“Matematika qiyin emas” – ZuLine loyihasi asoschisi

Hammamizda telefon bor. Telefonga qarayotgan paytingizda qanchalik darajada egilib o‘tirish kerak? Ya’ni inson tik turgan holatda bo‘yni 5 kg og‘irlikni ko‘tarib turar ekan. Ya’ni insonni boshi tik turgan holatda bo‘yinga 5 kg vazndagi og‘irlikni beradi. Agar u 15 gradus egilganda demak bo‘yinga bosh ko‘tarib turish markazidan qochgani hisobiga bo‘ynimizga 12 kg yuk tushadi. Bu o‘rtacha, normadagi holat. Agar mana shu gradus 30 gradusga ortib ketsa, boshimizning bo‘ynimizga berayotgan og‘irligi 18 kilogrammni tashkil qiladi. Bu o‘rtacha xavfli. Endi agar 60 gradus bo‘lib ketsa-chi? Unda bo‘ynimiz naqd 27 kg og‘irlikni ko‘tarib turgan bo‘lar ekan. O‘rtacha 5 kg bo‘lishi uchun biz telefonni mana bunday ushlashimiz kerak-da, unday ushlab o‘tirolmaymiz. Demak biz telefonni qancha gradusda ushlasak bo‘ynimizga ozroq yuk tushadi.

Ustalar keladi uyimizga tom yopgani. Kosinus haqida bir hayotga bog‘lay deb tomni misol keltirmoqchi bo‘ldim. Ya’ni tomni O‘zbekiston sharoitida burchagining gradusi qancha bo‘lsa bizda normada bo‘ladi? 25 gradusmi, 40 gradusmi? Shu jarayonda men ko‘p ustalar bilan gaplashdim. Juda ko‘p ustalar bilan gaplashdim va bir usta shunaqa qildiki, “men asosan mana shundan foydalanaman”, deb menga bir boshqa formula ko‘rsatdi. Haligi formulani kosinusgayam, sinusgayam, tangens-kotangensgayam qo‘yib ko‘rdim. Ishoning, hammasiga tushib ketadigan bitta umumiy formula yaratib qo‘ygan-da. Haligi ustaning matematikasiga judayam qoyil qoldim.

Matematik bo‘lishimda asosiy sabab – otam arxitektor bo‘lgan. Bir qancha katta inshootlar, binolar qurilishida asosiy rolda bo‘lgan. Onam esa fizika, matematika, informatika, astronomiya fanlari o‘qituvchisi bo‘lgan.

Ko‘pchilik ota-onalar o‘zi yetisholmagan narsasiga, yetisholmagan bilimlari farzandlarida bo‘lishini xohlaydi. Bu to‘g‘ri. Mehribonlik hissi, bolasiga ko‘p narsani ilinishi. Lekin shu paytda bolani ozgina qiynab qo‘ymayapmanmikan degan fikr keladi. Lekin ana shu narsa vijdonini qiynashi mumkin baribiram bolasini qat’iy o‘qishga majburlaydi. Lekin bolaning psixikasiga e’tibor beradigan bo‘lsak, bola, masalan bir farzandim boshqa farzandimga she’r yodlatayotganimda u o‘ynab, u yoqdan bu yoqqa yugurib, bir narsalarni titib, irg‘itib yurgan paytda bu farzandim yodlatgan she’rimni u ana shu jarayonda yodlab oladi. Va kelib aytadi: “Mana shu she’rni men aytib beraymi?” Qaysi paytda yodlading? Ha, shu o‘ynab yurgan paytda yodlagan bo‘ladi.

Ijtimoiy tarmoqlarda tanilganimdan so‘ng menga ko‘p takliflar chiqdi. Mana shu takliflarni o‘ylab ko‘rib, anchasiga rozi bo‘lishga harakat qildim. Asosiysi Germaniyada ishlaydigan, yashaydigan bir qizimiz menga aloqaga chiqdi. 2-sinf uchun “Ta’tilda matematika” degan kitob yaratdik. 60 betdan iborat qo‘llanma. Ya’ni o‘zbekzabon bolalar matematikani o‘zbekcha hamda nemischa o‘rgansin degan maqsadda yozgi ta’til uchun kitob yozdik.

Videoroliklarimizni turmush o‘rtog‘im bilan birga tayyorlaymiz. Ular ham operator va montajchi. Kelajakda rejalarimizning eng asosiysi xususiy maktab ochish. Yana bir orzum, Aziz Nesinning farzandi Ali Nesin Turkiyaning Izmir shahrida matematika qishlog‘ini yaratgan. Shu qishloqni ko‘rib kelish orzusida yuribman”, deydi Zulayho Habibullayeva.