BMT rahbarligiga 4 nomzod, Yaponiyada 8 balli zilzila xavfi va Meksikada Jahon çempionati oldidan otişma – kun dayjesti

Duşanba kungi 10 km çuqurlikda qayd etilgan suvosti zilzilasi episentrga yaqin bölgan Xonsyu va Xokkaydo orollari aholisi uçun jiddiy xavf tuğdirdi. Yer silkinişlari hatto 530 km uzoqlikdagi Tokiogaça sezildi.

Zilziladan söng 170 mingdan ortiq aholiga qirğoq hududlarini tark etib, balandroq joylarga köçiş buyurildi. Duşanba kuni kuzatilgan eng baland sunami tölqinlari 80 santimetrni taşkil etdi. Zilziladan bir neça soat ötgaç, sunami haqidagi barça ogohlantirişlar bekor qilindi. Jiddiy talafotlar yoki jarohatlanganlar haqida hozirça ma’lumot yöq.

Yaponiya Meteorologiya agentligi kelgusi haftada «bundan ham kuçliroq silkinişlar» va kattaroq tölqinlar keltirib çiqaruvçi zilziladan ogohlantirdi. Rasmiylarning ta’kidlaşiça, 8 yoki undan yuqori magnitudali zilzila yuz beriş xavfi — «odatdagidan köra yuqoriroq».

Yaponiya xalqi hamon 2011 yildagi dahşatli zilzila xotiralari bilan yaşaydi. Öşanda yuz bergan sunami 18 mingdan ortiq kişining hayotiga zomin bölgan va «Fukusima» AESda halokat keltirib çiqargan edi. Öşandan beri hukumat har qanday silkinişda aholini zudlik bilan balandliklarga çiqişga örgatib kelmoqda.

Ğazoda Isroil hujumidan 5 kişi halok böldi

Duşanba kuni Ğazo sektorida Isroil tomonidan amalga oşirilgan alohida zarbalar natijasida kamida beş falastinlik halok böldi. Şuningdek, Hamas jangçilari va Isroil tomonidan qöllab-quvvatlanadigan qurolli tödalar örtasida töqnaşuvlar sodir bölgan.

Tibbiyot xodimlarining ma’lum qilişiça, anklavning markaziy qismidagi Al-Burayj lagerida bir kişi, Ğazo şahrida esa yana bir kişi Isroil havo hujumi oqibatida hayotdan köz yumgan. Keyinroq Xon Yunus ğarbida amalga oşirilgan zarba natijasida kamida uç kişi halok bölgan. Isroil harbiylari uşbu voqealar yuzasidan hozirça izoh bermadi.

Ötgan yili oktyabrda boşlangan sulh rejimiga köra, Isroil qöşinlari Ğazoning yarmidan köpini taşkil etuvçi, aholi deyarli qolmagan hududni nazorat qilmoqda. Hamas esa tor qirğoq böyi hududini boşqarişda davom etmoqda.

Mahalliy şifokorlar ma’lumotlariga köra, sulh kuçga kirganidan beri Isroil hujumlari oqibatida 750 dan ortiq falastinlik halok bölgan. Isroil esa uning 4 nafar askari öldirilganini aytmoqda. Har ikki tomon ham sulh şartlarini buzişda bir-birini ayblab keladi.

BMT rahbarligiga nomzodlar

Birlaşgan Millatlar Taşkilotining navbatdagi boş kotibi böliş uçun tört nafar nomzod şu haftada öziga xos «körikdan» ötadi. Xususan 2027 yilda böladigan yangi kotiblikka quyidagilar nomzod:

• Mişel Baçelet (74 yoş): Çilining ikki karra prezidenti va BMTning Inson huquqlari böyiça sobiq oliy komissari. Uning nomzodi Braziliya va Meksika tomonidan körsatilgan.
• Rafael Grossi (65 yoş): argentinalik diplomat, 2019 yildan Xalqaro atom energiyasi agentligi boş direktori.
• Rebeka Grinspan (70 yoş): Kosta-Rikaning sobiq vitse-prezidenti, 2021 yildan beri BMT Savdo va taraqqiyot konferensiyasi rahbari.
• Maki Sall (64 yoş): Burundi tomonidan nomzodi körsatilgan Senegalning sobiq prezidenti. Biroq Afrika Ittifoqi hozirça uni rasman ma’qullamagan.

Nomzodlar seşanba va çorşanba kunlari BMTga a’zo 193 davlat elçilari oldida uç soatlik savol-javob sessiyasida öz dasturini taqdim etadi.

BMT nizomida boş kotibni saylaş haqida deyarli heç narsa aytilmagan, faqatgina Boş assambleya buni Xavfsizlik kengaşining tavsiyasi asosida amalga oşirişi kerakligi belgilangan. Bu esa BMT eng nufuzli organining beşta doimiy a’zosiga — AQŞ, Rossiya, Xitoy, Buyuk Britaniya va Fransiyaga qaror qabul qiliş va veto qöyiş huquqini beradi.

2016 yilda murosasiz keçgan va Antoniu Guterriş yutgan «poyga»da 13 nafar nomzod iştirok etgandi. Lekin bu safar vaziyat boşqaça: BMT global tinçlik va xavfsizlikni ta’minlaşdagi asosiy rolini bajara olmayapti. Bir vaqtlar qudratli bölgan Xavfsizlik kengaşi — Ukraina, Ğazo va Erondagi uruşlarni töxtatişda tösqinliklarga uçradi.

Meksikada otişma: kanadalik sayyoh halok böldi

Meksikadagi tarixiy obidada noma’lum erkak öt oçişi natijasida 32 yoşli kanadalik ayol halok böldi va bir neça kişi jarohatlandi. Hujumçi otişmadan söng öz joniga qasd qilgan.

Politsiya voqea joyidan öqotar qurol, sovuq qurol va patronlarni topgan. Sayyohlarning sözlariga köra, obidaga kirişda ularning sumkalari heç qanday tekşiruvdan ötkazilmagan va evakuatsiya jarayoni mutlaqo muvofiqlaştirilmagan.

Ştat rasmiylariga köra, jarohatlanganlar orasida Kolumbiyaning ikki nafar, Rossiya va Kanadaning bir nafardan fuqarosi ham bor. Hujumçining şaxsi va uning motivi hozirça oşkor qilinmadi.

Otişma Meksikaning eng muhim sayyohlik maskanlaridan biri — qadimiy Teotihuakan ehromlar majmuasida sodir bölgan. YuNESKO röyxatiga kiritilgan uşbu maskanda 2 oydan keyin Jahon çempionatiga kelgan sayyohlar uçun tungi şoular ötkazilişi rejalaştirilgandi.

Avvalroq Meksika hukumati yirik narkokartel rahbarini öldirib, undan keyingi zöravonliklar fonida xavfsizlik böyiça xavotirlarni bartaraf etişga uringan.

Meksika—AQŞ—Kanadada böladigan futbol böyiça Jahon çempionatining oçiliş öyini 11 iyun kuni Mexiko şahrida bölib ötadi. Turnirga 5,5 million xalqaro sayyoh kelişi kutilmoqda. Meksika hukumati musobaqa davomida muxlislarni himoya qiliş uçun qariyb 100 ming nafar xavfsizlik xodimini safarbar qilişni rejalaştirgan.