Erondagi namoyishchilar ikki shaharni nazoratiga olgani aytilmoqda

Eron muxolifatining quvg‘indagi yetakchisi, AQShda yashovchi Rizo Pahlaviy namoyishlarni qo‘llab-quvvatlamoqda. Pahlaviy The Washington Post gazetasida 6 yanvar kuni e’lon qilingan maqolasida Eron «jiddiy o‘zgarish arafasida turgani» haqida yozgan. U 2026 yil boshiga kelib islom respublikasi «1979 yildan beri har qachongidan ham zaifroq va tarqoqroq» holatda ekanini qayd etgan. Pahlaviy namoyishchilar ozodlikka chaqiruvlar bilan bir qatorda o‘zining nomini ham aytib hayqirayotganini, shu munosabat bilan, u «istibdoddan xalqning o‘zi tanlaydigan demokratik kelajakka o‘tish»ga rahbarlik qilishga tayyorligini ta’kidlagan. Pahlaviy Eronning demokratik kuchlarini uchta asosiy tamoyil atrofida birlashtirishni taklif qiladi: mamlakatning hududiy yaxlitligi, individual erkinliklar va barcha fuqarolarning tengligini himoya qilish, din davlatdan ajratilishi. «Ushbu uch tamoyil kelajakdagi demokratik boshqaruv shaklini aniqlash uchun milliy yarashuv jarayoni va referendum bilan mustahkamlanishi kerak», – deyiladi Pahlaviy kolonkasida.

Erondagi davlat axborot agentliklari namoyishchilar Abdanan va Malikshohni egallab olganini rad etmoqda. Irna agentligi Abdananda politsiya namoyishchilarni tarqatish uchun ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz qo‘llagani haqida yozgan, Tasnim agentligi esa shundan so‘ng namoyishchilar «qochib ketishgani» va shahar ko‘chalarida tez orada «tinchlik va xavfsizlik» tiklanganini qo‘shimcha qilgan.

Eron hukumati namoyishchilar ikki shaharni egallab olgani haqidagi xabarlar yuzasidan alohida to‘xtalmagan. Biroq Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi bir necha kun avval AQSh eronlik namoyishchilarga «yordamga kelish»ga tayyorligi haqida yozgan Donald Trampning so‘zlariga javob qaytargan va «Eronning ichki ishlari uning xalqidan boshqa hech kimga tegishli emasligi»ni aytgandi. «Hukumat va xalq o‘zaro muloqot jarayonida», – deya qo‘shimcha qilgandi u.

Eron oliy yetakchisi Ali Xominaiy namoyishlar yuzasidan faqat bir marta – 3 yanvar kuni, ko‘cha namoyishlarining yettinchi kunida munosabat bildirgandi. U mamlakatda iqtisodiy muammolar borligini tan olgan (dastlab namoyishlar shu sababli boshlangandi), biroq milliy valuta kursining beqarorligini «dushmanning ishi» deb atagandi. «Norozilikka asos bor, ammo norozilik tartibsizlik degani emas. Biz namoyishchilar bilan gaplashyapmiz, rasmiylar ular bilan muloqot qilishi kerak. Lekin buzg‘unchilar bilan gaplashish befoyda. Ularning joyini ko‘rsatib qo‘yish kerak», – deb yozgan Xominaiy.

28 dekabrdan buyon namoyishlar Eronning 31 viloyatidan kamida 17 tasini qamrab oldi, deb hisoblaydi internetda tarqalgan videoyozuvlarni o‘rganib chiqqan BBC Verify jurnalistlari. Ular o‘tkazilgan aksiyalar ko‘lami «ancha kattaroq bo‘lishi mumkinligi»ni istisno etmaydi. Tehrondagi vaziyat keskinligicha qolmoqda – u yerda hamon Katta bozordagi savdogarlar namoyish qilmoqda, ularga o‘z aksiyalarini «Diktatorga o‘lim» va «Namoyish o‘tkazish – olib bo‘lmas huquqimiz» kabi shiorlar ostida o‘tkazayotgan talabalar ham qo‘shilgan. Eron Milliy qarshilik kengashi shaharning ayrim tumanlarida aksiyalar hukmron rejim kuchlari bilan to‘qnashuvlarga aylanganini qayd etgan.

Human Righs Activiss News Agency (HRANA) huquq tashkiloti ma’lumotiga ko‘ra, namoyishlarning 10 kuni mobaynida butun mamlakat bo‘ylab (huquq himoyachilari mamlakatning 27 viloyatida va 22 universitetda namoyishlarni qayd etgan) kamida 36 kishi halok bo‘lgan – 34 nafar namoyishchi hamda rejim vakillaridan ikki nafari. Yana ikki mingdan ortiq namoyishchi hibsga olingan.