Pokistonga kelgan Eron boş diplomati, Turkiyada ijtimoiy tarmoqlarga çeklov va Ğazoda sulhni buzgan Isroil – kun dayjesti

Hujjatga köra, bolalarning nomaqbul kontentga kirişining oldini oliş uçun yoşni tekşiriş tizimi joriy etiladi. Ijtimoiy tarmoq kompaniyalari quyidagi vazifalarni bajarişga majbur böladi:

• Foydalanuvçilarni çeklovlar haqida xabardor qiliş;
• Tuşunarli va qulay ota-ona nazorati vositalarini taqdim etiş;
• Bolalar hisoblarini boşqariş, obunalar yoki xaridlar uçun ota-ona ruxsatini joriy etiş;
• Ekran vaqtini monitoring qiliş va çeklaş imkoniyatini yaratiş;
• Aldamçi reklamalarning oldini oliş.

Şuningdek, Turkiyada kuniga 10 milliondan ortiq foydalanuvçi kiradigan yirik kompaniyalar – rasmiy organlarning buyruği bilan bir soat içida tegişli akkauntlarga nisbatan çora körişga majbur böladi.

Qonun loyihasining alohida bandi öyin platformalariga taalluqli bölib, reytingi belgilanmagan öyinlarni sotişni taqiqlaydi yoki ularni eng yuqori yoş çegarasi bilan joylaştirişni talab qiladi.

Juma kuni Norvegiya hukumati ham 2026 yil oxirigaça ijtimoiy tarmoq foydalanuvçilari uçun yoş çeklovini joriy etuvçi loyihani parlamentga taqdim etişini ma’lum qildi.

Rejaga köra, çeklov bola 16 yoşga töladigan yilning 1 yanvaridan boşlab bekor qilinadi. Norvegiyada ham kompaniyalar yoşni tekşirişning samarali tizimini joriy etişlari va «qonunga birinçi kundan boşlab rioya qilişlari» şart.

Ötgan yili Avstraliya bolalar uçun ijtimoiy tarmoqlarga kirişni çeklagan birinçi davlat böldi. Keyinroq Indoneziya ham şu yöldan bordi. Hozirda Ispaniya, Fransiya va Buyuk Britaniya ham şunga öxşaş çoralar ustida işlamoqda.

AQŞ AI texnologiyalar himoyasini kuçaytiradi

Oq uy xorijiy sub’yektlar tomonidan texnologik yutuqlarni öğirlaşga qaratilgan «sanoat miqyosidagi kampaniyalarga» qarşi kuraşmoqçi. Buning uçun AQŞning sun’iy intellekt kompaniyalari bilan yaqinroq hamkorlik qilinadi.

Fan va texnologiya siyosati böyiça direktor Maykl Kratsios ma’muriyatda «asosan Xitoyda joylaşgan xorijiy tuzilmalar» Amerika kompaniyalaridan noqonuniy foydalanayotganini körsatuvçi yangi ma’lumotlar borligini yozdi.

Uning sözlariga köra, bunday firmalar AQŞ kompaniyalari tomonidan işlab çiqilgan AI texnologiyasini amalda nusxalab olmoqda. Rasmiy uşbu harakatlardan maqsad «Amerika tadqiqotlari va işlanmalariga tizimli ravişda putur yetkaziş hamda maxfiy mulkiy ma’lumotlarga ega böliş» ekanini ta’kidladi.

Memorandumda «öğirlik» bilan şuğullanayotgan xorijiy tuzilmalarga qarşi aniq jazo çoralari keltirilmagan. Oq uy vakili uşbu hujjatdan taşqari boşqa izoh bermadi.

Xitoy elçixonasi vakili uşbu memorandum «AQŞ tomonidan Xitoy kompaniyalariga asossiz bosim» ötkazilişi ekanini aytgan. «Xitoy nafaqat jahon fabrikasi, balki jahon innovatsion laboratoriyasiga ham aylanmoqda. Xitoyning rivojlanişi özining fidoyiligi va özaro manfaatli xalqaro hamkorlik natijasidir», deyiladi xitoylik diplomatning javobida.

Isroil Ğazoda yana sulhni buzdi

Juma kuni Ğazo sektori böylab Isroilning hujumlari natijasida kamida 12 kişi, jumladan, olti nafar politsiya xodimi halok böldi.

Falastin soğliqni saqlaş rasmiylariga köra, Ğazo şahrida amalga oşirilgan zarba oqibatida uç kişi, jumladan, ikki politsiyaçi halok bölgan. Şuningdek, Bayt-Lahiyada 2 kişi va Xon Yunusda berilgan zarbada yetti kişi halok bölgan.

Isroil harbiylari Ğazo şahriga zarba berilganini tasdiqladi va u «Hamas a’zolarini nişonga olganini» bildirdi. Harbiylar boşqa xabar qilingan zarbalar böyiça izoh bermadi.

Ğazo xavfsizlik kuçlariga köra, Ğazo şahri va Xon Yunusdagi hujumlar mahalliy politsiya kuçlariga qaratilgan bölgan.

Reuters naşri avvalroq Isroil – Hamas tomonidan boşqariladigan politsiya kuçlariga hujumlarini kuçaytirgani haqida xabar bergandi.

2025 yil oktyabr oyida erişilgan öt oçişni töxtatiş kelişuviga qaramay, Ğazoda zöravonliklar töxtamayapti. Isroil falastinliklarga qarşi deyarli har kuni hujumlar uyuştirmoqda.

Mahalliy şifokorlarga köra, sulh kelişuvi kuçga kirganidan beri kamida 800 falastinlik halok bölgan.

AQŞda ölim jazosiga moratoriy bekor qilindi

AQŞda sobiq prezident Jo Bayden davrida joriy etilgan federal qatllarga nisbatan moratoriy bekor qilinmoqda. Bu haqda AQŞ Adliya vazirligi ma’lum qildi.

«Bugun Adliya vazirligi qonuniy ölim jazolarini talab qiliş, oliş va ijro etiş böyiça öz majburiyatini tiklaş çoralarini kördi. Bu esa ölim jazosiga hukm qilingan mahkumlar barça apellyatsiya imkoniyatlarini tugatganidan söng qatllarni amalga oşirişga yöl oçadi», deyiladi xabarda.

Adliya vazirligiga köra, qabul qilingan çoralar qatoriga quyidagilar kiradi:

• ölimga olib keluvçi inʼeksiya protokolini qayta joriy etiş;
• otib öldiriş kabi qöşimça qatl usullarini kiritiş;
• bunday işlarni körib çiqişni tezlaştiriş uçun içki jarayonlarni optimallaştiriş.

Vazirlikning ta’kidlaşiça, bunday qadamlar «eng şafqatsiz jinoyatlarni jilovlaşda hal qiluvçi ahamiyatga ega» böladi.

2025 yilda Donald Tramp federal darajada ölim jazosini qayta tiklagan va barça ştatlarni yetarli miqdorda inʼeksiya dozalari bilan ta’minlaşni buyurgan edi.

2025 yilda AQŞda sönggi 15 yil içida ilk bor ölim jazosi otib öldiriş usuli bilan ijro etildi. Qatl etilgan 67 yoşli mahkum 2021 yilda qaynota-qaynonasini beysbol tayoği bilan urib öldirganlikda ayblangan.

Bungaça ölim jazosini ijro etişga moratoriy 2021 yilda AQŞ boş prokurori tomonidan joriy etilgandi.