadi, yetmagan summani esa KASKO qoplaydi. Masalan, zarar 20 mln söm bölsa, OSAGO böyiça 14 mln söm beriladi, qolgan 6 mln sömni esa KASKO tölaydi.

KASKO qança turadi

KASKO narxi avtomobilning bozor bahosi, tanlangan xatarlar va qöşimça xizmatlarga boğliq. Odatda mukofot maşina qiymatining 1-3%igaça miqdorni taşkil etadi. Agar evakuator, texnik yordam, taksi yoki şinalarni almaştiriş kabilar qöşilsa, narx oşadi.

2. Majburiy avtosuğurta (OSAGO)

Aksariyat haydovçilardagi kabi menda ham faqat majburiy suğurta bor edi va baxtga qarşi, uning amal qiliş muddati allaqaçon tugagandi.

Töliq nomi — «Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy suğurta qiliş».

OSAGO siz boşqalarga — inson, maşina yoki mulkka yetkazgan zararni qoplaydi. Sodda qilib aytganda, bu suğurta sizning maşinangizni emas, balki siz sababli jabrlanganlarni himoya qiladi.

OSAGO yordam beradi

Aybdor noma’lum bölsa ham töliq kompensatsiya oliş mumkin. Asosiysi - hujjatlarni töğri rasmiylaştiriş va suğurta kompaniyasini xabardor qiliş. Hattoki KASKO yöq bölib, zarar körgan bölsangiz ham OSAGO böyiça suğurta kompaniyangizga YTH haqida darhol xabar bering.

Bu ikkita sabab tufayli muhim:

— suğurta qoidalari şuni talab qiladi;

— buyoğiga qanday harakat qilişni suğurta kompaniyasi aytadi.

Töğridan töğri muvofiqlaştiriş

Qonun böyiça haydovçi har qanday holatda suğurta kompaniyasini YTH haqida xabardor qilişi şart. Agar ikkala iştirokçi ham suğurtalangan bölsa, töğridan töğri muvofiqlaştiriş mexanizmi amal qiladi:

siz öz suğurta kompaniyangizdan tölov olasiz, u esa aybdorning kompaniyasi bilan kelişib oladi.

Tölov qança vaqtni oladi

Ariza berilganidan keyin hujjatlar yiğiladi, zarar baholanadi va qaror qabul qilinadi.

Qonunga köra, arizani körib çiqişga 15 kalendar kun, tölov uçun yana 5 iş kuni ajratilgan.

Agar hujjatlar joyida bölsa, kompensatsiyani bir oyga qolmasdan oliş mumkin.

YHXBBda hujjatlar qanday rasmiylaştiriladi

Murojaatdan söng YHXX xodimi avtomobilni közdan keçiradi, bayonnoma tuzadi, maşina esa vaqtinça jarima maydoniga joylaştiriladi.

Söngra iş YHXBB qidiruv bölimiga beriladi. Bu bölim:

• agar aybdor noma’lum bölsa, jinoyat işi oçadi;
• baholaş kompaniyasi hisobotini söraydi;
• maşinani Adliya vazirligi huzuridagi H.Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertiza markaziga ekspertiza qiliş uçun jönatadi.

Agar aybdor topilsa, u quyidagilarga majbur:

• zararni töliq qoplaş;
• sud xarajatlarini tölaş;
• voqea joyidan qoçişga uringani uçun qöşimça jarima tölaş .

YTH joyidan ketib qoliş jiddiy qoidabuzarlik bölib, aybdorni jarima va haydovçilik guvohnomasidan mahrum böliş kutadi (zarar miqdoriga qarab).

Agar aybdor topilmasa, iş Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy suğurta qiliş böyiça tölovlarni kafolatlaş jamğarmasiga topşiriladi.

Zararni mustaqil baholaş: nima uçun kerak va qanday ötkaziladi

Tölov miqdorida adaşmaslik uçun mustaqil baholaş xizmatidan foydalaning. Aybdor tomonning suğurta kompaniyasi ekspertizani özi belgilaydi, ammo siz ham öz baholovçingizni çaqiriş huquqiga egasiz. Agar zarar kam baholangan deb hisoblasangiz, öz ekspertiza xulosangizni suğurta kompaniyasi yoki sudga taqdim eting. Odatda bunday baholaş xarajatlari suğurta töloviga kiritiladi.

Şikastlaniş bilan boğliq barça xarajatlarni qayd etib boring: evakuator xizmati, avtomobilni saqlaş, ekspertiza. Bu sarf-xarajatlarni tölov talabnomasiga qöşişingiz mumkin. Agar iş sudgaça yetib borsa, çeklar va ekspert xulosalari zarar miqdorini isbotlovçi dalil böladi.

Kompensatsiya jamğarmasi: agar aybdor topilmasa

Jamğarma arizani bir oy muddatda körib çiqadi. Agar qaror ijobiy bölsa, sizga quyidagilar tölab beriladi:

• baholaş hisobotida körsatilgan zarar miqdori;
• baholaş kompaniyasi xizmati uçun tölov;
• jarima maydoni uçun tölov.

Hattoki polis muddati ötgan yoki avtomobil hali suğurta qilinmagan bölsa ham kompensatsiya tölanadi (ÖRQ-155, 26-m., 2-b.).

Aybdor topilmasa ham kompensatsiya olişingiz mumkin — Majburiy suğurta qiliş böyiça tölovlarni kafolatlaş jamğarmasi orqali. U aynan mana şunday: haydovçi jabrlangan, lekin aybdor topilmagan holatlar uçun taşkil etilgan.

Jamğarmaga mablağlar suğurta kompaniyalaridan kelib tuşadi — jabrlanganlarga zararni qoplab beriş uçun suğurta mukofotining bir qismi şu yerga ötkaziladi.

Qança pul oliş mumkin

Kompensatsiya miqdori qonun bilan çeklangan — 40 mln sömgaça:

• 14 mln sömgaça — mulkka yetkazilgan zarar uçun (masalan, avtomobilga);
• 26 mln sömgaça — soğliqqa yetkazilgan zarar uçun.

Tölov qanday olinadi

1. Hujjat töplang.
2. YTH töğrisidagi ma’lumotlar, tekşiruv akti, zararni baholaş va IIBdan ma’lumotnoma kerak böladi.
3. Jamğarmaga ariza bering.
4. Ayrim hollarda, agar zarar miqdori bahsli yoki aybdor zararni qöplaşni istamasa, sud qarori kerak böladi.
5. Javobni kuting.
6. Hujjatlar körib çiqilganidan söng Jamğarma bir oy içida mablağni ötkazib beradi. Söngra agar aybdor topilsa, u uşbu mablağni Fondga qaytarişi şart böladi.

Agar sizda OSAGO polisi bölmasa

Alohida holatni körib çiqamiz: maşinangiz şikastlangan, lekin sizdagi OSAGO polisi muddati ötgan yoki umuman rasmiylaştirilmagan. Bu kompensatsiya olişga xalaqit bermaydi — çunki tölovni yo aybdor tomonning suğurtasi yoki sizning KASKOingiz yoxud yuqorida aytilgan Jamğarma amalga oşiradi.

Ammo majburiy avtosuğurta yöqligi uçun jarimaga tayyor turing. Özbekistonda OSAGO suğurtasisiz maşina haydaş — ma’muriy huquqbuzarlik hisoblanadi. Hujjatlar tekşirilganda (YHXX xodimlari buni yöl-transport hodisasi joyida albatta tekşiradi) sizga 375 ming söm miqdorida jarima solinadi.

Bundan taşqari, agarda yöl-transport hodisasiga siz aybdor bölib, suğurta polisingiz bölmasa, jabrlanuvçilar tölovni şaxsan sizdan talab qilişadi. Suğurta bölmasa — zararni öz çöntagingizdan yoki sud orqali tölaşingizga töğri keladi. Jamğarma esa boşida siz uçun tölov qilişi, ammo keyin sizdan uşbu mablağni qaytarib olişi mumkin.

Izoh: agar maşina şunçaki turgan va uni boşqarmagan bölsangiz ham OSAGOning yöqligi qoidabuzarlik deb hisoblanadi (maşina sotib olinganidan söng 10 kun ötgaç uni suğurta qiliş talab etiladi). Minilmay şunçaki turgan maşina uçun ham suğurtasi bölmasa jarima yoziladi.

Yakun

Hattoki maşinangizga turargohda şikast yetgan bölsa va aybdor topilmasa ham hujjatlarni töğri rasmiylaştirsangiz, töliq kompensatsiya olişingiz mumkin.

Asosiysi, tartibli harakat:

1. Maşinaga tegmang.
2. 102 raqamiga qönğiroq qiling.
3. Suğurta kompaniyasiga xabar bering.
4. Barça hujjatlarni töğri rasmiylaştiring va sabr qiling.

Yodda tuting:

Suğurta — bu xotirjamligingizga kiritilgan investitsiya. Öz vaqtida tölangan kiçik summa kelajakda sizni katta muammolardan saqlab qolişi mumkin.