“Matematika qiyin emas” – ZuLine loyihasi asosçisi

Hammamizda telefon bor. Telefonga qarayotgan paytingizda qançalik darajada egilib ötiriş kerak? Ya’ni inson tik turgan holatda böyni 5 kg oğirlikni kötarib turar ekan. Ya’ni insonni boşi tik turgan holatda böyinga 5 kg vazndagi oğirlikni beradi. Agar u 15 gradus egilganda demak böyinga boş kötarib turiş markazidan qoçgani hisobiga böynimizga 12 kg yuk tuşadi. Bu örtaça, normadagi holat. Agar mana şu gradus 30 gradusga ortib ketsa, boşimizning böynimizga berayotgan oğirligi 18 kilogrammni taşkil qiladi. Bu örtaça xavfli. Endi agar 60 gradus bölib ketsa-çi? Unda böynimiz naqd 27 kg oğirlikni kötarib turgan bölar ekan. Örtaça 5 kg bölişi uçun biz telefonni mana bunday uşlaşimiz kerak-da, unday uşlab ötirolmaymiz. Demak biz telefonni qança gradusda uşlasak böynimizga ozroq yuk tuşadi.

Ustalar keladi uyimizga tom yopgani. Kosinus haqida bir hayotga boğlay deb tomni misol keltirmoqçi böldim. Ya’ni tomni Özbekiston şaroitida burçagining gradusi qança bölsa bizda normada böladi? 25 gradusmi, 40 gradusmi? Şu jarayonda men köp ustalar bilan gaplaşdim. Juda köp ustalar bilan gaplaşdim va bir usta şunaqa qildiki, “men asosan mana şundan foydalanaman”, deb menga bir boşqa formula körsatdi. Haligi formulani kosinusgayam, sinusgayam, tangens-kotangensgayam qöyib kördim. Işoning, hammasiga tuşib ketadigan bitta umumiy formula yaratib qöygan-da. Haligi ustaning matematikasiga judayam qoyil qoldim.

Matematik bölişimda asosiy sabab – otam arxitektor bölgan. Bir qança katta inşootlar, binolar qurilişida asosiy rolda bölgan. Onam esa fizika, matematika, informatika, astronomiya fanlari öqituvçisi bölgan.

Köpçilik ota-onalar özi yetişolmagan narsasiga, yetişolmagan bilimlari farzandlarida bölişini xohlaydi. Bu töğri. Mehribonlik hissi, bolasiga köp narsani ilinişi. Lekin şu paytda bolani ozgina qiynab qöymayapmanmikan degan fikr keladi. Lekin ana şu narsa vijdonini qiynaşi mumkin baribiram bolasini qat’iy öqişga majburlaydi. Lekin bolaning psixikasiga e’tibor beradigan bölsak, bola, masalan bir farzandim boşqa farzandimga şe’r yodlatayotganimda u öynab, u yoqdan bu yoqqa yugurib, bir narsalarni titib, irğitib yurgan paytda bu farzandim yodlatgan şe’rimni u ana şu jarayonda yodlab oladi. Va kelib aytadi: “Mana şu şe’rni men aytib beraymi?” Qaysi paytda yodlading? Ha, şu öynab yurgan paytda yodlagan böladi.

Ijtimoiy tarmoqlarda tanilganimdan söng menga köp takliflar çiqdi. Mana şu takliflarni öylab körib, ançasiga rozi bölişga harakat qildim. Asosiysi Germaniyada işlaydigan, yaşaydigan bir qizimiz menga aloqaga çiqdi. 2-sinf uçun “Ta’tilda matematika” degan kitob yaratdik. 60 betdan iborat qöllanma. Ya’ni özbekzabon bolalar matematikani özbekça hamda nemisça örgansin degan maqsadda yozgi ta’til uçun kitob yozdik.

Videoroliklarimizni turmuş örtoğim bilan birga tayyorlaymiz. Ular ham operator va montajçi. Kelajakda rejalarimizning eng asosiysi xususiy maktab oçiş. Yana bir orzum, Aziz Nesinning farzandi Ali Nesin Turkiyaning Izmir şahrida matematika qişloğini yaratgan. Şu qişloqni körib keliş orzusida yuribman”, deydi Zulayho Habibullayeva.