Yaqin Sharqqa kelgan AQSh desantchilari, Kubaga kelayotgan Rossiya tankeri va Trampga qarshi namoyishlar – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

Erondagi urush davom etmoqda

AQSh prezidenti Donald Tramp yakshanba kungi bayonotida Eronning yangi rahbarlari «juda oqilona» ekanini aytdi. «O‘ylaymanki, biz ular bilan kelishuvga erishamiz, bunga juda aminman, lekin erisha olmasligimiz ham mumkin», dedi Tramp «Air Force One» bortida.

Trampning aytishicha, oldingi o‘ldirilgan rahbarlardan keyin u Tehronda rejim o‘zgarishiga allaqachon erishilgan deb hisoblaydi. Biroq ularning o‘rnini bosganlar «oqilona» ko‘rinayotganini ikki marta ta’kidladi.

Pokiston tashqi ishlar vaziri Is’hoq Dar Islomobodda AQSh–Eron o‘rtasidagi ehtimoliy muzokaralar bo‘lishini aytdi. «Pokiston yaqin kunlarda ikki tomon o‘rtasida davom etayotgan mojaroni har tomonlama va barqaror hal qilish uchun mazmunli muzokaralarga mezbonlik qilish va ularga ko‘maklashishdan sharaflanadi», dedi u. Ammo AQSh va Eron unda ishtirok etishga rozi bo‘lgani aniq emas.

Avvalroq AQSh mintaqaga USS Tripoli harbiy kemasida 3,5 mingga yaqin harbiy yetib kelganini ma’lum qilgandi. OAVlar Pentagon Eronda bir necha hafta davom etishi mumkin bo‘lgan quruqlikdagi operatsiyalarga tayyorgarlik ko‘rayotgani haqida yozgan. Shu bilan birga, Donald Tramp ushbu operatsiyani ma’qullash-ma’qullamasligi hozircha aniq emas.

Eron parlamenti spikeri Muhammad Boqir G‘olibof esa, agar AQSh askarlari joylashtirilsa, Tehron javob qaytarishga tayyorligini aytdi.

«Eron qo‘shini Amerika askarlari tuprog‘imizga qadam qo‘yishini va ularning ustiga olov yog‘dirishni kutib turibdi», degan G‘olibof.

U Eron taslim bo‘lishni istisno etdi va Tehronning pozitsiyasi «aniq»ligi hamda mamlakat «kamsitishlar»ni qabul qilmasligini bildirdi.

Isroil esa Vashington va Tehron o‘rtasidagi har qanday ehtimoliy muzokaralar oldidan Eronga qarshi hujumlarni kamaytirish niyati yo‘qligini va zarbalar berishda davom etishini aytdi.

Xususan, Isroil harbiylari yakshanba oqshomigacha bo‘lgan 24 soat ichida Eronning markaziy va g‘arbiy qismlariga, jumladan, Tehronga 140 dan ortiq havo zarbalari bergan. Hujumlarda ballistik raketalarni uchirish maydonchalari va saqlash omborlari nishonga olingan.

Eron davlat OAV zarbalar Mehrobod aeroporti va shimoliy Tabriz shahridagi neft-kimyo zavodiga tekkanini xabar qildi.

Isroilning Bersheba shahri yaqinidagi kimyo zavodiga Erondan kelgan ko‘p sonli zarbalardan biri tekkan.

Shu bilan birga, shanba kuni Yamandagi Eron bilan ittifoqchi bo‘lgan husiylar ham mojaroga qo‘shildi. Ular Isroilga birinchi hujumlarni uyushtirgan. Isroil rasmiylari yakshanba kuni Yamandan uchirilgan ikkita dron urib tushirilganini ma’lum qildi.

Trampga qarshi namoyishlar

AQSh prezidenti Donald Trampning agressiv deportatsiya harakatlari, Erondagi urush va boshqa siyosatlarini qoralovchi millionlab odamlar shanba kuni mamlakat bo‘ylab namoyishlarga chiqdi.

Nyu York, Dallas, Filadelfiya va Vashingtonda yirik mitinglar bo‘lib o‘tdi, tashkilotchilarning so‘zlariga ko‘ra, «No Kings» tadbirlarining uchdan ikki qismi yirik shaharlardan tashqarida sodir bo‘ldi.

Trampning noqonuniy immigratsiyaga qarshi keskin kurashi o‘choqlaridan biri – Minnesotada ommaviy miting bo‘lib o‘tdi. Trampning ashaddiy tanqidchisi Berni Sanders ishtirokchilarga murojaat qilib «biz bu mamlakatning avtoritarizm yoki oligarxiyaga aylanib qolishiga yo‘l qo‘ymaymiz», dedi.

Nyu Yorkda esa o‘n minglab olomon Manhetten markazini to‘ldirdi. Tashkilotchilardan biri, aktyor Robert De Niro Trampgacha bo‘lgan hech bir prezident «amerikaliklar erkinliklari va xavfsizligiga bunday ekzistensial xavf tug‘dirmaganini» aytdi.

Vashingtondagi Milliy xiyobonda ham olomon Trampga qarshi plakatlarni ko‘tardi. Kaliforniyadagi namoyishchilardan biri «Tramp qilayotgan ishning hammasi oddiy amerikaliklardan olib, o‘zini boyitishdir», dedi.

AQSh Kongressi tarkibini belgilab beradigan noyabr oyidagi oraliq saylovlar yaqinlashmoqda. Respublikachilar kuchli bo‘lgan shtatlarda Trampga qarshi namoyishchilar soni keskin ortmoqda. Reuters/Ipsos so‘roviga ko‘ra, Trampning reytingi 36 foizga tushib ketdi, bu uning Oq uyga qaytganidan beri eng past ko‘rsatkichdir.

Rossiya tankeri Kubaga neft olib kelmoqda

Rossiya tankeri Kubaga xom neft yetkazib berishni boshladi. Bu bilan AQSh ma’muriyatining Karib havzasidagi orol-davlatga nisbatan davom etayotgan blokadasi buzildi.

Taxminan 730 ming barrel xom neft tashiyotgan tanker seshanba kunigacha Matansas terminaliga kelib to‘xtashi kutilmoqda. Bu Kuba uchun muhim energiya ta’minotini bir necha haftaga kafolatlaydi.

NYT xabariga ko‘ra, AQSh Sohil xavfsizlik xizmatining mintaqada Rossiya tankerini to‘xtatib qolishi mumkin bo‘lgan ikkita kateri bor edi. Biroq Tramp ma’muriyati kemani to‘xtatish haqidagi buyruqni bermadi.

Oq uy nima uchun tankerni to‘sib qo‘yish haqida buyruq bermagani yoki Rossiya neftining orol-davlatga yetib borishiga ruxsat berishi haqida hech qanday tushuntirish bermadi.

AQSh ma’muriyati yanvar oyida Kubaga yoqilg‘i yuborayotgan davlatlarga tahdid qilib, amalda neft blokadasini o‘rnatgan edi. Donald Tramp «Kubani qo‘lga olishga» ishonishini aytgan va Eron urushidan keyin orolga harbiy kuch bilan zarba berishi mumkinligiga ishora qilmoqda. AQSh davlat kotibi Marko Rubio ham Oq uy – Kubada yangi rahbarlarni ko‘rishni istayotganini aytdi.

Kuba rasmiylari hozirgi blokada sharoitida o‘z pozitsiyalarida qat’iy turib, orol-davlat o‘zini himoya qilishga tayyorligini aytmoqda.

Saudiyada AQSh harbiy samolyoti yo‘q qilindi

Shanba kuni Saudiyadagi «Prince Sultan » aviabazasiga qilingan Eron hujumlarida AQShning E-3 Sentry rusumli radiolokatsion aniqlash va boshqaruvchi samolyoti yo‘q qilindi. Tarqalgan suratlarda samolyotning ikki bo‘lakka bo‘linib ketgani ko‘rinadi.

AFP va BBC sun’iy yo‘ldosh tasvirlari asosida ushbu voqeani tasdiqladi. Samolyotning dumidagi raqami orqali tekshirilganda, u oxirgi marta 18 mart kuni baza yaqinida parvoz qilgani aniqlangan. Shuningdek, juma kungi sun’iy yo‘ldosh tasvirlari bazada yong‘in izlari borligini ko‘rsatgan.

O‘sha hujum natijasida 12 nafar AQSh harbiysi ham yaralangandi. Ushbu samolyotdan tashqari, AQShning kamida yana ikkita yonilg‘i quyish samolyoti ham zarar ko‘rgan.

Boeing E-3 Sentry'ning taxminiy bahosi 500 million dollar atrofida bo‘lib, u havodagi janglarni boshqarish va uzoq masofadagi nishonlarni kuzatish uchun mo‘ljallangan o‘ta muhim «uchar qo‘mondonlik punkti» hisoblanadi.

AQSh Markaziy qo‘mondonligi hozircha holat bo‘yicha rasmiy bayonot bermadi.

Finlandiya hududidagi dronlar

Finlandiya yakshanba kuni mamlakat janubi-sharqida dronlar uning hududiy daxlsizligini buzgani haqida xabar berdi. Finlandiya bosh vaziri Petteri Orponing aytishicha, yo‘ldan adashgan dronlar Ukrainaning Rossiya nishonlariga bergan zarbalari bilan bog‘liq ko‘rinadi.

Finlandiya o‘zining hududiy suvlariga yaqinlashgan uchuvchi obektlarni aniqlash uchun F/A-18 Hornet qiruvchi samolyotlarini yubordi. Ulardan biri Ukrainaning AN96 droni ekani aniqlangan.

Uchuvchi qo‘shimcha talafotlarning oldini olish maqsadida o‘t ochmagan. Ikkala dron ham Finlandiya sharqidagi Kouvola shahriga qulagan.

Qo‘shni davlatlar — Estoniya, Latviya va Litva o‘tgan haftada Rossiya neft eksporti obektlariga qilingan hujumlar paytida yo‘ldan adashgan bir nechta Ukraina dronlari ularning hududiga qulaganini ma’lum qilgan edi.

Isroil Livan janubini bosib olmoqchi

Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu yakshanba kuni harbiylarga Livan janubidagi hududlarni bosib olishni kengaytirishni buyurdi.

Isroil «shimoldagi vaziyatni tubdan o‘zgartirishga qat’iy qaror qilgan», dedi Netanyahu. U Livandagi harbiy operatsiyalar davom etishini aytib, Isroil kuchlari o‘z maqsadlariga erishilgunga qadar kuch ishlatgan holda harakat qilishini qo‘shimcha qildi.

Isroil armiyasi 2 mart kuni «Hizbulloh» urushga qo‘shilgach Livanga shiddatli havo zarbalari bermoqda va Janubiy Livanga quruqlikdan hujum boshlagan.

AQSh va Isroil 28 fevral kuni Eronga qarshi havo hujumini boshlaganidan beri mintaqa shay holatda turibdi; ushbu hujum hozirgacha minglab insonlar o‘limiga sabab bo‘ldi.