Inson o‘zini baxtli his qilishi uchun qancha pul kerak?

AQShda o‘tkazilgan bir qator so‘rovnomalar shuni ko‘rsatadiki, daromad oshgani sari insonning baxt hissi ham ortib boradi. 1972 yildan 2016 yilgacha davom etgan kuzatuvlarda tadqiqotchilar pul va baxt o‘rtasidagi bog‘liqlik qanday o‘zgarganini o‘rganishadi. Natijada qiziq xulosa paydo bo‘ldi: vaqt o‘tgan sari baxtning moliyaviy omillarga bog‘liqligi oshib boryapti. Ya’ni bugungi kunda pul odamga oldingiga qaraganda ko‘proq baxtli yashash imkoniyatlarini berishi mumkin. Buning asosiy sababi sifatida daromadlar o‘rtasidagi tafovutning keskin oshib borayotgani keltiriladi. Tadqiqot mualliflaridan biri, San-Diyego universiteti psixologi Jan Tveng 2016 yilga kelib ayrim kompaniya rahbarlari o‘rtacha xodimga qaraganda 271 baravar ko‘p daromad olayotganini qayd etgan. Bu 1978 yildagi ko‘rsatkichdan qariyb 30 baravar ko‘p.

Baxt darajasiga ta’sir qiluvchi yana bir muhim omil — oila. Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, odatda turmush qurgan odamlar yolg‘iz yashaydiganlarga qaraganda baxtliroq bo‘ladi. 1970 yillarda turmush qurish darajasi turli ijtimoiy qatlamlarda deyarli bir xil bo‘lgan. Ammo yillar o‘tgan sayin yuqoriroq daromad va yaxshi ta’limga ega odamlar ko‘proq oila qura boshlagan. Shu sababli daromad, ta’lim va oilaviy holat insonning baxt hissiga avvalgidan ko‘ra ko‘proq ta’sir qilyapti.

Maslou nazariyasiga ko‘ra, pul asosan piramidaning pastki bosqichlaridagi ehtiyojlarni qondirishga yordam beradi. Masalan, ovqat, uy-joy, sog‘liq yoki xavfsizlik kabi ehtiyojlar uchun mablag‘ muhim. Shu sababli daromadi juda kam bo‘lgan odam uchun pul baxt hissini ancha oshirishi mumkin. Ammo insonning asosiy ehtiyojlari qondirilgach, pulning baxtga ta’siri asta-sekin kamayadi. Yuqori bosqichlarda odamlar ko‘proq o‘zaro munosabatlar, hurmat, shaxsiy qiziqishlardan ma’no izlay boshlaydi.

Davlatlar kesimida baxtli yashash narxi

AQShning Perdyu universiteti olimlari insonlar o‘zlarini baxtli his qilishlari uchun qancha mablag‘ kerakligi borasida tadqiqotlar olib borgandi va 160 mamlakat reytingini e’lon qilgandi.

2021 yilda e’lon qilingan tadqiqotga ko‘ra, o‘zbekistonliklar o‘zlarini baxtli his qilishlari uchun yiliga 21 960 dollardan ko‘proq mablag‘ topishi kerak.

Baxt uchun eng kam pul «talab qilinadigan» mamlakatlar esa Surinam (6 799 dollar), Argentina (8 788 dollar), Angola (8 921 dollar), Qirg‘iziston (8 997 dollar) va Eron (10 134 dollar) bo‘lgandi.

Bu borada eng yuqori ko‘rsatkichlar Bermud orollari (143,933 dollar), Avstraliya (135 321 dollar), Isroil (130 457 dollar), Shveytsariya (128 969 dollar) va Yangi Zelandiya (128 844 dollar) aholisiga tegishli bo‘lgan.