Rossiya ilgari Ukrainaning NATOga qo‘shilishiga qarshi chiqib kelgan bo‘lsa, hozir bu pozitsiya Yevropa Ittifoqiga nisbatan ham kengaymoqda. Dmitriy Medvedev tomonidan bildirilgan fikrlar bu yo‘nalishdagi qarashlar ochiqroq aytila boshlaganini ko‘rsatadi. Shu tariqa, Ukraina masalasida Rossiyaning munosabati faqat harbiy ittifoqlar bilan cheklanmay, uning Yevropa bilan integratsiyasining boshqa shakllarini ham qamrab olayotgani kuzatilmoqda.
Mavzu muhokamasi – Kun.uz'ning “Geosiyosat” dasturida.
Rossiya nima uchun ilgari o‘zi rozi bo‘lgan, toqat qilgan Yevropa Ittifoqi kengashini endi xavf sifatida ko‘ryapti?
Anvar Yo‘ldoshev: Avvallari Yevropa Ittifoqi aniq iqtisodiy tashkilot sifatida qabul qilinar edi. Rossiya ham unga asosan iqtisodiy tuzilma sifatida qarar, shu sababli uning kengayishiga keskin qarshi chiqmas edi. Biroq hozir vaziyat o‘zgargan. Yevropa Ittifoqi tobora harbiylashib bormoqda va ayrim jihatlari bilan NATO ko‘rinishiga yaqinlashmoqda.
A’zo davlatlarning harbiy xarajatlari oshib, mudofaa sohasi kuchaytirilmoqda. Shu fonda, agar Ukraina ham Yevropa Ittifoqiga qo‘shilsa, u ittifoq ichida eng katta harbiy tajribaga ega davlatlardan biriga aylanishi mumkin. Bu holat Rossiya manfaatlariga zid. Chunki u nafaqat NATO, balki Yevropa Ittifoqining ham harbiylashuvini xavf sifatida ko‘rmoqda. Shu sababli Moskva endilikda Ukrainaning Yevropa Ittifoqiga qo‘shilishiga ham keskin qarshi chiqmoqda.
Shuningdek, bu jarayonda ichki siyosiy omillar ham bor. Masalan, Vengriyada Viktor Orban, Slovakiyada Robert Fitso kabi yetakchilar Ukrainaga nisbatan ehtiyotkor yoki salbiy pozitsiyada turibdi. Bu esa Ukrainaning Yevropa Ittifoqiga qo‘shilishi va unga ajratiladigan moliyaviy yordam masalasini murakkablashtirmoqda.
Oldin Rossiya Yevropa Ittifoqiga a’zo bo‘lish masalasida nisbatan betaraf edi. Ammo bugungi kunda ittifoqning harbiylashuvi va ritorikasining o‘zgarishi bu pozitsiyani tubdan o‘zgartirdi.
Agar kelajakda AQSh NATOdagi rolini kamaytirsa yoki undan chiqsa, Yevropa davlatlari o‘zining alohida harbiy tizimini yaratishga majbur bo‘lishi mumkin. Bu esa Yevropa Ittifoqining nafaqat iqtisodiy, balki harbiy tashkilotga aylanishiga olib keladi. Bunday ssenariy esa Rossiya uchun yanada katta xavf sifatida baholanmoqda.
Kamoliddin Rabbimov: Bu masalada bir nechta muhim nuqtalar bor. Birinchidan, Dmitriy Medvedev hozircha Rossiyaning rasmiy davlat pozitsiyasini emas, ko‘proq shaxsiy fikrini bildirmoqda. Agar bu bayonotni Vladimir Putin yoki boshqa yuqori martabali rasmiy aytganida, uni davlatning aniq pozitsiyasi sifatida qabul qilgan bo‘lardik.
