Yangi infografikada mamlakatlar Global Energy Monitor ma’lumotlari asosida atom energetikasining hozirgi va istiqboldagi örnatilgan quvvati böyiça saralangan. Bugungi kunda AQŞ 102 475 megavatt körsatkiç bilan yetakçilik qilmoqda va Fransiyadan 35 000 megavattdan ortiq farq bilan oldinda bormoqda.
Hozirgi vaqtda Xitoy 60 898 megavatt bilan uçinçi örinda turibdi, ammo yangi energobloklar işga tuşirilişi bilan vaziyat tez orada özgarişi mumkin.
Bu özgariş katta geosiyosiy oqibatlarga ega. Atom quvvatini oşirayotgan davlatlar import qilinadigan qazilma yoqilğilarga qaramlikni kamaytirişi, şu bilan birga energetik xavfsizlikni va energetika tizimining barqarorligini kuçaytirişi mumkin.
Agar rejalaştirilgan barça loyihalar amalga oşsa, Xitoy 185 812 megavatt bilan birinçi öringa çiqadi. Undan keyin AQŞ — 117 910 megavatt, Fransiya — 75 590 megavatt bilan joy oladi. Rossiya 60 800 megavatt bilan törtinçi örinni egallaydi.
Fransiya atom energetikasining tarixiy yetakçisi bölib qolmoqda: mamlakatda barça elektr energiyasining taxminan 69 foizi atom elektr stansiyalarida işlab çiqariladi.
Buyuk Britaniya 1956 yilda işga tuşirilgan dunyodagi birinçi tijoriy atom elektr stansiyasining vatani hisoblanadi, ammo keyinçalik u yadroviy energiyadan foydalanişni qisqartirgan. Hozir esa hukumat “atomning oltin davri”ga erişişni maqsad qilmoqda, ammo hatto mavjud rejalar töliq amalga oşsa ham — jami 15 394 megavatt — mamlakat faqat dunyoda 12-örinni egallaydi.
Bugungi kunda örnatilgan atom quvvatiga ega bölmagan 17 ta davlat orasida eng katta ösiş Ugandada kutilmoqda — 18 000 megavattgaça. Undan keyin Polşa — 15 612 megavatt va Turkiya — 14 700 megavatt bilan joy olgan.
Zamonaviy atom energetikasi rivoji yadroviy böliniş texnologiyasiga tayanadi. Bu texnologiya barça mavjud reaktorlar asosini taşkil etadi va jahondagi elektr energiyasi işlab çiqarişning taxminan 10 foizini ta’minlaydi. U yetarliça rivojlangan sohalardan biri bölişiga qaramay, taraqqiyot davom etmoqda: quriliş xarajatlarini kamaytiriş, xavfsizlikni oşiriş va quriliş muddatini qisqartirişni va’da qilayotgan ixçam modulli reaktorlar paydo bölmoqda.
Şu bois, prognoz qilinayotgan quvvatlar hisobida endi faqat yirik stansiyalar emas, balki davlat va xususiy investorlar tomonidan qöllab-quvvatlanayotgan kiçik reaktorlar sonining ortişi ham tobora köproq inobatga olinmoqda.
