O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.
NASA fazogirlari Oy tomon yo‘l oldi
1 aprel kuni to‘rt nafar fazogir NASA'ning «Artemis II» missiyasi doirasida parvozni boshladi. Bu Oy atrofidagi o‘ta muhim sayohat bo‘lib, insonni Oy yuzasiga qaytarish yo‘lidagi eng dadil qadam hisoblanadi.
«Orion» ekipaj kapsulasi o‘rnatilgan Space Launch System raketasi Floridadagi «Kennedi» koinot markazidan o‘t oldi. U o‘zining ilk ekipaji – uch nafar amerikalik va bir nafar kanadalik fazogirni Yer orbitasiga olib chiqdi.
Agar missiya rejalashtirilganidek davom etsa, NASA fazogirlari qariyb 10 kunlik ekspeditsiya davomida Oy atrofida aylanib uchadi va ortga qaytadi. Bu jarayonda ular insoniyat ilgari hech qachon yetib bormagan koinot qa’riga — qariyb 406 000 km ichkariga boradi.
NASA administratori Jared Ayzekman ushbu parvoz muqaddima ekanini, bu missiyalar «Oy yuzasida doimiy mavjudlikni» qo‘llash va Oy bazasini qurishni o‘z ichiga olishini aytdi.
O‘n yildan ko‘proq tayyorgarlikdan so‘ng amalga oshirilgan ushbu dasturda har bir parvozning qiymati 4 milliard dollar atrofida bo‘lib, u o‘sib boruvchi xarajatdir.
Ushbu missiya NASAʼning Oy yuzasiga insonni qo‘ndirishi uchun hal qiluvchi «bosh repetitsiya» vazifasini o‘taydi. NASA 2028 yilda fazogirlarning tarixdagi ilk bor Oyning Janubiy qutbiga qo‘nishini amalga oshirmoqchi. Maqsad Xitoyning 2030 yilda o‘sha hududga rejalashtirilgan missiyasini ortda qoldirish.
Fazogirlar oxirgi marta AQSh tomonidan amalga oshirilgan 1972 yildagi «Apollon» missiyasida Oyda bo‘lgandi.
Endilikda milliarderlar Ilon Mask va Jyeff Bezos kompaniyalari NASA fazogirlarini Oy yuzasiga qo‘ndiradigan modullarni ishlab chiqish uchun poygalashmoqda.
Tramp amerikaliklarga murojaat qildi
Donald Tramp chorshanba oqshomida televideniye orqali chiqish qilib, AQSh harbiylari Erondagi maqsadlariga deyarli erishganini aytdi, ammo urushni tugatish bo‘yicha aniq muddatlarni keltirmadi.
«Hamma kuzirlar bizning qo‘limizda, ularda esa hech narsa yo‘q», dedi Tramp Oq uydan turib xalqiga qilgan murojaatida. U Eronning boyitilgan urani maqomi va Ho‘rmuz bo‘g‘ozi kabi hal etilmagan masalalarni yuzaki tilga olib o‘tdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, urush tugagach, bo‘g‘oz «tabiiy ravishda» ochiladi.
