Yadroviy qurol ehtimolini rad etgan Tramp, Ukrainaga ajratilgan milliardlar va internet öçirilişini oqlagan Putin – kun dayjesti
|22:02 / 24.04.20264 0629 min
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqea va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomada taniştiramiz.
Erondagi uruş
Payşanba kuni AQŞ prezidenti Donald Tramp Eron bilan tinçlik kelişuvi borasida şoşilmayotganini ta’kidladi. «Meni şoşiltirmang. Men eng yaxşi kelişuvga erişmoqçiman... Uning mangu bölişini istayman», dedi u.
Şuningdek, Tramp Oq uyda jurnalistlarning Eronga qarşi yadroviy qurol qöllaş ehtimoli haqidagi savoliga javob berdi:
«Yöq. Nega endi u menga kerak bölsin? Qanday ahmoqona savol. Nima uçun men yadroviy qurolni qöllaşim kerak?» dedi Tramp.
Uning aytişiça, AQŞ Eronni an’anaviy qurollar bilan «yakson qilgani» sababli bunga hojat yöq: «Men uni işlatmagan bölardim. Heç kimga yadro qurolidan foydalanişga yöl qöyilmasligi kerak», dedi Tramp jurnalistlar bilan suhbatda.
Şu bilan birga, u Hörmuzdagi dengiz qarama-qarşiligida AQŞ yaqqol ustunlikka egaligini da’vo qilişda davom etdi.
Eron esa bir kun oldin Hörmuz ustidan nazoratni kuçaytirganini namoyiş qilgandi. Payşanba kuni Tramp AQŞ harbiy-dengiz kuçlariga böğozga mina yotqizayotgan Eron qayiqlarini «öqqa tutiş va yöq qiliş» buyruği berilganini ma’lum qildi.
Payşanba kuni Yaqin Şarqdagi uruşning ikkinçi frontida ham özgarişlar böldi. Isroil va Livan Oq uyda prezident Donald Tramp vositaçiligida ötgan uçraşuvda öt oçişni töxtatiş rejimini yana uç haftaga uzaytirdi.
Ammo öt oçişni töxtatiş rejimi uzaytirilganiga qaramay, Livan janubida töqnaşuvlar davom etdi. Isroil hujumlarida livanlik jurnalist ayol öldirildi, «Hizbulloh» ham qarşi xujumlar uyuştirdi.
Bundan taşqari, Isroil Eronga hujumlarni qayta boşlaşga tayyorligidan ogohlantirdi. Mudofaa vaziri Israel Kats uruşni qayta boşlaş uçun AQŞdan «yaşil çiroq» kutayotganini va agar bu sodir bölsa, birinçi bölib Xominaiy nişonga olinişini aytdi.
Nihoyat Ukrainaga pul ajratiladi
Payşanba kuni Vengriya vetoni bekor qilganidan söng Yevropa Ittifoqi Ukrainaga 90 milliard yevrolik qarz berişni yakuniy tasdiqladi. Bu bilan boş vazir Viktor Orban öz vakolatining sönggi oylarida blok içidagi keskin mojaroga çek qöydi.
Mavzuga oid
Olğa siljiş – Ukraina Rossiya neftini Vengriya va Slovakiyaga yetkazib beruvçi «Drujba» quvuri işini qayta tiklaşi mumkinligini e’lon qilganidan keyin yuz berdi.
Moliyaviy sxemani boşqaradigan Yevropa Komissiyasi Kiyevga birinçi tölov «imkon qadar tezroq» ötkazilişini aytmoqda. Ijroiya organida tezkor harakat qiliş uçun naqd pul zaxirasi mavjud.
2026 yil uçun Bryussel 45 milliard yevroni bosqiçma-bosqiç ötkazişni rejalaştirmoqda. Şundan 16,7 milliard yevro moliyaviy yordamga, 28,3 milliard yevro esa harbiy yordamga yönaltirilgan.
Tölovlar Kiyev tomonidan amalga oşiriladigan islohotlarga boğliq böladi. Korrupsiyaga qarşi kuraşdagi har qanday orqaga ketiş yordamning vaqtinça töxtatilişiga sabab bölişi mumkin. Qolgan 45 milliard yevro 2027 yil uçun saqlab qolinadi.
Birgalikda qarz olişda Vengriya, Slovakiya va Çexiya iştirok etmaydi. Natijada qolgan 24 ta a’zo davlat yiliga taxminan 3 milliard yevro miqdorida foiz tölovlarini tölaydi.
Ukraina 90 milliard yevrolik qarzni Rossiya uruş tovonini tölaşga rozi bölgan taqdirdagina qaytarişi kerak böladi.
Moskva esa Ukrainaga tovon tölaşni rad etib keladi. Ammo Yevropa banklarida Rossiyaning 210 milliard yevroga teng muzlatilgan aktivlari bor.
Maduroning ağdarilişidan pul işlagan harbiy
Nikolas Maduroni qölga olişda qatnaşgan AQŞ Maxsus kuçlari master-serjanti Gannon Van Dayk maxfiy ma’lumotlardan foydalangan holda Polymarket prognoz bozorida garov öynagan. U AQŞ kuçlarining Venesuelaga kirişi va Maduroning hokimiyatdan ketişiga pul tikib, 400 ming dollar işlab olişda ayblanmoqda. Holat Maduro 2026 yil 3 yanvarda hibsga olinişidan bir neça hafta oldin röy bergan.
Mazkur ayblov 23 aprel kuni AQŞ Adliya vazirligi tomonidan e’lon qilindi. Manhetten federal sudi hakamlar hay’ati 38 yoşli Van Daykka nisbatan: hukumatning maxfiy ma’lumotlaridan şaxsiy manfaat yölida noqonuniy foydalaniş; hukumatning ommaga oçiq bölmagan ma’lumotlarini öğirlaş va tovarlar bilan boğliq firibgarlik kabi ayblovlar qöydi.
Prokurorlarning ta’kidlaşiça, Van Dayk Maduroni qölga oliş operatsiyasini «rejalaştiriş va ijrosida» şaxsan iştirok etgan.
Prezident Donald Tramp bu işdan unçalik xabardor emasligini aytdi. Uning aytişiça, bu unga qimor mojarosi tufayli Beysbol oliy ligasidan çetlatilgan Pit Rouzni eslatgan.
«Bu xuddi Pit Rouzning öz jamoasiga garov tikkaniga öxşaydi. Agar u öz jamoasiga qarşi pul tikkanida bu juda yomon bölardi, lekin u öz jamoasining foydasiga tikkan. Men buni örganib çiqaman», dedi Tramp.
Polymarket portali özining ijtimoiy tarmoqdagi postida uşbu masalani Adliya vazirligiga yöllaganini bildirdi. «Insayderlik savdosiga Polymarket'da örin yöq. Bugungi hibsga oliş – tizim işlayotganining isbotidir», deyiladi postda.
Putin Rossiyada internetning öçirilişi haqida
23 aprel kuni prezident Vladimir Putin Rossiyadagi internet uzilişlari xavfsizlik nuqtai nazaridan joriy etilayotganini aytib, jamoatçilik noroziligiga sabab bölgan çoralarni oqladi. Putin televideniye orqali bergan bayonotida huquq-tartibot idoralari xodimlari yeçim topişda va hayotiy muhim xizmatlar faoliyatini kafolatlaşda topqir bölişi kerakligini ham aytdi.
«Yirik şaharlarda odamlar boşidan keçirayotgan muammolarga e’tibor qaratmay ilojim yöq. Bu holat doimiy emas, lekin afsuski, sodir bölib turibdi. Men yirik şaharlardagi internet bilan boğliq muayyan muammolar va uzilişlarni nazarda tutyapman», dedi u hukumat yiğilişida.
«Albatta, agar bu terrorçilik hujumlarining oldini oliş böyiça tezkor işlarga boğliq bölsa — ustuvor vazifa har doim odamlar xavfsizligini himoya qiliş bölib qolaveradi», deya qöşimça qildi u.
Putin internet uzilişlari haqida aholiga oldindan xabar beriş zararli bölişi mumkinligini aytdi, çunki uning fikriça, «jinoyatçilar ham hamma narsani eşitadi va köradi», natijada ular öz xatti-harakatlari va rejalarini şunga qarab özgartirişi mumkin.
Rasmiylar ötgan oyda Moskvada mobil internetni deyarli uç haftaga öçirib qöyişdi. Şuningdek, Ukraina dronlari hujumlarni yönaltirişda undan foydalanişi xavfini rökaç qilib, boşqa joylarda ham muntazam ravişda internetni bloklaş işlari olib borilmoqda.
Internetning öçirilişi — bank, transport va boşqa kundalik xizmatlardagi uzilişlardan çarçagan oddiy xalq, tadbirkorlar va hatto amaldorlarning ham tanqidiga sabab bölmoqda.
Texnogigantlar işçi kuçini qisqartirmoqda
Ijtimoiy tarmoqlar giganti Meta payşanba kuni sun’iy intellekt ilovalarini işlab çiqişni kengaytiriş maqsadida taxminan 8 000 nafar xodimini yoki işçi kuçining 10 foizini qisqartiriş rejalarini e’lon qildi.
Facebook va Instagram ijtimoiy tarmoqlari, WhatsApp messenjeri egasi bölgan kompaniya qisqartirişlarning birinçi bosqiçini 20 mayga belgilagan. Qisqartirişlar bilan bir qatorda yana 6 000 ta böş iş örni töldirilmasdan qoladi.
Şuningdek, AQŞ texnologiya giganti Microsoft qariyb 8 700 nafar işçisiga — xodimlarining taxminan 7 foiziga ixtiyoriy, muddatidan oldin pensiyaga çiqiş uçun kompensatsiya taklif etayotgani xabar qilindi.
Ştatlarning qisqartirilişi har ikki kompaniya sun’iy intellekt ilovalarini işlab çiqiş xarajatlarini oşirayotgan bir paytga töğri kelmoqda.
Meta «şaxsiy öta aqlli intellekt» işlab çiqiş rejalarini e’lon qildi. Boş direktor Mark Tsukerberg sözlariga köra, bu AI agentlarni har bir foydalanuvçining ehtiyoj va istaklariga moslaştiradi.
Microsoft ham AI tizimlarini quvvatlantiruvçi ma’lumotlar markazlarining global tarmoğini kengaytiriş uçun milliardlab dollar sarflamoqda.
