Geliy bilan töldirilgan aerostatlar elektr energiyasini yerga boğlovçi tros-kabel orqali uzatadi, havoda bir neça ming fut balandlikda suzib tura oladi va an’anaviy şamol turbinalariga nisbatan köçma hamda atrof-muhitga kam ta’sir qiluvçi muqobil sifatida taklif etilmoqda.
Bu taşabbusga Pekindagi Tsinxua universiteti boşçilik qilmoqda, u Beijing SAWES Energy Technology Co., Ltd. startapi bilan hamkorlik qilyapti. Loyiha Stratospheric Airborne Wind Energy Systems (SAWES) deb ataladi. Ilk prototip 2024 yil oktyabrda taqdim etilgan, şundan beri modellar hajmi va balandligi ortib borgan. Kompaniyaga köra, eng sönggi model — SAWES Type S2000 havodagi megavatt toifasidagi ilk şamol elektr energiyasi işlab çiqariş tizimidir. Korxona yana The SAWES Company nomi bilan ham tanilgan.
S2000 yanvar oyida Siçuan viloyatining Ibin şahrida sinovdan ötdi, u 2 000 metr (6 600 fut) balandlikka kötarilib, kompaniya tarixida birinçi marta elektr tarmoğiga muvaffaqiyatli ulandi. Sinov davomida turbina 385 kilovatt-soat elektr energiyasi işlab çiqardi — bu AQŞdagi örtaça bir uyni taxminan 13 kun elektr bilan ta’minlaşga yetarli.
The SAWES Company ma’lum qilişiça, S2000’ning uzunligi 60 metr (197 fut), balandligi va kengligi 40 metr (131 fut) bölib, unga jami quvvati 3 megavatt bölgan 12 ta turbina örnatilgan. Taqqoslaş uçun, Xitoyning Dongfang Electric Corporation kompaniyasi işlab çiqargan dunyodagi eng qudratli şamol turbinasi, xabarlarga köra, 340 metr (1 115 fut) balandlikka ega va 26 megavatt quvvatni ta’minlaydi.
Loyihada iştirok etgan Pekin universitetining katta ma’lumotlar böyiça tadqiqotçi professori Tszyansyao Vanning aytişiça, SAWES an’anaviy turbinalarga nisbatan bir qator ekologik ustunliklarga ega.
«Biz an’anaviy şamol turbinalariga qaraganda 90 foizgaça kam material işlatamiz, ulkan beton poydevorlar yoki pölat minoralar kerak bölmaydi, tuproq ekotizimi ham buzilmaydi», dedi u. «Uning vizual va ovozli ta’siri juda kiçik... Yer sathida u deyarli ovoz çiqarmaydi va ufq çiziğida ança kamroq közga taşlanadigan tösiq hosil qiladi».
Professor Van, şuningdek, havodagi turbinalarni quşlar an’anaviy şamol elektr stansiyalariga nisbatan osonroq çetlab ötişi mumkinligini ta’kidladi. Tadqiqotlarga köra, AQŞda şamol turbinalari yiliga 140 mingdan 679 minggaça quşning nobud bölişiga sabab böladi. Bu sezilarli körsatkiç bölsa-da, elektr uzatiş liniyalari öldiruvçi quşlar soni — önlab millionlardan ança kam, muşuklar öldirişi mumkin bölgan quşlar soni — ba’zi hisob-kitoblarga köra 4 milliarddan esa juda kam.
