RTU MIREAning KB-1 «Axborotni himoya qiliş» kafedrasi öqituvçisi Vasiliy Şutovga köra, dipfeyk — bu maşinali öqitiş mahsuloti bölib, unda neyron tarmoq muayyan insonning minglab tasvirlari va ovoz yozuvlarini örganib, uning raqamli avatarini yaratişni «örganadi». «Firibgarlar oçiq manbalardan — saytlar, ijtimoiy tarmoqlar, turli öquv videoyozuvlaridan topgan video, foto va ma’lumotlardan foydalanadi», — deb tuşuntirdi Vasiliy Şutov.
Inson internetda özi haqida qançalik köp raqamli iz qoldirsa, uning dipfeyk-dublyori şunçalik sifatli va işonarli çiqadi. Sun’iy intellekt modellaştirilgan yuz va ovozni aktyor tanasiga «qöyadi» va miya uni haqiqiy tasvir sifatida qabul qiladigan illyuziyani hosil qiladi. «Tasvir va ovoz şunçalik real bölib qolyaptiki, uni oddiy foydalanuvçining haqiqiy yozuvidan ajratib oliş ança qiyin», — deb ogohlantirdi ekspert.
Dipfeyklar qurbonlarining asosiy xatosi — özini «menimça, meni alday olişmaydi» deb öylaşidir. Köpçilik soxta kontentni tasvirdagi “sun’iylik” orqali albatta tanib olişiga işonadi. Biroq zamonaviy texnologiyalar bu tösiqni allaqaçon yengib ötgan. «Texnologiyalar joyida turib qolmayapti va, afsuski, soxta tasvirlar va ovozli xabarlarning sifati ham doimiy ravişda yaxşilanmoqda, şundan dipfeykni aniqlaş yanada qiyinlaşib bormoqda», — deya ta’kidlaydi Şutov.
Firibgarlarning asosiy quroli — texnologiya ustunligi emas, balki psixologik manipulyatsiya. Ular şunday vaziyat yaratadiki, unda sörovning muhimligi va şoşilinçligi (masalan, «yordam ber, davolaniş uçun darhol pul kerak») insonning tanqidiy fikrlaşini bosib ketadi. Ekranda yaqin kişisining xavotirli qiyofasini körgan odam hissiyot bilan harakat qiladi, mantiq bilan emas. Firibgarlar ayni ana şu inson omilidan foydalanadi.
Dipfeyklardan himoya — bu bir neça bosqiçdan iborat tizim bölib, profilaktikadan boşlanadi. Birinçi qoida — raqamli gigiyena. Oçiq foydalanuvdagi şaxsiy ma’lumotlar hajmini çeklaş, ayniqsa kameraga töğridan töğri qarab gapirayotgan videoyozuvlarni.
Agar pul ötkaziş söralgan şubhali xabar kelsa, alohida huşyor böliş kerak: «Videoda közlar tezligiga, ovoz bilan oğiz harakatining mos kelişiga, şuningdek, yoritiş, soyalar va atrofdagi predmetlarga e’tibor bering», — deya maslahat berdi ekspert. Sust yoritilgan, yaxşi çizilmagan közlar va tişlar, konturlarning xiraligi — bularning barçasi xavfli signal. Tasvirni kattalaştirib, detallarni köriş uçun videotahrir dasturlaridan foydalaniş mumkin. Real vaqtda tekşirişning eng işonçli usuli — qönğiroq qilib, firibgarlar ssenariysiga kiritilmagan nazorat savolini beriş.
