Jahon miqyosidagi umumiy mudofaa xarajatlari ham rekord darajaga — 2,6 trillion dollarga yetdi. Bu esa geosiyosiy ustuvor yönalişlar jiddiy qayta körib çiqilayotganidan dalolat beradi.
Xalqaro strategik tadqiqotlar instituti ma’lumotlariga köra, aynan şu ön beş davlat harbiy budjetlar ösişining asosiy harakatlantiruvçi kuçi bölgan. AQŞ hali ham xarajatlar miqyosi böyiça mutlaq yetakçi bölib qolayotgan bölsa-da, eng sezilarli özgarişlar Yevropada kuzatilmoqda. Bu yerda davlatlar endi faqat mudofaa qobiliyatini saqlab qoliş bilan çeklanmay, uni faol ravişda kuçaytirmoqda.
2025 yilda AQŞning mudofaa budjeti 921 milliard dollarga yetdi. Bu Xitoy, Rossiya, Germaniya, Buyuk Britaniya, Hindiston, Saudiya Arabistoni, Fransiya va Yaponiyaning jami harbiy xarajatlaridan ham köproqdir.
Istiqbolda Donald Tramp 2027 yilga borib mudofaa xarajatlarini 1,5 trillion dollarga yetkazişni taklif qilgan, ammo bu reja hozirça amalga oşirilmagan. Agar u hayotga tatbiq etilsa, xarajatlar sovuq uruş davridagi eng yuqori körsatkiçlardan real hisobda taxminan 90 foizga yuqori böladi.
Xitoy 2025 yilda 251,3 milliard dollarlik harbiy budjet bilan dunyoda ikkinçi örinni egalladi. Uning Osiyodagi harbiy xarajatlardagi uluşi 44 foizga yetgan, holbuki 2017 yilda bu körsatkiç 39 foiz edi. Bu mamlakatning mintaqaviy ta’siri tobora kuçayib borayotganini körsatadi.
Rossiyaning harbiy budjeti 2025 yilda 186,2 milliard dollarga yetdi. Bu bir yil içida 40 milliard dollardan ortiq ösişni anglatadi va mamlakat YaIMning 7,3 foizini taşkil qildi.
Rossiyaning Ukrainadagi maxsus harbiy operatsiyasi davom etayotgani va AQŞ bosimi fonida Yevropadagi NATO davlatlari 2035 yilga qadar mudofaa xarajatlarini YaIMning 3,5 foizigaça yetkaziş majburiyatini oldi. Pul ifodasida bu taxminan 1,2 trillion dollarga teng bölişi mumkin. Bu esa mintaqa uçun sovuq uruşdan beri eng yirik harbiy budjetlar ösişi böladi.
Rossiyani hisobga olmaganda, Yevropa dunyodagi eng katta ön beş mudofaa budjetidan oltitasiga ega. Ularda Germaniya (107,3 milliard dollar) va Buyuk Britaniya (94,3 milliard dollar) yetakçilik qilmoqda. Ayni paytda, har ikki davlat ham 2024 yildan 2025 yilgaça bölgan davrda xarajatlarini önlab milliard dollarga oşirdi.
Avval sekin-asta ösiş bölib köringan jarayon endi jadal tezlaşuvga aylandi: mudofaa rivojlangan iqtisodiyotlarda eng tez ösib borayotgan xarajat yönalişlaridan biriga aylandi.
