Erondagi namoyişçilar ikki şaharni nazoratiga olgani aytilmoqda

Eron muxolifatining quvğindagi yetakçisi, AQŞda yaşovçi Rizo Pahlaviy namoyişlarni qöllab-quvvatlamoqda. Pahlaviy The Washington Post gazetasida 6 yanvar kuni e’lon qilingan maqolasida Eron «jiddiy özgariş arafasida turgani» haqida yozgan. U 2026 yil boşiga kelib islom respublikasi «1979 yildan beri har qaçongidan ham zaifroq va tarqoqroq» holatda ekanini qayd etgan. Pahlaviy namoyişçilar ozodlikka çaqiruvlar bilan bir qatorda özining nomini ham aytib hayqirayotganini, şu munosabat bilan, u «istibdoddan xalqning özi tanlaydigan demokratik kelajakka ötiş»ga rahbarlik qilişga tayyorligini ta’kidlagan. Pahlaviy Eronning demokratik kuçlarini uçta asosiy tamoyil atrofida birlaştirişni taklif qiladi: mamlakatning hududiy yaxlitligi, individual erkinliklar va barça fuqarolarning tengligini himoya qiliş, din davlatdan ajratilişi. «Uşbu uç tamoyil kelajakdagi demokratik boşqaruv şaklini aniqlaş uçun milliy yaraşuv jarayoni va referendum bilan mustahkamlanişi kerak», – deyiladi Pahlaviy kolonkasida.

Erondagi davlat axborot agentliklari namoyişçilar Abdanan va Malikşohni egallab olganini rad etmoqda. Irna agentligi Abdananda politsiya namoyişçilarni tarqatiş uçun közdan yoş oqizuvçi gaz qöllagani haqida yozgan, Tasnim agentligi esa şundan söng namoyişçilar «qoçib ketişgani» va şahar köçalarida tez orada «tinçlik va xavfsizlik» tiklanganini qöşimça qilgan.

Eron hukumati namoyişçilar ikki şaharni egallab olgani haqidagi xabarlar yuzasidan alohida töxtalmagan. Biroq Eron taşqi işlar vaziri Abbos Aroqçi bir neça kun avval AQŞ eronlik namoyişçilarga «yordamga keliş»ga tayyorligi haqida yozgan Donald Trampning sözlariga javob qaytargan va «Eronning içki işlari uning xalqidan boşqa heç kimga tegişli emasligi»ni aytgandi. «Hukumat va xalq özaro muloqot jarayonida», – deya qöşimça qilgandi u.

Eron oliy yetakçisi Ali Xominaiy namoyişlar yuzasidan faqat bir marta – 3 yanvar kuni, köça namoyişlarining yettinçi kunida munosabat bildirgandi. U mamlakatda iqtisodiy muammolar borligini tan olgan (dastlab namoyişlar şu sababli boşlangandi), biroq milliy valuta kursining beqarorligini «duşmanning işi» deb atagandi. «Norozilikka asos bor, ammo norozilik tartibsizlik degani emas. Biz namoyişçilar bilan gaplaşyapmiz, rasmiylar ular bilan muloqot qilişi kerak. Lekin buzğunçilar bilan gaplaşiş befoyda. Ularning joyini körsatib qöyiş kerak», – deb yozgan Xominaiy.

28 dekabrdan buyon namoyişlar Eronning 31 viloyatidan kamida 17 tasini qamrab oldi, deb hisoblaydi internetda tarqalgan videoyozuvlarni örganib çiqqan BBC Verify jurnalistlari. Ular ötkazilgan aksiyalar kölami «ança kattaroq bölişi mumkinligi»ni istisno etmaydi. Tehrondagi vaziyat keskinligiça qolmoqda – u yerda hamon Katta bozordagi savdogarlar namoyiş qilmoqda, ularga öz aksiyalarini «Diktatorga ölim» va «Namoyiş ötkaziş – olib bölmas huquqimiz» kabi şiorlar ostida ötkazayotgan talabalar ham qöşilgan. Eron Milliy qarşilik kengaşi şaharning ayrim tumanlarida aksiyalar hukmron rejim kuçlari bilan töqnaşuvlarga aylanganini qayd etgan.

Human Righs Activiss News Agency (HRANA) huquq taşkiloti ma’lumotiga köra, namoyişlarning 10 kuni mobaynida butun mamlakat böylab (huquq himoyaçilari mamlakatning 27 viloyatida va 22 universitetda namoyişlarni qayd etgan) kamida 36 kişi halok bölgan – 34 nafar namoyişçi hamda rejim vakillaridan ikki nafari. Yana ikki mingdan ortiq namoyişçi hibsga olingan.