Venesuela tankerlariga joriy qilingan blokada, Pokiston oldidagi «sinov» va AQŞga fuqarolari kirişi taqiqlangan 35 davlat – kun dayjesti

Hujum sodir bölgan Yangi Janubiy Uels ştati rasmiysi Kris Minnsning aytişiça, takliflar orasida bir şaxs egalik qilişi mumkin bölgan qurollar sonini çeklaş va ayrim turdagi miltiqlar kirişini yanada murakkablaştiriş bor.

Ştat hukumati şuningdek, yirik köça namoyişlarini ötkazişni qiyinlaştiradigan islohotlarni ham körib çiqadi.

Öşa otişmada hujumçilardan bir 50 yoşli Sajid Akram voqea joyida politsiya tomonidan otib öldirilgandi. Uning 24 yoşli öğli Navid Akram esa politsiya öqidan yaralangan. Unga hali ayblov e’lon qilinmagan, tergovçilar dorilar ta’siri ketişini kutmoqda.

Avstraliya politsiyasiga köra, ayblanayotgan şaxslar «IŞID»dan ilhomlangan bölişi mumkin.

Otişmada hujumçilardan birini qurolsizlantiriş uçun kuraşib, öqdan jarohat olgan 43 yoşli Ahmad al-Ahmad esa çorşanba kuni jarrohlik amaliyotidan ötişi kerak. U 20 yil avval Suriyani tark etib, Avstraliyaga iş izlab kelgan.

Soğliqni saqlaş idoralariga köra, 22 nafar jarohatlanganlar hanuz Sidneydagi bir neçta şifoxonada davolanmoqda.

Pokiston oldidagi «sinov»

Pokistonning sönggi ön yilliklarda eng qudratli harbiy rahbari bölgan şaxs — Asim Munir «oğir sinov»ga duç kelmoqda. Reutersʼning yozişiça, Vaşington Islomoboddan Ğazoni barqarorlaştiriş kuçlari tarkibiga qöşin ajratişni talab qilmoqda. Bu qaror esa mamlakat içida keskin norozilikni qözğatişi mumkin.

Manbalarga köra, feldmarşal Asim Munir yaqin haftalarda Vaşingtonga borib, AQŞ prezidenti Donald Tramp bilan uçraşişi kutilmoqda. Bu sönggi olti oy içidagi uçinçi uçraşuv böladi. Unda asosiy masala Ğazo kuçlari masalasiga qaratiladi.

Köplab davlatlar Ğazoda Hamasni qurolsizlantiriş vazifasini öz içiga olgan bu missiyadan ehtiyot bölmoqda. Çunki bu ularni töğridan töğri mojaroga tortib ketişi mumkin.

Munir esa AQŞ va Pokiston örtasida yillar davomida şakllangan işonçsizlikni bartaraf etiş uçun Tramp bilan yaqin aloqalar örnatgan: iyun oyida Tramp Oq uyda ilk marta Pokiston armiyasi rahbarini fuqaroviy amaldorlarsiz, yolğiz qabul qilgandi.

«Şundan keyin ham Ğazoni barqarorlaştiriş kuçlariga hissa qöşmaslik Trampni ranjitişi mumkin», deydi tahlilçilar.

Dunyodagi yagona yadro quroliga ega musulmon davlati bölgan Pokiston — tajribali va jangovar tayyor armiyaga ega. Mamlakat asosiy raqibi Hindiston bilan va Afğonistondagi guruhlar bilan ham uruş olib borgan.

Munirning özi esa havo kuçlari, harbiy-dengiz kuçlarini boşqaruvçi mudofaa kuçlari rahbaridir. Uning vakolati 2030 yilgaça çözilgan. U feldmarşal unvonini umrbod saqlab qoladi va unga har qanday jinoiy ta’qibdan umrbod daxlsizlik berilgan.

Ukraina böyiça xalqaro da’volar komissiyasi

16 dekabr kuni Yevropa Rossiya hujumlari oqibatida Kiyevga yetkazilgan yuzlab milliard dollarlik zarar uçun tovon tölanişini ta’minlaş maqsadida Ukraina böyiça Xalqaro da’volar komissiyasini işga tuşirdi. Haagada bölib ötgan yiğilişda Yevropaning 34 nafar yetakçisi komissiyani rasman işga tuşiriş töğrisidagi konvensiyani imzoladi. Unda Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy ham qatnaşdi.

«Biz Rossiyani dunyoda qoidalar borligini tan olişga majbur qilişimiz kerak», dedi Zelenskiy.

Komissiya belgilagan tovon mablağlari qanday tölanişi masalasi hali aniqlaştirilmagan. Dastlabki muhokamalarda Yevropa Ittifoqi muzlatgan Rossiya aktivlaridan foydalaniş, şuningdek, a’zo davlatlar hissasi evaziga mablağ töplaş masalasi kötarilgan.

«Bu tölovlar, albatta, Rossiya tomonidan amalga oşirilişi kerak; uşbu komissiya zararlar uçun kafolat bermaydi», — dedi Niderlandiya taşqi işlar vaziri.

Komissiya tarkibiga kiradigan, ikki yildan beri faoliyat yuritib kelayotgan «Zararlar reyestri» — allaqaçon Ukraina hududidagi jismoniy şaxslar, taşkilotlar va davlat organlaridan 86 mingdan ortiq da’voni qabul qilgan.

Rossiya rasmiylari masalaga izoh bermadi. Kreml, odatda Ukrainada uruş jinoyatlari sodir etilgani haqidagi ayblovlarni rad etib keladi.

Jahon banki kelgusi ön yil içida Ukrainani qayta tiklaş xarajatlarini 524 milliard dollar deb baholagan. Bu 2024 yildagi Ukraina yalpi içki mahsulotidan qariyb uç barobar köpdir.

AQŞ migratsion çeklovlarni yana kuçaytirdi

Prezident Donald Tramp seşanba kuni AQŞga sayohat çeklovlarini yana 20 ta davlatni qamrab oladigan tarzda kengaytirdi. Bu qaror Vaşingtonda Milliy gvardiyaning ikki nafar askari otib taşlanganidan söng kuçaytirilgan migratsion siyosatning davomi hisoblanadi.

1 yanvardan kuçga kiradigan yangilangan siyosat Suriya, Janubiy Sudan, Niger, Mali va Burkina-Faso fuqarolari uçun AQŞga kirişni töliq taqiqlaydi. Şuningdek, Falastin ma’muriyati tomonidan berilgan hujjatlarga ega şaxslarga ham töliq çeklov joriy etiladi. Bundan taşqari, Tramp ma’muriyati asosan Afrikada joylaşgan yana 15 ta davlat fuqarolari uçun qisman sayohat çeklovlarini joriy qildi. Şu bilan bilan AQŞga sayohat böyiça çeklovlar qöllanayotgan davlatlar soni 35 tadan oşdi.

Tramp ötgan oyda «uçinçi dunyo davlatlaridan migratsiyani butunlay va doimiy töxtatiş» niyatida ekanini bildirgan edi. Içki xavfsizlik vaziri Kristi Noem esa «AQŞni qotillar va özini boqişga örganib qolganlar bilan töldirayotgan har bir davlatga nisbatan töliq sayohat taqiqi joriy etişni» tavsiya qilgandi.

New York Times'ning yozişiça, Trampning yangi siyosati AQŞga qonuniy immigratsiya şakllariga qarşi bosimni keskin kuçaytirdi. Natijada dunyo davlatlarining qariyb 20 foizi uçun AQŞga sayohat töliq yoki qisman çeklanmoqda.