Timofey insoniyat köksiga piçoq urdi - hafta dayjesti
|20:09 / 21.12.202514 82313 min
Assalomu alaykum, azizlar. Bugun 21 dekabr, yakşanba. Ortda qolayotgan hafta oğir ötdi. Moskvada Timofey degan ösmir butun insoniyat köksiga piçoq urdi. Uning qotilligi millionlab odamlarni larzaga soldi. Oxirida Odinsovodagi qotillik haqida öz fikrimni bildiraman, hozir haftaning muhim voqealarini birgalikda eslaymiz.
Kupyansk kimniki özi?
Hafta davomida Kupyansk frontning eng muhim qismiga aylandi. Rossiya tomoni kamida ikki marta Ukrainaning Xarkiv oblastidagi bu şahar egallab olingani haqida bayonot bergandi. Lekin ötgan hafta Ukraina prezidenti Zelenskiy ruslarni hayron qoldirib şahar kiraverişidan video e’lon qildi. Video yangi edi.
Şundan keyin ham ruslar qaysarlik qilib şahar egallangani haqida navbatdagi marta e’lon qilişdi. Yetmaganiga Putindan «pryamaya liniya» vaqtida bu haqda yana söraşdi. Putin göyoki bu eski video ekani, Kupyansk stellasi hozir boşqaça körinişda ekanini aytdi. Lekin Zelenskiy «Ruslar Kupyanskni egallaganini aytyapti, lekin men şu yerdaman», deb video yangi ekanini bildirib bölgandi.
Aslida Putin Zelenskiy Kupyanskka borganini rad etmadi, u borgan joy şahardan 1 km uzoqdaligini aytdi, uning ustidan kulişga urinib «Nega içkariga kirmading?» dedi. Endi mantiqan öylab qarasak, «şahardan 1 km uzoqdagi joy» şahar içkarisi degani. Rossiya tomoni ukrainlar Kupyanskda qurşovda ekanini aytmoqda. Lekin butun boşli uruşayotgan davlat prezidenti minglab qöşinlari qurşovda qolgan, töliq duşman egallagan şaharga borişi ölimga barobar ekanini biladi. Ruslar Kupyanskni çindan nazorat qilayotganida, Zelenskiyni osongina topib, öldirgan bölişardi. Xullas, Rossiya tomonining bayonotlari borgan sari işonçsiz körinmoqda.
Putin yevropaliklarni çöçqa dedi
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mamlakat mudofaa vazirligi yiğilişida nutq sözlab, Bayden ma’muriyatini navbatdagi marta uruşni boşlaşda aybladi, yevropaliklarni çöçqalar deb atadi.
«AQŞda avvalgi ma’muriyat ongli ravişda vaziyatni qurolli töqnaşuvgaça olib keldi. Bu orqali Rossiyani qisqa vaqt içida parçalab yuborişga umid qilişdi. Yevropalik çöçqalar darrov bu işga qöşilib bizning qulaşimizdan foyda körişni umid qilgan», dedi Putin.
Darvoqe, u navbatdagi marta Rossiya arsenalidagi yadroviy qurollar bilan maqtandi. «Yadro kuçlarimizning 92 foizi modernizatsiya qilingan. Biz yangi qurollar, yangi yöq qiliş vositalari işlab çiqyapmiz. Boşqa heç kimda bunaqasi yöq, yaqin orada bölmaydi ham», dedi Rossiya prezidenti.
Mavzuga oid
Rossiya prezidenti asabiy kayfiyatda yevropaliklarni sökib, navbatdagi marta yadro qurolini tilga olganiga qaraganda, frontdagi vaziyat u aytayotganiday yaxşiga öxşamaydi. Axir yadroviy davlat yadro qurolini ungaça bölgan barça vositalar iş bermagandagina işlatadi.
Sidneyda terakt
Hafta boşida Avstraliyaning Sidney şahrida terakt sodir etildi. Ota-bola Sajid va Navid Akrom öqotar qurol bilan sohildagi odamlarga qarata öq uzdi. U yerda yahudiylar Hanuki bayramini nişonlayotgandi. 50 yoşli ota politsiyaçilar bilan otişma vaqtida halok bölgan, 24 yoşli öğil oğir ahvolda şifoxonaga yotqizilgan. Terakt oqibatida kamida 16 kişi halok bölgani ma’lum.
Sajid Akrom Avstraliyaga 1998 yil talaba vizasi bilan borgan. Uning öğli Navid esa Avstraliyada tuğilgan, ikkisi ham Avstraliya fuqarosi. Politsiya Navid Akrom IŞIDga aloqadorlikda gumon qilinganini ma’lum qildi. Voqea joyidagi ota-bolaning maşinasidan harakat bayroği topilgan.
Qurollangan şaxslardan birini suriyalik muhojir Ahmad al Ahmad töxtatib qolgan. U miltiqni heç qanday qurolsiz olib qöyib, özi ham ikki yeridan öq yegan. Butun dunyoda Ahmadni qahramon deb ataşmoqda. Xayriya taşkilotlari tomonidan bu inson uçun katta miqdorda xayriya pullari yiğildi.
Belarus muxolifati ozodlikda
Hafta davomida yaxşi işlar ham böldi. Masalan, Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko 123 nafar mahbusni ozod qildi. Ularning aksari 2020 yildagi hukumatga qarşi namoyişlarda qatnaşgani uçun qamalgan siyosiy mahbuslar edi. Ozod qilinganlarning 114 nafari Ukrainaga yuborildi va öşa yerda matbuot anjumanida iştirok etdi. Ozod bölganlar orasida Viktor Babariko, Mariya Kolesnikova kabi Lukaşenkoga qarşi namoyiş yetakçilari, amalda Belarus muxolifati liderlari ham bor edi.
Uy bekalariga maoş berilsin!
Hindistonda ajoyib yangilikka qöl urişdi, hozirça tajriba sifatida bölsa ham. Xullas, hukumat mamlakatdagi uy bekalariga pul tölaş ustida boş qotirmoqda. Sinov doirasida 118 millionga yaqin uy bekasiga 12 dollardan 30 dollargaça pul tölab beriladi. Bu bir qaraşda ozdek körinişi mumkin, lekin aslida kam ta’minlangan aholi qatlami hayotini keskin özgartirişi mumkin.
Hindistondagi bu islohot uy mehnatining tan olinişi hisoblanadi. Hindlar yoş bolalar, qariyalarni parvariş qilayotgan uy bekalariga köproq pul tölamoqçi. Birinçi bosqiçda sinov 12 ta ştatda amalga oşiriladi. Bu butun dunyoda kuzatilgan eng yirik ijtimoiy sinov böladi.
Dastur taşabbuskorlarining aytişiça, bu bir qaraşda arzimagan pul millionlab hind ayollarining umrida işlab topgan birinçi puli böladi va bu ularning öziga bölgan işonçini oşiradi. Dunyoda ayollarning uyda qiladigan işlari heç qanday statistikaga qöşilmaydi, uy bekalarining oddiy bölmagan mehnatlari uçun çek berilmaydi, lekin uy yumuşlari ayollarga pul tölanadigan mehnat bilan şuğullanişga tösqinlik qiladi.
Ajoyib taklif, şunday emasmi? Bizda ham şunday loyihalar ustida işlaşsa yaxşi bölardi. Uy bekalarining köpçilik anglamas mehnatlari mamlakatdagi oilalar tinç, rözğor egalari xotirjam işlaşini ta’minlaydi. Oilalar tinç bölsa, mamlakat tinç böladi.
Suvosti kemasiga hujum
Ukraina va Rossiya örtasidagi uruş boşlanişidan avval Ukraina harbiy dengiz floti haqida eşitganmisiz? Menimça, yöq. Töğri, Ukrainada flot bor edi, lekin Rossiya floti bilan soliştirganda yöq hisob. Birgina Qora dengiz flotining özi butun Ukrainani yöq qilişga yetarlidek körinardi vahimasidan. Lekin bunaqa emaskan.
Uruş boşlanganidan buyon ukrainlar ruslarning istalgan turdagi qurollarini yöq qildi: tanklar, samolyotlar, kemalar, kreyserlar, hatto «stoyanka»da turgan strategik bombardimonçilargaça. Lekin hozirgaça suvosti kemasi yöq qilinişi bilan boğliq holat kuzatilmagandi. Buni qarangki, qöşnisiga qarşi tört yildan beri uruşayotgan ukrainlar suv ostida jang qilişni ham örganib olibdi.
SBU ma’lumotiga köra, Sub Sea Baby suvosti droni yordamida Rossiyaning «Varşavyanka» degan suvosti kemasi yöq qilingan. Seab Baby bu öşa ukrain çilangarlari yasagan qölbola suvusti dron. Sub Sea Baby öşa dronning suv tagida harakat qiladigan versiyasi, Pro Max varianti tuşunarliroq bölişi uçun. Uning nomidagi Sub submarina degani.
Yöq qilingan suvosti kemasida «Kalibr» qanotli raketalarini uçirişga moslaşgan törtta moslama bölgan. Kemaning narxi 400 million dollarga baholanmoqda.
Grin-karta töxtatildi
AQŞ prezidenti Donald Tramp birinçi muddatidan beri harakat qilayotgan orzularidan biriga erişdi. Grin-karta lotereyasi töxtatildi. Esingizda bölsa, Braun universitetida otişma sodir bölib, özbek talaba halok bölgandi. Ana öşa otişmani sodir etgan şaxs AQŞga grin-karta lotereyasini yutib borgan ekan. Oq uy şuni bahona qilib har yili minglab odamlarga Amerikada yaşaş va işlaş huquqini beradigan dasturni bekor qilib yubordi. Özbekçasiga aytganda, burgaga araz qilib körpani yoqişdi.
Tramp birinçi muddatida ham «grin-karta umuman keraksiz dastur ekani» haqida köp gapirardi. Şu tariqa bu yil katta ehtimol grin-karta lotereyasi uçun ariza topşiriş boşlanmaydigan böldi. Bu çeklov Trampning muddati yakunlangunça saqlanib qolsa ham ajab emas. Donald Tramp Vaşingtondan turib birgina buyruq bilan Samarqanddagi butun boşli grin-karta industriyasini töxtatib qöygan körinadi.
Tojik bolani öldirişdi
Haftaning eng dahşatli voqeasi Rossiyada sodir böldi. Moskvadagi maktablardan birida 15 yoşli Timofey degan ösmir öquvçi piçoqli hujum amalga oşirdi. Özi öqiydigan maktabga xavfsizlik nimçasi va kaska kiyib, piçoqda qurollanib borgan Timofey avval unga köp tanbeh bergan öqituvçini qidirgan, topolmagaç yölidan çiqqan kiçik sinf öquvçilaridan ularning millatini söragan. Öqituvçi darrov öquvçilarni panaga olgan, lekin bir bola omon qoliş uçun zinaga qarab yugurgan...
Qotil Timofey sovuqqonlik bilan bolaning orqasidan yugurib, unga piçoq urib öldirgan. Barçasini sovuqqonlarça videoga olgan, oxirida özi öldirgan 10 yoşli bola fonida rasmga tuşgan. Bolakay ölimidan oldin bir gap aytişga ulgurgan: dada! Vaholanki 10 yoşli tojikistonlik Qobiljonning dadasi ölgan, şu maktabda farroşlik qiladigan beva onasi u va egizagini yolğiz katta qilayotgandi. Öğil bola şunaqa, dadamga öxşayman deydi, oğir damida dadasini çaqiradi, hatto dadasi ölgan bölsa ham...
Qotil Timofey maktabga turli ommaviy qotilliklarga işora qiladigan yozuvlar tuşirilgan kaskada borgandi. Bir kun avval maktab çatida natsistik kayfiyatdagi xabar ham qoldirgan. Bu dahşatli qotillikdan keyin Rossiyada markaziy osiyolik muhojirlarga munosabat masalasi navbatdagi marta kun tartibiga çiqdi.
Qiziği, Rossiyada butun sobiq ittifoq davlatlarini larzaga solgan qotillik böldi, lekin «pryamaya liniya»da 4,5 soat gapirgan Putindan biror marta bu haqda söraşmadi. Bu qotillik çinakamiga millionlab odamlarni şokka tuşirdi. Ayniqsa markaziy osiyoliklarni. Çunki mintaqamizning millionlab odamlari Rossiyada mehnat qilib, kun köradi.
Şu kuni Timofey degan natsist 10 yoşli Qobiljonning emas, Rossiyada köp yillar kamsitilganiga qaramay, oilasini boqiş uçun sabr qilib kelgan millionlab örta osiyolik muhojirlar köksiga piçoq urdi. Bu piçoq bir natsist tomonidan emas, örta osiyoliklarni xuşlamaydigan jamiyat tomonidan urilgandek böldi göyo. Şu sabab bu zarba juda oğriqli böldi.
Albatta, Rossiyadagi barça es-huşi joyida insonlar Timofeyning işidan dahşatga tuşdi, tojik bola uçun motam tutdi. Çunki heç bir jinoyatda millatning aybi bölmaydi, millatning yomoni bölmaydi.
Bilasizmi, Timofeyga yoki Breyvikka öxşaşni orzu qiladigan ruhiy manyaklar hamma jamiyatda topiladi. Davlatlar, jamiyatlar ularni tiyib turişi kerak. Lekin har kuni televizorda markaziy osiyolik migrantlar kamsitilsa, butun boşli çinovniklar ularni haydaş kerak desa, «Russkaya obşina»ga öxşagan millatçi guruhlar muhojirlarni tutib reyd qilsa, jamiyatda bir guruh insonlarga nisbatan total nafrat hukmron bölsa, boyagi zimdan fursat kutib yotgan manyaklar buni öziga berilgan signal, ruxsat deb tuşunadi.
Sözimizni özbekning takrorlanmas şoiri Abdulla Oripovning «Tunislik bola» degan şe’ri bilan yakunlamoqçimiz. Şoir Rimda ustidan benzin quyib yoqib yuborilgan tunislik bola haqida olis 80-yillarda ajoyib şe’r yozgandi.
Afsus, razolatga botdi bu oçun,
Aybni yaratganga tönkamoq neçun?
Senga öt qöydilar bir ermak uçun,
Rimga nega kelding, tunislik bola?
Bilaman, sen uçun parça non qahat,
Zamin mozor bölsa, Afrika lahad.
Öt qöysa, öt qöysin öz eling faqat,
Rimga nega kelding, tunislik bola?
Bu şundoq manzilki, döstni yovlaydi,
Ota öz farzandin avrab tovlaydi.
Bu yurtning sayyodi odam ovlaydi,
Rimga nega kelding, tunislik bola?
Şundoq holga kelmiş qadimiy Lotin,
Bulğalar şarafin, bulğalar zotin,
Çumoliça körmas odam hayotin,
Rimga nega kelding, tunislik bola?
Ha, olov ostida butkul yer yuzi,
Tutunga tölmoqda odamzod közi,
Yonib ketmasaydi zaminning özi,
Rimga nega kelding, tunislik bola?
Aziz millatdoş, sizga şu yurtning oddiy farzandi sifatida bir iltimosim bor, xuşlanmaydigan yerlarga bormang. Bilaman, iş topiş qiyin, maoş kam, orzu-havaslar. Lekin ertalab uyğonib köçaga çiqqanda sizni xuşlamaydigan odamlar döq-pöpisasini emas, xuddi özingiz kabi oddiy qöşningiz salomlaşişini eşitişga nima yetsin. Mayli, orzu-havasni kamroq qilarsiz, rözğor degani şu yerda ham amallab ötar... Harakat qilganga Xudo özimizda ham beradi. Omon böling, azizlar. Haftalik dayjest loyihasi bilan keyingi yakşanbagaça.
Ötkir Jalolxonov tayyorladi
Tasvirçi va montaj ustasi — Faxriddin Hotamov
